Từ khóa: Chính trị viên đại đội; chất lượng cán bộ; đơn vị quản lý học viên; Trường Sĩ quan Chính trị.
1. Đặt vấn đề
Chính trị viên đại đội giữ vai trò trực tiếp chủ trì, tổ chức tiến hành công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị. Tại Trường Sĩ quan Chính trị, chất lượng chính trị viên đại đội ảnh hưởng đến kết quả xây dựng đơn vị, tác động trực tiếp đến chất lượng quản lý, giáo dục, rèn luyện và hình thành phẩm chất, năng lực của học viên. Những năm qua, công tác xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ chính trị viên đại đội đã được quan tâm, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện chức trách, nhiệm vụ; tuy nhiên chất lượng đội ngũ chính trị viên đại đội vẫn còn những hạn chế nhất định. Trước yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị là yêu cầu cấp thiết.
2. Thực trạng chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị
Đội ngũ chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị cơ bản có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, có phẩm chất đạo đức tốt, lối sống trong sạch, lành mạnh và ý thức trách nhiệm cao trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ. Phần lớn cán bộ chấp hành nghiêm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật Quân đội và quy định của Nhà trường; giữ vững nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng, phát huy tinh thần trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở đơn vị. Trên cương vị công tác, nhiều chính trị viên đã thể hiện tính tiền phong, gương mẫu trong lời nói và hành động, chủ động khắc phục khó khăn, duy trì nền nếp công tác, sinh hoạt, học tập và rèn luyện. Phong cách gần gũi, sâu sát, tôn trọng và lắng nghe học viên được chú trọng, góp phần xây dựng mối quan hệ đoàn kết, gắn bó giữa cán bộ với học viên, giữa cấp trên với cấp dưới. Thông qua nêu gương về ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, thái độ học tập và phương pháp giải quyết công việc, chính trị viên đại đội từng bước tạo được uy tín trong đơn vị, phát huy vai trò định hướng nhận thức, thái độ và hành vi của học viên. Những kết quả đó góp phần xây dựng môi trường giáo dục, rèn luyện có tính kỷ luật, trách nhiệm và tinh thần tập thể; củng cố niềm tin, ý thức phấn đấu, động cơ học tập, rèn luyện đúng đắn cho học viên, tạo nền tảng chính trị, tinh thần thuận lợi để đơn vị hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Trình độ kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ công tác đảng, công tác chính trị của đội ngũ chính trị viên đại đội ngày càng được quan tâm củng cố thông qua đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn và quá trình thực hiện chức trách tại đơn vị. Nhiều cán bộ nắm được những nội dung cơ bản về nguyên tắc, quy trình tiến hành công tác đảng, công tác chính trị; biết vận dụng kiến thức đã được trang bị vào quán triệt, triển khai nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của cấp trên, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phù hợp với đặc điểm đơn vị quản lý học viên. Trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, chính trị viên đại đội đã chú trọng gắn giáo dục chính trị, tư tưởng với quản lý kỷ luật, xây dựng nền nếp chính quy và thực hiện nhiệm vụ học tập, rèn luyện của học viên. Nội dung sinh hoạt, giáo dục được triển khai theo kế hoạch, từng bước gắn với yêu cầu nhiệm vụ và những vấn đề đặt ra trong quá trình học tập, rèn luyện tại Nhà trường. Khả năng phối hợp giữa giáo dục chính trị với các hoạt động quản lý, huấn luyện, rèn luyện cũng được phát huy, góp phần tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Nhiều chính trị viên đã thể hiện tính chủ động trong tham mưu cho cấp ủy, chi bộ và phối hợp với người chỉ huy xác định chủ trương, biện pháp lãnh đạo, quản lý đơn vị; chú trọng phát huy vai trò của tổ chức quần chúng và các lực lượng liên quan trong thực hiện nhiệm vụ. Qua đó, năng lực tổ chức, điều hành hoạt động công tác đảng, công tác chính trị từng bước được nâng lên, góp phần giữ vững định hướng chính trị, tăng cường sự thống nhất về nhận thức và hành động, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý, giáo dục học viên ở cơ sở.
Năng lực nắm bắt, quản lý và định hướng tư tưởng học viên được đội ngũ chính trị viên đại đội chú trọng thông qua duy trì chế độ công tác, theo dõi kết quả học tập, rèn luyện, chấp hành kỷ luật và quan hệ trong tập thể. Nhiều cán bộ quan tâm trao đổi, gặp gỡ, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của học viên, kết hợp quản lý theo nền nếp với giáo dục, thuyết phục và phát huy tinh thần tự giác. Cách thức giải quyết những vấn đề nảy sinh trong đơn vị từng bước gắn với đặc điểm đối tượng, yêu cầu nhiệm vụ và hoàn cảnh cụ thể, góp phần củng cố ý thức trách nhiệm, tinh thần đoàn kết và khả năng tự quản lý của học viên. Phương pháp, tác phong công tác của chính trị viên đại đội cũng từng bước được hoàn thiện theo hướng sâu sát, cụ thể, coi trọng phối hợp với người chỉ huy, cấp ủy, chi bộ và các tổ chức trong đơn vị. Duy trì chế độ ngày, tuần, kiểm tra, đôn đốc thực hiện nhiệm vụ và đánh giá kết quả rèn luyện được quan tâm, góp phần nâng cao tính thống nhất trong quản lý, giáo dục học viên. Bên cạnh đó, ý thức tự học tập, tự bồi dưỡng của đội ngũ cơ bản được duy trì; nhiều cán bộ chủ động tích lũy kinh nghiệm, cập nhật kiến thức chuyên môn, rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống và từng bước đổi mới phương pháp công tác phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo. Những chuyển biến trên đã góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chức trách, duy trì nền nếp chính quy, củng cố đoàn kết nội bộ và tạo môi trường thuận lợi để học viên phát triển phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực công tác và phương pháp, tác phong của người cán bộ chính trị cấp phân đội trong tương lai.
Bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị vẫn còn những hạn chế nhất định về năng lực thực tiễn, phương pháp, tác phong công tác và kết quả thực hiện chức trách. Khả năng cụ thể hóa nghị quyết, chỉ thị thành biện pháp lãnh đạo, giáo dục, quản lý phù hợp với đặc điểm từng đơn vị ở một số cán bộ chưa linh hoạt; năng lực nắm bắt, dự báo và giải quyết tình hình tư tưởng học viên có thời điểm chưa kịp thời. Nội dung, hình thức tiến hành công tác đảng, công tác chính trị chậm đổi mới ở một số mặt. Tinh thần tự học, tự bồi dưỡng và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin của một số cán bộ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ.
3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng đối với nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội
Cấp ủy, chỉ huy các cấp, cơ quan chức năng và đội ngũ chính trị viên cần nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của chính trị viên đại đội đối với chất lượng quản lý, giáo dục và rèn luyện học viên. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, các tổ chức, lực lượng cụ thể hóa chủ trương, kế hoạch nâng cao chất lượng đội ngũ thành nội dung, chỉ tiêu và biện pháp phù hợp với đặc điểm từng đơn vị. Chú trọng gắn công tác xây dựng đội ngũ với xây dựng cấp ủy, chi bộ trong sạch, vững mạnh, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện "Mẫu mực, tiêu biểu" và nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Nhà trường. Quá trình tổ chức thực hiện phải xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, phát huy vai trò hướng dẫn, kiểm tra của cơ quan chức năng và trách nhiệm trực tiếp của cấp ủy, chỉ huy đơn vị. Cùng với đó, cần khắc phục nhận thức coi nâng cao chất lượng chính trị viên chủ yếu là nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng, chưa chú trọng đúng mức đến rèn luyện qua thực tiễn và đánh giá kết quả thực hiện chức trách. Kiểm tra, sơ kết, tổng kết cần hướng vào những chuyển biến thực chất về phẩm chất, năng lực, phương pháp công tác và hiệu quả quản lý, giáo dục học viên.
Hai là, đổi mới nội dung, hình thức bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất, kiến thức và năng lực thực hành chức trách cho chính trị viên đại đội
Căn cứ tiêu chuẩn chức danh, yêu cầu nhiệm vụ và kết quả đánh giá cán bộ, Nhà trường cùng các cơ quan, đơn vị cần xác định nội dung bồi dưỡng có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với trình độ, kinh nghiệm và những mặt còn hạn chế của từng chính trị viên. Nội dung bồi dưỡng phải kết hợp nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, kiến thức lý luận với phát triển năng lực tham mưu, đề xuất, tổ chức tiến hành công tác đảng, công tác chính trị và quản lý, giáo dục học viên. Chú trọng rèn luyện kỹ năng xây dựng nghị quyết, kế hoạch công tác; tổ chức giáo dục chính trị, quản lý tư tưởng; giải quyết quan hệ trong đơn vị; xử lý tình huống tư tưởng, kỷ luật và phối hợp thực hiện nhiệm vụ. Đổi mới phương pháp bồi dưỡng theo hướng tăng cường trao đổi kinh nghiệm, thảo luận tình huống, luyện tập xử lý vấn đề và rút kinh nghiệm từ thực tiễn công tác, khắc phục tình trạng truyền đạt kiến thức một chiều, thiếu liên hệ với chức trách cụ thể. Đồng thời, phát huy vai trò của cán bộ có kinh nghiệm trong hướng dẫn, giúp đỡ cán bộ còn hạn chế; kết hợp bồi dưỡng tập trung với hướng dẫn tại đơn vị, giữa trang bị kiến thức với rèn luyện kỹ năng thực hành. Kết quả bồi dưỡng cần được đánh giá thông qua khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết nhiệm vụ thực tế, qua đó bảo đảm nội dung đào tạo, bồi dưỡng thực sự chuyển hóa thành năng lực công tác.
Ba là, tăng cường rèn luyện chính trị viên đại đội trong thực tiễn quản lý, giáo dục và rèn luyện học viên
Thực tiễn hoạt động ở đơn vị quản lý học viên là môi trường trực tiếp để chính trị viên củng cố phẩm chất, tích lũy kinh nghiệm, phát triển năng lực tổ chức và hoàn thiện phương pháp, tác phong công tác. Vì vậy, cấp ủy, chỉ huy cần gắn giao nhiệm vụ với tạo điều kiện để chính trị viên phát huy tính chủ động, sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và tinh thần chịu trách nhiệm. Trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, cần chú trọng rèn luyện năng lực nắm bắt, phân tích, dự báo tình hình tư tưởng; khả năng kết hợp giáo dục chính trị với quản lý kỷ luật, xây dựng nền nếp chính quy và định hướng động cơ học tập, rèn luyện của học viên. Khuyến khích chính trị viên chủ động đề xuất biện pháp giải quyết những vấn đề phát sinh, phát huy dân chủ đi đôi với giữ vững nguyên tắc, kết hợp quản lý chặt chẽ với giáo dục, thuyết phục và phát huy tính tự giác của học viên. Sau mỗi nhiệm vụ hoặc tình huống phức tạp, cần tổ chức rút kinh nghiệm nghiêm túc, làm rõ ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và phương hướng khắc phục. Thông qua đó, từng bước hình thành phương pháp làm việc khoa học, tác phong sâu sát, khả năng xử lý tình huống linh hoạt và năng lực tổ chức thực tiễn cho chính trị viên. Đánh giá cán bộ cần coi trọng kết quả chuyển biến của đơn vị, chất lượng giáo dục, quản lý học viên và khả năng giải quyết vấn đề từ cơ sở, tránh chỉ căn cứ vào mức độ hoàn thành kế hoạch hoặc duy trì chế độ, nền nếp.
Bốn là, phát huy tính tích cực, chủ động tự học, tự tu dưỡng, rèn luyện của mỗi chính trị viên đại đội
Nâng cao chất lượng đội ngũ phải gắn chặt với ý thức tự giác và trách nhiệm tự hoàn thiện của từng cán bộ. Mỗi chính trị viên cần chủ động xây dựng kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng trên cơ sở yêu cầu chức trách, tiêu chuẩn chức danh và kết quả tự đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu của bản thân. Nội dung tự học cần hướng vào bổ sung kiến thức lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, kiến thức quân sự, kỹ năng quản lý con người và phương pháp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị; chú trọng những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn quản lý, giáo dục học viên. Cùng với học tập nâng cao trình độ, mỗi cán bộ phải thường xuyên tu dưỡng phẩm chất đạo đức, rèn luyện bản lĩnh, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và phong cách nêu gương; nghiêm túc tiếp thu phê bình, chủ động khắc phục hạn chế, không ngừng hoàn thiện phương pháp công tác. Gắn tự học với nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm, giải quyết những vấn đề cụ thể ở đơn vị và trao đổi nghiệp vụ với đồng chí, đồng đội. Khai thác công nghệ thông tin, các nguồn học liệu số và phương tiện hỗ trợ cần được thực hiện có chọn lọc, bảo đảm tính chính xác, phù hợp với quy định của quân đội. Cấp ủy, chỉ huy tạo điều kiện về thời gian, tài liệu và môi trường học tập, đồng thời kiểm tra, đánh giá kết quả tự bồi dưỡng thông qua sự tiến bộ về năng lực và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của từng chính trị viên.
Năm là, đổi mới công tác đánh giá, quản lý và sử dụng chính trị viên đại đội, gắn nâng cao chất lượng đội ngũ với xây dựng môi trường công tác thuận lợi
Đánh giá chính trị viên đại đội phải bảo đảm toàn diện, khách quan, thực chất, lấy tiêu chuẩn chức danh và kết quả thực hiện chức trách làm căn cứ chủ yếu. Nội dung đánh giá cần kết hợp giữa phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống với trình độ kiến thức, năng lực tổ chức thực hiện, phương pháp, tác phong công tác và kết quả quản lý, giáo dục học viên. Quá trình đánh giá cần dựa trên nhiều nguồn thông tin, kết hợp nhận xét của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng với tự đánh giá của cán bộ và kết quả thực hiện nhiệm vụ; chú trọng khả năng nắm bắt, giải quyết tình hình tư tưởng, xây dựng đoàn kết nội bộ và tạo chuyển biến tích cực trong học tập, rèn luyện của học viên. Trên cơ sở đó, phân loại đúng những mặt mạnh, mặt yếu, xác định nhu cầu bồi dưỡng và giao nhiệm vụ phù hợp với năng lực của từng cán bộ. Cùng với đổi mới đánh giá, cần thực hiện tốt công tác quy hoạch, bố trí, sử dụng, luân chuyển và phát triển cán bộ theo thẩm quyền, bảo đảm phù hợp với tiêu chuẩn, sở trường và yêu cầu nhiệm vụ. Nhà trường và các đơn vị cần xây dựng môi trường công tác dân chủ, đoàn kết, kỷ luật, tạo điều kiện để chính trị viên trao đổi kinh nghiệm, phát huy sáng kiến và khắc phục hạn chế. Biểu dương, nhân rộng cách làm hiệu quả phải gắn với kết quả thực chất; những hạn chế kéo dài cần được chỉ rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và có biện pháp khắc phục cụ thể. Qua đó, tạo cơ chế thúc đẩy mỗi chính trị viên không ngừng phấn đấu, nâng cao chất lượng thực hiện chức trách, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quản lý, giáo dục và rèn luyện học viên của Nhà trường.
4. Kết luận
Nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng công tác đảng, công tác chính trị và hiệu quả quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên. Trước yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, cần chú trọng bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn, phương pháp và tác phong công tác; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, bồi dưỡng của tổ chức với rèn luyện trong thực tiễn và tự học tập, tự tu dưỡng của mỗi cán bộ. Qua đó, xây dựng đội ngũ chính trị viên đại đội có bản lĩnh, trách nhiệm và năng lực thực tiễn vững vàng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội của Nhà trường trong tình hình mới./.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị lần thứ XI nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hà Nội, 2025.
2. Lê Chí Hải, Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở các học viện, trường sĩ quan trong quân đội giai đoạn hiện nay, Luận án tiến sĩ Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Học viện Chính trị, Hà Nội, 2020.
3. Trần Văn Hoan, "Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý đào tạo ở các trường Quân đội hiện nay", Tạp chí Cộng sản điện tử, Hà Nội, 2022.
Trung tá, TS Vũ Xuân Trường, Trường Sĩ quan Chính trị