Trong bối cảnh tình hình biển, đảo diễn biến phức tạp và yêu cầu xây dựng Hải quân "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại", việc phát triển nguồn nhân lực cho các đơn vị tàu ngầm đặt ra yêu cầu mới, cao hơn, toàn diện hơn. Điều đó đặt ra đòi hỏi bức thiết với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở các đơn vị tàu ngầm Hải quân đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong kỷ nguyên mới.
Phát triển nguồn nhân lực trong quân đội là tổng thể các hoạt động có mục đích, có kế hoạch nhằm nâng cao số lượng, chất lượng và cơ cấu hợp lý của đội ngũ cán bộ, quân nhân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nghị quyết đại hội đại biểu đảng bộ Quân đội xác định 1 trong 3 đột phá đó là "Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh thu hút, trọng dụng nhân tài, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại…." (1). Trong chiến tranh hiện đại, lực lượng tàu ngầm giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo, răn đe chiến lược và tác chiến phi đối xứng. Thực tiễn cho thấy, trình độ con người quyết định trực tiếp khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, nhất là đối với tàu ngầm - loại hình tác chiến có yêu cầu rất cao về trí tuệ, bản lĩnh, kỷ luật và khả năng phối hợp hiệp đồng. Do đó, phát triển nguồn nhân lực cho các đơn vị tàu ngầm không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Đối với lực lượng tàu ngầm, phát triển nguồn nhân lực mang những đặc thù nổi bật: yêu cầu chuyên môn sâu, tính liên ngành cao; cường độ lao động và áp lực tâm - sinh lý lớn; (3) môi trường làm việc khép kín, khắc nghiệt; đòi hỏi tính kỷ luật, hiệp đồng tuyệt đối.
Thời gian qua, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách ưu tiên phát triển lực lượng Hải quân, Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực của lực lượng tàu ngầm còn gặp rất nhiều khó khăn trong công tác tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng cơ bản ở nước ngoài nên gây tốn kém rất lớn về ngân sách Nhà nước, các chế độ bảo đảm, cơ chế chính sách thu hút có phần hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu. Mặt khác, trong nhận thức và hành động của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và Nhân dân về công tác xây dựng, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực của lực lượng tàu ngầm còn chưa đầy đủ, toàn diện.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân chủng Hải quân nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định: "Chú trọng các giải pháp bảo dảm VKTB, đột phá trong nâng cao chất lượng tuyển quân, tuyển sinh, tuyển dụng; ưu tiên tuyển trọng nguồn nhân lực chất lượng cao, trọng dụng nhân tài đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân chủng hiện đại" (2). Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở đơn vị tàu ngầm đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội "tinh, gọn, mạnh", hiện đại, cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Một là, tăng cường nâng cao nhận thức, phát huy trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác phát triển nguồn nhân lực tàu ngầm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Trước hết,cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy các cấp cần tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm, của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quân sự, quốc phòng, nhất là Nghị quyết Đại hội đại biểu đảng bộ Quân đội lần thứ 12, Nghị quyết Đại hội đại biểu đảng bộ Quân chủng Hải quân lần thứ 14, cụ thể hóa triển khai thực hiện đột phá phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bằng nhiều chủ trương, giải pháp phù hợp. Thường xuyên nâng cao nhận thức, tạo sự thống nhất, gắn trách nhiệm của người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên các cấp, các tổ chức, cán bộ, chiến sĩ đối với công tác phát triển nguồn nhân lực ở đơn vị tàu ngầm, xây dựngQuân chủng Hải quân "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại" đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc trong tình hình mới.
Hai là, nâng cao chất lượng tuyên truyền, thu hút nguồn nhân lực chất lượngcao để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của lực lượng tàu ngầm và xây dựng Quân chủng Hải quân.
Thường xuyên kiện toàn hệ thống đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên từ Quân chủng đến các đơn vị cấp cơ sở có số lượng hợp lý, chất lượng cao làm nòng cốt thực hiện công tác tuyên truyền trong Quân chủng. Đổi mới, nâng cao chất lượng nội dung, phương pháp tuyên truyền theo hướng đa dạng hoá, tăng tính thuyết phục, thiết thực, phù hợp thực tiễn và sát cơ sở, sát đối tượng. Tăng cường triển khai công tác tuyên truyền, thu hút nguồn nhân lực, công tác tuyển sinh quân sự, bảo đảm gắn kết chặt chẽ với công tác tuyên truyền biển, đảo, để hun đúc lòng yêu nước, tình yêu biển, ý thức, trách nhiệm của thế hệ trẻ với khát vọng được cống hiến cho nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo, được phục vụ lâu dài trong Quân chủng Hải quân, đặc biệt là niềm vinh dự, tự hào khi được công tác trong lực lượng tàu ngầm. Phát huy vai trò, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, lực lượng trong và ngoài Quân đội để tiến hành công tác tuyên truyền thu hút nguồn nhân lực. Quá trình tiến hành tuyên truyền cần chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị trong Quân chủng và cấp uỷ, chính quyền, cơ quan tuyên giáo trên địa bàn đóng quân, địa phương phối hợp để tổ chức hoạt động, duy trì nền nếp chế độ và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền biển đảo và thu hút nguồn nhân lực xây dựng Quân chủng. Bảo đảm ngân sách, cơ sở vật chất, trang bị phương tiện, tài liệu nghiên cứu cho công tác tuyên truyền thu hút nguồn nhân lực; bảo đảm chế đô, chính sách cho đội ngũ thực hiện công tác tuyên truyền. Kịp thời rút kinh nghiệm, đánh gia hiệu quả công tác tổ chức tuyên truyền thu hút nguồn nhân lực; bổ sung, nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị về nội dung, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và đòi hỏi của tình hình thực tiễn.
Ba là, thường xuyên đổi mới nội dung, chương trình,nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo tại các đơn vị tàu ngầm.
Cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy các cấp tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm, của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quân sự, quốc phòng; cụ thể hóa triển khai thực hiện Nghị quyết số 1378-NQ/ĐU ngày 30/3/2023 của Đảng ủy Quân chủng Hải quân về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023 - 2030 và những năm tiếp theo bằng nhiều chủ trương, giải pháp phù hợp với điều kiện của đơn vị. Đổi mới nội dung và phương pháp huấn luyện, coi trọng huấn luyện làm chủ TBKT có trong biên chế, nhất là TBKT mới, hiện đại. Huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu, sát phương án, đối tượng tác chiến, chiến trường, tổ chức biên chế và TBKT; lấy thực hành, chất lượng, hiệu quả là chính; huấn luyện nâng cao trình độ, năng lực toàn diện cho đội ngũ cán bộ theo hướng "Giỏi việc cấp mình, biết việc cấp trên, thành thạo việc cấp dưới", trình độ làm chủ TBKT cho đội ngũ nhân viên tàu ngầm theo hướng "Giỏi một vị trí, biết nhiều vị trí, sẵn sàng thay thế 1÷2 vị trí chiến đấu trong ngành".Tích cực ứng dụng nhanh khoa học công nghệ để nâng cao trình độ quản lý, chỉ huy, điều hành và chất lượng huấn luyện, đào tạo. Chú trọng xây dựng cơ quan và đội ngũ cán bộ huấn luyện ở các cấp có trình độ, năng lực toàn diện, trình độ ngoại ngữ, tin học tốt đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao trong tình hình mới; nắm chắc chất lượng, coi trọng bồi dưỡng đội ngũ nhân viên chuyên môn kỹ thuật, nhất là đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật đầu ngành, có quy hoạch quản lý, sử dụng phù hợp.
Bốn là, tích cực "chuyển đổi số", ứng dụng khoa học - công nghệ trong quản lý và phát triển nguồn nhân lực tàu ngầm.
Các đơn vị cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về nhân lực tàu ngầm, bao gồm hồ sơ năng lực, trình độ chuyên môn, kết quả huấn luyện, đánh giá thực hiện nhiệm vụ của từng cán bộ, thủy thủ. Việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp quản lý khoa học, minh bạch mà còn tạo cơ sở cho việc quy hoạch, đào tạo, sử dụng và phát triển nhân lực lâu dài. Đổi mới phương thức đào tạo, huấn luyện trên nền tảng công nghệ số. Bên cạnh huấn luyện truyền thống, cần từng bước ứng dụng các mô hình mô phỏng số, học liệu điện tử, hệ thống huấn luyện ảo đối với các chuyên ngành tàu ngầm; xây dựng ngân hàng bài giảng số hóa, các mô hình mô phỏng để huấn luyện kíp tàu, xử lý tình huống phức tạp, nguy hiểm mà không làm gián đoạn nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu.Cụ thể, cần xác định rõ bộ tiêu chí năng lực cho từng vị trí trên tàu ngầm; xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp cho từng nhóm đối tượng (sĩ quan chỉ huy, sĩ quan kỹ thuật, quân nhân chuyên nghiệp). Tăng cường liên kết, phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong và ngoài quân đội. Phát triển nguồn nhân lực tàu ngầm không thể thực hiện đơn lẻ mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng của Hải quân, các học viện, nhà trường quân đội, cũng như nghiên cứu khả năng hợp tác quốc tế có chọn lọc trong đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu. Nội dung phối hợp cần tập trung vào chuyển giao tri thức, cập nhật công nghệ mới, phương pháp quản lý và huấn luyện hiện đại.
Năm là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đãi ngộ và xây dựng môi trường làm việctương xứng đối với lực lượng tàu ngầm
Tiếp tục nghiên cứu, kịp thời hoàn thiện cơ chế, chính sách về quân hàm, tiền lượng, chế độ phụ cấp đặc thù, có chính sách ưu tiên về nhà ở, đất ở, hậu phương gia đình phù hợp với môi trường "đặc biệt", tính chất "đặc thù" của lực lượng tàu ngầm, phù hợp với thực tiễn và xu hướng phát triển để cán bộ, thủy thủ tàu ngầm yên tâm công tác, gắn bó lâu dài; đồng thời thu hút các lực lượng bên ngoài, nhất là đội ngũ có trình độ cao, được đào tạo chuyên sâu tuyển dụng vào đơn vị tàu ngầm công tác.Xây dựng môi trường làm việc dân chủ, chính quy, chuyên nghiệp, khuyến khích sự sáng tạo và cống hiến để mỗi cán bộ, thủy thủ được phát huy hết khả năng, trình độ, tâm huyết, niềm say mê nghề nghiệp, gắn bó với lực lượng tàu ngầm. Cùng với đó, phải kiên quyết loại những cán bộ, nhân viên nhưng không đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Có như vậy, các đơn vị tàu ngầm mới thực sự là nơi thu hút, sử dụng và phát huy có hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ được giao.
Thượng tá Hoàng Văn Đồng,Chính ủy Lữ đoàn 189
Trung tá Nguyễn Trọng Hồng, Lữ đoàn 189
Tài liệu tham khảo
(1). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030, Hà Nội, 2025.
(2) Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân chủng Hải quân lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2025-2030, Hải Phòng, 2025.