Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người. Chăm lo, phát huy thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước". Tuy nhiên, hiện nay, một bộ phận thanh niên đang giảm sút niềm tin, mục tiêu, lý tưởng, thiếu ý thức tự giác rèn luyện, vi phạm pháp luật, sống thực dụng, buông thả, bàng quan với chính trị, với hoạt động Đoàn, với tổ chức Đảng... Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong thanh niên và để lại nhiều hệ lụy cho thế hệ tương lai.
Biểu hiện của "khô Đoàn", "nhạt Đảng" ở một bộ phận thanh niên là sự thiếu niềm tin vào tổ chức Đoàn, tổ chức Đảng, không giữ được lập trường tư tưởng chính trị, phẩm chất, đạo đức, lối sống của người thanh niên ưu tú.
Bệnh "khô Đoàn", "nhạt Đảng" trong thanh niên với những "triệu chứng" như: Đó là sự thờ ơ, vô cảm, né tránh trách nhiệm của bản thân, không dám đấu tranh, phê phán với những quan điểm sai trái, các biểu hiện tiêu cực; là sự mơ hồ, lệch lạc trong nhận thức, thiếu niềm tin vào chương trình hành động của Đoàn, nghị quyết của Đảng, nghi ngờ tính hiệu quả trong việc lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước, ngại tham gia sinh hoạt và các hoạt động Đoàn.
Đó là chấp nhận chủ nghĩa bình quân, phấn đấu cầm chừng, ngại rèn luyện, lười học tập, học tập, ngại khó, ngại khổ, sống không có chí hướng, thiếu trách nhiệm trong thực hiện nghĩa vụ công dân; không muốn phấn đấu trở thành đoàn viên, đảng viên. Đó là lối sống thực dụng, đề cao lợi ích vật chất, sùng bái, coi trọng đồng tiền, chạy theo thần tượng ngôi sao, "đu trend" theo những lối sống trên các trang mạng xã hội, nghiện games online... Thậm chí, một số thanh niên có những biểu hiện bất mãn, dễ bị mua chuộc, lôi kéo, kích động tham gia vào các hoạt động, các tổ chức chống phá Đảng và chế độ.
Căn bệnh "khô Đoàn", "nhạt Đảng" trong một bộ phận đoàn viên, thanh niên xuất phát từ nhiều nguyên nhân có cả khách quan và chủ quan. Đó là từ chính cá nhân đoàn viên, thanh niên cũng như gia đình, nhà trường và xã hội; là mặt trái của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Đó là từ chính bên trong tổ chức và hoạt động của tổ chức Đoàn, nhiều nội dung còn chưa hấp dẫn, chưa kịp thời bắt nhịp với những nhu cầu, đòi hỏi và sự thay đổi nhanh chóng trong nhận thức và đời sống thanh niên. Bên cạnh đó, tổ chức Đảng ở cơ sở chưa thật sự là hạt nhân lãnh đạo nổi bật; công tác giáo dục, bồi dưỡng, tạo nguồn phát triển Đảng chưa sâu rộng trong thanh niên; một số đoàn viên, thanh niên chưa thấy được vinh dự, trách nhiệm, tự hào được đứng trong hàng ngũ của Đảng.
Một số cấp ủy Đảng, tổ chức Đoàn chưa quan tâm đúng mức đến việc giải quyết khắc phục những vấn đề bức xúc, tiêu cực đang tác động đến thanh niên, đặc biệt là thanh niên trong khu vực doanh nghiệp, thanh niên nông thôn như: vấn đề việc làm, nhà ở, tiền lương, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho người lao động là thanh niên trong các doanh nghiệp, cũng như chính sách đào tạo nghề, hỗ trợ vốn, khoa học, kĩ năng cho thanh niên nông thôn khởi nghiệp vẫn còn những bất cập. Những nguyên nhân trên đã phần nào dẫn đến tình trạng "khô Đoàn", "nhạt Đảng" trong một bộ phận thanh niên hiện nay.
Để đẩy lùi căn bệnh "khô Đoàn", "nhạt Đảng" trong một bộ phận thanh niên hiện nay cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung vào một số giải pháp sau:
Thứ nhất, nhận diện đúng những biểu hiện và tính nguy hại của "căn bệnh" này ở một bộ phận thanh niên hiện nay. Đây là vấn đề quan trọng hàng đầu, là yêu cầu quan trọng đối với các cấp ủy, tổ chức Đảng cũng như tổ chức Đoàn các cấp. Trước hết, cần tiếp tục đổi mới cách nhận diện những biểu hiện mới và tính nguy hại của bệnh "khô Đoàn", "nhạt Đảng" ở một bộ phận thanh niên hiện nay một cách khách quan, toàn diện, và cụ thể. Làm tốt công tác giáo dục, định hướng chính trị, tư tưởng, nhận thức và đấu tranh, phản bác, phê phán các biểu hiện "khô Đoàn", "nhạt Đảng"; xác định tốt phương châm "phòng bệnh quan trọng hơn chữa bệnh".
Thứ hai, coi trọng công tác giáo dục mục tiêu, lý tưởng cách mạng thông qua tuyên truyền, giáo dục, học tập, nghiên cứu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng vào thực tiễn công tác và đời sống thanh niên. Bên cạnh đó, cần xây dựng cho thế hệ trẻ thời đại mới lối sống có lý tưởng, khát vọng, niềm tin và kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng, của dân tộc.
Đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc; khơi dậy khát vọng cống hiến và những giá trị thẩm mỹ, nhân văn trong thanh niên. Tạo đột phá mới trong các phong trào thi đua yêu nước, gương người tốt, việc tốt trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Đa dạng hóa các hình thức tập hợp thanh niên, các phương thức nắm bắt tình hình; chủ động cung cấp thông tin, kịp thời định hướng dư luận đúng đắn cho đoàn viên, thanh niên nhằm ngăn chặn những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Đại hội XIV khẳng định: "Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam về lý tưởng cách mạng đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội".
Thứ ba, tạo môi trường thuận lợi giúp thanh niên phát huy vai trò xung kích, tình nguyện, sáng tạo trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; phát huy trí tuệ, tinh thần tiên phong của thanh niên trong đề xuất các ý tưởng, sáng kiến trong việc tham mưu hoạch định chính sách, triển khai thực hiện thể chế, tham gia nghiên cứu khoa học, cải cách hành chính, khởi nghiệp... Tiếp tục triển khai có hiệu quả các chính sách hỗ trợ vốn, khoa học, kĩ năng, tạo điều kiện thuận lợi cho đoàn viên, thanh niên có nhiều cơ hội trong học tập, rèn luyện, dám nghĩ, dám làm để phát triển toàn diện, lập nghiệp, lập thân.
Thứ tư, tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp xây dựng tổ chức Đoàn các cấp vững mạnh về tư tưởng, chính trị, tổ chức và hành động, trong đó "chất lượng cán bộ đoàn là then chốt, chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn là trọng tâm". Thường xuyên đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật các kiến thức, kỹ năng mới để cán bộ đoàn có đủ năng lực nắm bắt tình hình, xu thế phát triển của thanh niên, phát huy tối đa những giá trị tích cực của cách mạng công nghiệp 4.0 và kỷ nguyên chuyển đổi số nhằm tạo ra những trào lưu, mô hình mới mang tính dẫn dắt, định hướng phong trào thanh niên. Làm tốt công tác lựa chọn đoàn viên ưu tú, bồi dưỡng để giới thiệu phát triển đảng, làm cho đoàn viên, thanh niên thấy vinh dự, trách nhiệm được đứng trong đội ngũ của Đảng là mục tiêu phấn đấu.
Thứ năm, phát huy vai trò "tự phát hiện và tự chữa bệnh" của mỗi đoàn viên, thanh niên. Đây là giải pháp quyết định tính hiệu quả trong "khắc phục và chữa trị" bệnh "khô Đoàn", "nhạt Đảng" ở một bộ phận thanh niên hiện nay. Bởi vì, suy đến cùng, mọi phương thức tác động của các chủ thể "chữa bệnh" chỉ có hiệu quả khi và chỉ khi "người bệnh" chủ động tiếp nhận, biến quá trình "điều trị" thành quá trình "tự điều trị". Theo đó, cần khuyến khích và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thanh niên nâng cao năng lực tự nhận thức, tự sáng tạo; đồng thời, cần có cơ chế, môi trường để khuyến khích thanh niên tích cực, chủ động phòng ngừa "bệnh" ở mọi lúc, mọi nơi.
Đẩy lùi bệnh "khô Đoàn", "nhạt Đảng" trong thanh niên là vấn đề cấp bách, không chỉ là lương tâm, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trực tiếp là các tổ chức Đoàn, cấp uỷ, tổ chức Đảng các cấp, mà còn là sứ mệnh của mỗi cán bộ, đoàn viên, thanh niên hiện nay. Có như vậy, thanh niên mới thực sự là rường cột của nước nhà, là chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Nguyễn Tấn Cường – Tiểu đoàn 8, Trường Sĩ quan Lục quân 2