Do công việc bận rộn, quá trình sửa sang ngôi nhà mới gần như được mẹ chồng tôi giám sát từ đầu đến cuối. Trước khi bắt tay vào làm, vợ chồng tôi chỉ đưa ra một yêu cầu khá đơn giản: ngôi nhà không cần quá cầu kỳ, nhưng phải thoải mái và dễ chăm sóc.
Phần còn lại, chúng tôi gần như giao cho bà quyết định. Mẹ chồng tôi năm nay 57 tuổi, đã có hàng chục năm kinh nghiệm chăm sóc gia đình nên hiểu rất rõ một ngôi nhà đẹp chưa chắc đã là một ngôi nhà dễ sống. Điều bà quan tâm nhất không phải là món đồ nào đang thịnh hành, mà là sau vài năm sử dụng, người sống trong nhà có phải dành quá nhiều thời gian lau chùi, thu dọn hay không.
Quan điểm của bà rất rõ ràng: nhà nên được thiết kế để con người sống thoải mái hơn, chứ không phải để con người trở thành "người phục vụ" cho căn nhà.
1. Việc gì máy móc làm được thì đừng cố làm bằng tay
Ngay từ khi cải tạo, mẹ chồng đã nói: nếu một công việc lặp đi lặp lại mỗi ngày có thể giao cho máy móc thì nên cân nhắc giải phóng sức lao động.
Bởi vậy, căn bếp được bố trí máy rửa bát để giảm thời gian đứng rửa nồi niêu sau mỗi bữa ăn. Khu giặt có cả máy giặt và máy sấy, giúp bỏ qua công đoạn mang quần áo ra phơi rồi thu vào. Sàn nhà được tính toán để robot hút bụi và lau nhà có thể di chuyển thuận lợi.
Điều tôi thích ở cách làm này là bà không mua thiết bị chỉ vì "nhà hiện đại phải có", mà luôn hỏi một câu rất thực tế: món đồ này mỗi tuần sẽ giúp tiết kiệm được bao nhiêu công sức?
Với những gia đình hai vợ chồng đều đi làm, đôi khi thứ đáng tiền nhất không phải một món trang trí đẹp mắt mà chính là 30 phút được nghỉ thêm sau bữa tối.
2. Tủ càng kín, nhà càng ít phải lau
Một nguyên tắc khác được mẹ chồng áp dụng gần như xuyên suốt căn nhà là hạn chế các bề mặt hở.
Các hệ tủ được làm cao sát trần, phía trên không để lại khoảng trống tích bụi. Phần lớn đồ dùng cũng được cất trong tủ, ngăn kéo hoặc kho kín thay vì bày ra ngoài.
Trước đây tôi từng nghĩ nhà đẹp phải có nhiều kệ mở để trưng đồ. Nhưng sau một thời gian sống, tôi mới nhận ra kệ mở cũng đồng nghĩa với việc từng món đồ, từng mặt kệ đều phải lau thường xuyên.
Trong khi đó, hệ tủ kín tạo cảm giác ngôi nhà gọn hơn rất nhanh. Đồ đạc được cất đúng chỗ, chỉ cần đóng cánh tủ lại là không gian đã trở nên ngăn nắp.
Đây cũng là một trong những quyết định khiến khối lượng việc nhà của chúng tôi giảm rõ rệt.
3. Tủ quần áo ưu tiên treo thay vì gấp
Thiết kế tủ quần áo truyền thống thường có khá nhiều ngăn sâu để xếp đồ. Nhưng theo mẹ chồng tôi, kiểu tủ này dễ rơi vào cảnh quần áo chất thành nhiều lớp, muốn lấy món phía dưới lại phải lôi cả chồng ra ngoài.
Bà quyết định tăng tối đa khu vực treo đồ. Những món thường xuyên mặc được treo thẳng lên, chỉ giữ lại một số ngăn kéo để đựng tất, đồ lót và đồ nhỏ.
Sau khi sử dụng, tôi mới thấy cách này thực sự tiết kiệm thời gian. Quần áo dễ tìm hơn, không phải gấp đi gấp lại, tủ cũng ít rơi vào tình trạng vừa dọn xong vài ngày đã rối tung.
Một thay đổi nhỏ trong thiết kế tủ nhưng lại tác động khá lớn đến thói quen sinh hoạt hằng ngày.
4. Sàn nhà được thiết kế để việc lau dọn càng đơn giản càng tốt
Khi chọn vật liệu sàn, tôi từng phân vân khá lâu vì thích cảm giác ấm áp của sàn gỗ. Tuy nhiên, mẹ chồng lại quan tâm nhiều hơn đến khả năng vệ sinh và bảo trì lâu dài.
Cuối cùng, bà ưu tiên bề mặt sàn dễ lau và lát liên tục giữa các không gian để hạn chế khe, gờ và những vị trí robot khó di chuyển.
Sau khi ở một thời gian, tôi mới hiểu tại sao bà kiên quyết như vậy.
Một ngôi nhà càng nhiều cao độ, khe nhỏ và góc chết thì càng phát sinh nhiều nơi phải cúi xuống lau bằng tay. Ngược lại, khi mặt sàn tương đối liền mạch, robot có thể xử lý phần lớn công việc hằng ngày.
Có thể thiết kế này không tạo cảm giác cầu kỳ, nhưng với người bận rộn, sự tiện lợi lâu dài đáng giá hơn rất nhiều.
5. Giảm những thứ khiến phòng tắm phải lau liên tục
Phòng tắm là nơi khiến nhiều gia đình mất khá nhiều công sức vì cặn nước và các vết bám trên kính, vòi sen, vòi nước.
Mẹ chồng tôi từng sống nhiều năm trong căn nhà thường xuyên gặp tình trạng này, nên khi sửa nhà mới bà đặc biệt chú ý đến hệ thống nước và quyết định lắp thiết bị làm mềm nước.
Sau khi chuyển vào sống, điều dễ nhận thấy nhất là các thiết bị phòng tắm ít bị bám cặn hơn, nhờ vậy tần suất cọ rửa cũng giảm xuống.
Tất nhiên, đây không phải hạng mục gia đình nào cũng cần đầu tư. Nhưng tư duy phía sau quyết định của bà lại rất đáng tham khảo: trước khi chọn thiết bị, hãy tìm xem thứ gì đang tạo ra công việc dọn dẹp lặp đi lặp lại nhiều nhất trong nhà.
Giải quyết đúng "nguồn gây việc" đôi khi hiệu quả hơn việc mua thêm hàng loạt dụng cụ vệ sinh.
6. Mua nội thất phải nghĩ đến khoảng trống bên dưới
Đây có lẽ là kinh nghiệm tôi thấy thực tế nhất.
Mẹ chồng từng sống nhiều năm với những chiếc sofa, giường hay tủ có khoảng hở thấp vừa đủ để bụi chui vào nhưng lại quá thấp để cây lau hoặc máy hút bụi tiếp cận.
Vì vậy, lần này bà đặt ra một tiêu chuẩn rất rõ: nội thất hoặc phải sát hẳn mặt sàn, hoặc phải đủ cao để robot hút bụi đi vào được.
Giường, sofa và một số món đồ được chọn loại có chân đủ cao. Ngược lại, các hệ tủ lớn lại làm kín xuống tận sàn hoặc lên sát trần để không xuất hiện khe hở tích bụi.
Nghe có vẻ chỉ là vài centimet, nhưng sau thời gian dài sử dụng mới thấy đây là khác biệt rất lớn.
Nhiều người mua nội thất chỉ nhìn kiểu dáng ở showroom. Nhưng khi mang về nhà, chính phần gầm thấp, khe sát tường và những góc không thể đưa dụng cụ vệ sinh vào mới trở thành thứ khiến chúng ta mệt mỏi nhất.
Một căn nhà "ít việc nhà" thực chất được tính toán ngay từ lúc thiết kế
Sau khi chuyển vào sống, tôi mới hiểu điều đáng học hỏi nhất ở mẹ chồng không phải là bà mua bao nhiêu thiết bị thông minh hay lựa chọn loại tủ nào.
Quan trọng hơn là cách bà nhìn căn nhà từ góc độ của người sẽ sống trong đó nhiều năm.
Mỗi quyết định đều bắt đầu bằng những câu hỏi rất đời thường: Chỗ này có dễ bám bụi không? Có phải cúi xuống lau thường xuyên không? Đồ này có dễ cất không? Robot có đi vào được không? Sau 5 năm sử dụng liệu còn thuận tiện?
Nhờ vậy, căn nhà không chỉ trông gọn gàng mà việc duy trì sự gọn gàng cũng trở nên nhẹ nhàng hơn.
Có lẽ đây mới là điều đáng cân nhắc khi sửa nhà: đừng chỉ thiết kế một căn nhà đẹp trong ngày bàn giao. Hãy thiết kế một căn nhà mà 5–10 năm sau, người sống trong đó vẫn cảm thấy dễ chịu.
Thảo Nguyễn