Có một giai đoạn, rất nhiều người trẻ coi chuyện mua nhà là mục tiêu rõ ràng nhất của tuổi trưởng thành. Đi làm, tiết kiệm, tăng thu nhập, rồi mua một căn hộ nào đó nghe như một lộ trình khá logic. Nhưng vài năm gần đây, ngày càng nhiều người nhận ra: Điều khiến họ mệt nhất không còn là công việc nữa, mà là cảm giác phải nghĩ về chuyện mua nhà gần như mỗi ngày.
Nhiều người không còn ở giai đoạn “mơ hồ” nữa. Họ đã đi rất xa trong hành trình này rồi. Có tiền tiết kiệm. Có khoản tích lũy vài trăm triệu đến hơn 1 tỷ. Có bảng Excel tính lãi suất. Có những cuối tuần chạy từ dự án này sang dự án khác để xem nhà. Nhưng càng tới gần quyết định cuối cùng, họ lại càng chần chừ.
Vì đến lúc ngồi xuống tính thật kỹ, mọi thứ bắt đầu đáng sợ hơn tưởng tượng.
Một căn hộ khoảng 3-4 tỷ ở thành phố lớn bây giờ thường đồng nghĩa với việc phải vay ngân hàng ít nhất hơn một nửa. Và khoản vay đó không phải câu chuyện của vài năm, mà có thể kéo dài 20-30 năm.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Nhiều người từng rất hào hứng ở bước đầu. Đi xem nhà xong về bắt đầu tưởng tượng cuộc sống mới: Ban công nhỏ, góc bếp, bàn ăn, một nơi thật sự thuộc về mình. Nhưng cảm xúc đó thường kéo dài không lâu. Chỉ cần mở bảng tính chi tiêu lên là tâm trạng đổi ngay.
Mỗi tháng trả ngân hàng bao nhiêu? Nếu lãi suất tăng thì sao? Nếu mất việc vài tháng thì sao? Nếu có con thì chi phí đội lên thế nào? Nếu đang trả nợ mà bố mẹ bệnh? Nếu sau này muốn đổi công việc, nghỉ ngơi một thời gian hay làm điều gì khác thì còn dám không?
Có người kể rằng sau khi đi xem nhà vài tháng, họ bắt đầu thấy điện thoại hiện thông báo từ app bất động sản là… áp lực. Mỗi lần thấy giá tăng thêm vài trăm triệu là cảm giác như mình lại bị bỏ xa thêm một đoạn.
Mệt nhất là nhiều người không hề tiêu xài quá tay. Họ đã sống rất có kế hoạch rồi. Cắt giảm nhiều khoản không cần thiết. Đi làm thêm. Đầu tư. Tiết kiệm đều. Nhưng càng cố, khoảng cách với giá nhà vẫn khiến họ thấy hụt hơi.
Đặc biệt với dân văn phòng, cảm giác này càng rõ. Vì thu nhập của họ thường ở một vùng “lưng chừng” rất khó xử. Không thấp tới mức từ bỏ hoàn toàn ý định mua nhà, nhưng cũng chưa đủ thoải mái để bước vào một khoản nợ hàng chục năm mà không thấy sợ.
Có những cặp đôi đã đặt cọc rồi vẫn quyết định dừng lại phút cuối. Không phải vì không thích căn nhà đó, mà vì sau nhiều đêm ngồi tính toán, họ nhận ra khoản trả góp mỗi tháng sẽ nuốt gần hết cảm giác an toàn tài chính.
Một số người bắt đầu thay đổi cả định nghĩa về “ổn định”. Trước đây, ổn định là phải có nhà. Còn bây giờ, nhiều người lại nghĩ: Một cuộc sống không nợ nần quá sức, còn khả năng nghỉ ngơi, còn tiền cho trải nghiệm và sức khỏe tinh thần cũng là một kiểu ổn định.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Điều khiến nhiều người kiệt sức không hẳn là giá nhà cao. Mà là cảm giác cuộc đời mình bị khóa vào một bài toán tài chính quá dài. Có người mới ngoài 30 nhưng đã phải nghĩ như thể mình đang lên kế hoạch cho 20 năm tiếp theo chỉ vì một quyết định mua nhà.
Mạng xã hội cũng khiến áp lực này nặng hơn. Video “27 tuổi mua nhà”, “30 tuổi sở hữu căn hộ đầu tiên”, “vợ chồng trẻ tự mua nhà không cần bố mẹ hỗ trợ” xuất hiện liên tục. Những nội dung đó không sai, nhưng việc nhìn thấy quá nhiều đôi khi khiến người ta có cảm giác mình đang chậm hơn tất cả.
Trong khi thực tế, rất nhiều người đang ở cùng một trạng thái: đã cố rất nhiều nhưng vẫn chưa dám chốt. Họ đi xem nhà. Họ hỏi ngân hàng. Họ tính lãi suất. Họ lưu hàng chục căn hộ trong điện thoại. Nhưng đến cuối cùng, họ vẫn đóng laptop lại và tự nhủ: “Hay để thêm vài năm nữa.”
Không phải vì họ thiếu quyết tâm. Mà vì quyết định đó bây giờ quá lớn. Nó không chỉ là chuyện sở hữu một căn nhà, mà còn liên quan tới cảm giác an toàn, tự do và chất lượng sống của rất nhiều năm sau này.
Và có lẽ điều khiến nhiều người nhẹ lòng hơn là nhận ra: Chần chừ trước một khoản nợ kéo dài vài chục năm không phải dấu hiệu của thất bại. Đôi khi, đó chỉ là phản ứng rất bình thường của một thế hệ đang cố sống cẩn trọng hơn giữa quá nhiều áp lực tài chính.
Hà Nguyên