Thời gian gần đây, tại một phòng khám ở Trung Quốc, có rất nhiều người trung niên và cao tuổi đến khám vì ngứa da. Nhiều người ngay từ đầu đã chắc chắn rằng mình bị dị ứng, bôi đủ loại thuốc mỡ, uống thuốc chống dị ứng nhưng tình trạng vẫn không cải thiện. Hỏi kỹ về bệnh sử, các bác sĩ mới phát hiện không ít người bị ngứa ở những vị trí tương đối cố định, tập trung ở hai khu vực là lòng bàn tay và lòng bàn chân.
Nhiều người không nghĩ rằng tình trạng ngứa da dai dẳng, khó khỏi có thể liên quan đến chức năng gan bất thường. Tuy nhiên, đây là một hiểu lầm phổ biến.
Theo một vị bác sĩ Trung Quốc, trong số 10 người gặp tình trạng ngứa da mà ông thăm khám thì có 7-8 người phản ứng đầu tiên là mua thuốc mỡ chống dị ứng về bôi, cho rằng ngứa là vấn đề của da. Đặc biệt, da của người trung niên và cao tuổi vốn có xu hướng khô hơn, vì vậy khi bị ngứa, họ càng dễ xem nhẹ, nghĩ rằng chỉ cần bôi một chút kem dưỡng ẩm hoặc thuốc mỡ là xong.
Ảnh minh họa
Tuy nhiên, vị bác sĩ này cảnh báo: Tình trạng ngứa da tái diễn, kéo dài ở một vị trí cố định có thể không bắt nguồn từ da mà liên quan đến gan.
Vì sao ngứa da có thể báo hiệu gan không khỏe?
Gan của chúng ta đảm nhiệm quá trình chuyển hóa bilirubin cũng như sản xuất và bài tiết dịch mật. Khi gan xuất hiện tổn thương, chẳng hạn ung thư gan khiến ống mật bị chèn ép hoặc chức năng gan suy giảm, quá trình bài tiết mật bình thường có thể bị cản trở. Các thành phần muối mật trong dịch mật có thể đi ngược vào máu, theo hệ tuần hoàn và lắng đọng dưới da, kích thích các đầu dây thần kinh ở da, từ đó gây ngứa.
Tình trạng ngứa này khác với dị ứng thông thường. Người bệnh không xuất hiện rõ ràng các nốt phát ban hay mẩn đỏ mà chủ yếu cảm thấy ngứa sâu bên trong da, càng gãi càng ngứa và thường rõ rệt hơn vào ban đêm. Trong đó, lòng bàn tay và lòng bàn chân có nhiều đầu dây thần kinh nên thường là hai vị trí cảm nhận ngứa sớm và rõ rệt nhất.
Nhiều người cho rằng ung thư gan chắc chắn phải gây đau vùng gan trước, hoặc mắt và da phải chuyển vàng trước, còn ngứa da thì không thể xem là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng. Không ít người đợi đến khi xuất hiện vàng da hoặc đau đến mức không chịu nổi mới đến bệnh viện. Khi đó, bệnh thường đã tiến triển.
Triệu chứng ung thư gan không nhất thiết xuất hiện đầu tiên ở vùng gan; ngứa da có thể xuất hiện sớm hơn vàng da và đau.
Gan có khả năng bù trừ rất mạnh. Ở giai đoạn đầu của ung thư gan, khi tổn thương còn nhỏ, phần lớn mô gan vẫn có thể hoạt động bình thường, lượng bilirubin chưa tích tụ đến mức đáng kể nên da chưa lập tức chuyển vàng. Đau vùng gan xuất hiện do khối u phát triển lớn; khi khối u còn nhỏ ở giai đoạn đầu, phần lớn người bệnh chưa có cảm giác đau rõ rệt.
Tuy nhiên, vào thời điểm này, quá trình tiết và bài tiết dịch mật có thể đã âm thầm bị ảnh hưởng. Một lượng nhỏ muối mật bắt đầu đi vào máu và kích thích các dây thần kinh ở da, khiến tình trạng ngứa xuất hiện trước. Trên lâm sàng, có không ít bệnh nhân ung thư gan mà triệu chứng đầu tiên là ngứa da không rõ nguyên nhân. Vì không coi trọng dấu hiệu này, họ đã trì hoãn việc thăm khám trong vài tháng.
Khi nào cần đi khám?
Đến đây, chắc chắn sẽ có người lo lắng: Vậy nếu gần đây tôi bị ngứa da thì có phải là ung thư gan không? Thực tế, không cần quá hoảng sợ. Phần lớn các trường hợp ngứa da vẫn liên quan đến những vấn đề phổ biến như da khô, dị ứng hoặc bệnh chàm.
Không phải mọi trường hợp ngứa da đều liên quan đến ung thư gan, nhưng nếu tình trạng ngứa có những đặc điểm sau, cần đặc biệt lưu ý.
Thứ nhất, ngứa tập trung ở lòng bàn tay và lòng bàn chân, kéo dài hơn 2 tuần, càng gãi càng ngứa nhưng không xuất hiện phát ban rõ rệt. Thứ hai, tình trạng không cải thiện dù đã sử dụng thuốc chống dị ứng hoặc thuốc mỡ bôi ngoài da, thậm chí cảm giác ngứa ngày càng rõ rệt. Thứ ba, ngứa đi kèm các biểu hiện như mệt mỏi nhẹ, chán ăn, nước tiểu sẫm màu hoặc mắt có dấu hiệu hơi vàng.
Đặc biệt, những người thuộc nhóm nguy cơ cao như từng mắc viêm gan B, viêm gan C, xơ gan, gan nhiễm mỡ, uống rượu bia trong thời gian dài hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư gan càng cần chú ý nếu xuất hiện tình trạng ngứa như trên, không nên mặc định đó chỉ là dị ứng thông thường rồi cố chịu đựng.
Tóm lại, nếu lòng bàn tay và lòng bàn chân liên tục bị ngứa trong hơn 2 tuần, đồng thời các biện pháp điều trị dị ứng thông thường không có tác dụng, đừng cố chịu đựng mà nên sớm thực hiện các kiểm tra liên quan đến gan. Những người đã có bệnh gan nền càng cần chú trọng việc tái khám định kỳ.
Trà My (Theo Aboluowang)