1. Đặt vấn đề
Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là nội dung cơ bản, cốt lõi hàng đầu trong công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng. Dưới tác động mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự bùng nổ của internet, không gian mạng đã trở thành một mặt trận tác chiến mới vô cùng phức tạp. Các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng ưu thế của công nghệ số để tán phát thông tin xấu độc, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, qua đó thực hiện âm mưu phi chính trị hóa lực lượng vũ trang. Các học viện, trường sĩ quan quân đội là trung tâm giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học hàng đầu của quân đội, chịu trách nhiệm đào tạo đội ngũ cán bộ, sĩ quan có đủ phẩm chất và năng lực cho toàn quân. Đội ngũ giảng viên trẻ tại các nhà trường này không chỉ là những người truyền thụ tri thức lý luận mà còn là lực lượng tiên phong trực tiếp bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trên môi trường số. Việc nâng cao năng lực số và bản lĩnh chính trị cho giảng viên trẻ là yêu cầu khách quan, cấp thiết nhằm bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
2. Nội dung
2.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về năng lực số và bản lĩnh chính trị của giảng viên trẻ trên không gian mạng
Theo quan điểm của triết học Mác - Lênin, ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người, mang bản chất xã hội và có tính năng động, sáng tạo to lớn đối với hoạt động thực tiễn. C.Mác đã từng chỉ ra rằng phương thức tồn tại của ý thức và của một cái gì đó đối với ý thức chính là tri thức, qua đó khẳng định con người thông qua hoạt động thực tiễn cải tạo hiện thực khách quan, đồng thời cải tạo cả chính bản thân mình. Cùng với đó, V.I.Lênin cũng nhấn mạnh vai trò quyết định của lập trường tư tưởng giai cấp vô sản trong mọi cuộc đấu tranh chính trị - xã hội nhằm đảm bảo sự vững vàng trước các biến động của thời đại. Vận dụng quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, năng lực số và bản lĩnh chính trị của giảng viên trẻ các học viện, trường sĩ quan quân đội trong đấu tranh trên không gian mạng được hiểu là sự thống nhất hữu cơ giữa trình độ làm chủ công nghệ, kỹ năng xử lý thông tin số với lập trường giai cấp kiên định, lòng trung thành tuyệt đối và ý chí chiến đấu cao trước mọi âm mưu xuyên tạc của kẻ thù. Cấu trúc của phẩm chất và năng lực này bao gồm sự quyện hòa chặt chẽ của các thành tố cơ bản sau đây.
Thứ nhất, tri thức khoa học và năng lực số. Đây là hệ thống hiểu biết sâu sắc về bản chất khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối và quan điểm của Đảng, đồng thời bao gồm cả năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cùng kỹ năng nhận diện, phân tích và xử lý thông tin trên môi trường internet. Tri thức và năng lực số đóng vai trò là nền tảng soi đường, định hướng hành động cho giảng viên trẻ trước các luồng thông tin đa chiều và phức tạp.
Thứ hai, bản lĩnh chính trị vững vàng, được biểu hiện qua lập trường giai cấp công nhân kiên định, lòng nhiệt huyết, niềm tự hào sâu sắc với nghề dạy học quân sự cùng ý thức trách nhiệm cao cả của người sĩ quan - nhà giáo cách mạng đối với sự nghiệp bảo vệ Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa. Bản lĩnh chính trị đóng vai trò là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp giảng viên trẻ luôn tỉnh táo, sắc sảo và kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với các quan điểm sai trái, thù địch.
Thứ ba là kỹ năng tác chiến không gian mạng, thể hiện năng lực sử dụng linh hoạt các phương tiện truyền thông hiện đại và các mạng xã hội chính thống để viết bài đấu tranh, định hướng dư luận và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống xã hội. Kỹ năng tác chiến chính là phương thức trực tiếp chuyển hóa tri thức và bản lĩnh thành sản phẩm đấu tranh mang lại hiệu quả thực tiễn cao.
2.2. Thực trạng năng lực số và bản lĩnh chính trị của giảng viên trẻ trong đấu tranh trên không gian mạng
Thực tiễn những năm qua cho thấy đội ngũ giảng viên trẻ ở các học viện, trường sĩ quan quân đội cơ bản có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt và tinh thần trách nhiệm cao trong nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Phần lớn giảng viên trẻ nhận thức đúng đắn vị trí, tầm quan trọng của nhiệm vụ, tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy và chủ động tham gia viết bài đấu tranh trên không gian mạng.
Đi sâu phân tích thực tiễn cho thấy đội ngũ giảng viên trẻ đã thể hiện rõ những ưu điểm nổi bật và toàn diện trong quá trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Trước hết, về mặt bản lĩnh chính trị, tuyệt đại đa số giảng viên trẻ có lập trường tư tưởng kiên định, tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối và quan điểm của Đảng. Họ luôn giữ vững phẩm chất cao đẹp của người quân nhân cách mạng và người nhà giáo quân đội, có ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm minh, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao trên mặt trận tư tưởng.
Bên cạnh đó, với lợi thế là lực lượng trẻ tuổi, nhạy bén và có nền tảng học vấn cơ bản, giảng viên trẻ đã thể hiện sự chủ động, năng động rõ rệt trong việc tiếp thu và ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động chuyên môn. Họ nhanh chóng làm chủ các phần mềm quản lý học tập, sử dụng thành thạo các phương tiện truyền thông hiện đại, thiết kế các bài giảng điện tử sinh động và tích cực khai thác internet để phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học. Sự nhạy bén công nghệ kết hợp với tư duy nhạy sáu sắc đã giúp nhiều đồng chí trở thành những hạt nhân tiên phong trong các phong trào thi đua dạy giỏi, nghiên cứu giỏi và tham gia hiệu quả vào hoạt động của các lực lượng chuyên trách bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong nhà trường. Nhiều giảng viên trẻ đã tích cực viết bài, tham gia luận chiến, phản bác sắc sảo các quan điểm sai trái, thù địch trên các trang mạng xã hội chính thống, qua đó góp phần định hướng dư luận xã hội, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống quân sự.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, năng lực số và bản lĩnh của một bộ phận giảng viên trẻ vẫn còn những hạn chế nhất định. Nhận thức về tính chất phức tạp, quyết liệt của cuộc đấu tranh trên không gian mạng có lúc chưa thật sâu sắc, năng lực sử dụng công nghệ số và kỹ năng tác chiến chuyên sâu của một số giảng viên chưa đồng đều, vẫn còn hiện tượng e dè, ngại va chạm trước những vấn đề phức tạp. Những hạn chế đó xuất phát từ nguyên nhân khách quan như sự phát triển phi mã của công nghệ số và âm mưu chống phá tinh vi của các thế lực thù địch, cũng như nguyên nhân chủ quan từ năng lực tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ công nghệ của một bộ phận giảng viên trẻ còn hạn chế.
2.3. Giải pháp cơ bản nâng cao năng lực số và bản lĩnh chính trị cho giảng viên trẻ các học viện, trường sĩ quan quân đội trong đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong các học viện, trường sĩ quan quân đội đối với công tác bồi dưỡng và phát triển đội ngũ.
Các cấp ủy cần quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22 tháng 10 năm 2018 của Bộ Chính trị khóa XII về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, kết hợp chặt chẽ với việc quán triệt Kết luận số 89-KL/TW của Bộ Chính trị, đồng thời đưa nội dung đấu tranh phòng chống thông tin xấu độc trên không gian mạng vào nghị quyết lãnh đạo thường kỳ và nghị quyết chuyên đề của chi bộ, đảng bộ. Phải xem đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên để tập trung nguồn lực đầu tư, xây dựng kế hoạch, xác định rõ lộ trình bồi dưỡng sát thực tiễn cho đội ngũ giảng viên trẻ. Sự lãnh đạo sắc bén và thường xuyên của cấp ủy sẽ tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, cơ chế chỉ đạo thống nhất và định hướng chính trị đúng đắn cho mọi hoạt động của giảng viên trên môi trường số.
Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng tại các học viện, trường sĩ quan quân đội.
Thực tiễn đòi hỏi các nhà trường phải quán triệt nghiêm túc các chỉ thị, quy định của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, từ đó tích hợp sâu các chuyên đề về an ninh mạng, kỹ năng nhận diện thông tin xuyên tạc và phương pháp đấu tranh tư tưởng hiện đại vào chương trình tập huấn hằng năm cho giảng viên. Cần kết hợp chặt chẽ giữa trang bị tri thức lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với rèn luyện kỹ năng thực chiến trên môi trường số, đồng thời tích cực phát huy các mô hình học tập tiên tiến như lớp học đảo ngược và các nền tảng mô phỏng số. Qua đó, giảng viên trẻ được trang bị đầy đủ cả về tư duy lý luận sắc bén lẫn công cụ kỹ thuật hiện đại để tự tin đối mặt với các tình huống phức tạp.
Thứ ba, phát huy cao độ nhân tố chủ quan, tinh thần tự giác, tự bồi dưỡng và ý chí phấn đấu vươn lên của chính bản thân đội ngũ giảng viên trẻ.
Mỗi giảng viên trẻ phải tự nhận thức sâu sắc về vinh dự, trách nhiệm lớn lao của người sĩ quan - nhà giáo quân đội trên mặt trận tư tưởng không tiếng súng, luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Điều lệ Công tác nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam và các chế độ quy định về phát ngôn trên không gian mạng. Cần chủ động cập nhật tri thức mới, rèn luyện tư duy phản biện, làm chủ các công cụ công nghệ thông tin và tích cực tham gia viết bài đấu tranh phản bác với tinh thần dấn thân, quyết liệt. Sự nỗ lực tự thân và ý thức tự rèn luyện không ngừng chính là nhân tố quyết định trực tiếp đến sự trưởng thành và hiệu quả chiến đấu của mỗi cá nhân giảng viên.
Thứ tư, tối ưu hóa các điều kiện bảo đảm, hoàn thiện cơ chế chính sách đãi ngộ và xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh trong nhà trường.
Cần quan tâm giải quyết tốt các chế độ chính sách theo đúng các quy định hiện hành của Nhà nước và Bộ Quốc phòng, hỗ trợ trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, tạo lập môi trường dân chủ, cởi mở nhưng kỷ cương để giảng viên trẻ yên tâm công tác, phát huy sức sáng tạo. Đồng thời, các cơ quan đơn vị cần kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học cũng như trong đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng. Việc làm tốt công tác bảo đảm sẽ là động lực vật chất và tinh thần to lớn thôi thúc giảng viên hăng hái cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo của quân đội.
3. Kết luận
Nâng cao năng lực số và bản lĩnh chính trị cho giảng viên trẻ các học viện, trường sĩ quan quân đội trong đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng là vấn đề có ý nghĩa chiến lược cấp bách. Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ là cơ sở vững chắc để xây dựng đội ngũ giảng viên quân đội vừa hồng vừa chuyên, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững trận địa tư tưởng trong toàn quân trong tình hình mới.
Đại uý Mai Thanh Long
Đại uý Trần Quang Thái
Thiếu tá QNCN Phạm Thế Lân
Phòng Chính trị, Học viện Lục quân, Bộ Quốc phòng
Thiếu tá QNCN Nguyễn Thị Thanh
Phòng Hậu cần - Kỹ thuật, Học viện Lục quân, Bộ Quốc phòng
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2018). Chỉ thị số 23-CT/TW ngày 09/02/2018 về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình mới.
2. Bộ Chính trị. (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Hà Nội.
3. Tổng Cục Chính trị (2021). Báo cáo số 2031/BC-CT ngày 25/11/2021 về kết quả 05 năm thực hiện Chỉ thị 47/CT-CT ngày 08/01/2016 của Tổng Cục Chính trị về tổ chức lực lượng đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị trên không gian mạng trong Quân đội.