Khi "ngôi nhà" không còn chỉ là tài sản, mà là khoản đầu tư cho sức khỏe tinh thần
Yin Yunya, một nghệ sĩ sinh ra tại Tứ Xuyên (Trung Quốc), chuyển đến sống ở vùng ngoại ô Thành Đô cách đây khoảng bốn năm. Ngôi nhà rộng gần 200m², gồm ba tầng, nằm giữa nhiều cây xanh, gần như tách biệt khỏi sự ồn ào của thành phố.
Điều khiến nhiều người ngạc nhiên không phải diện tích ngôi nhà mà là cách cô sử dụng nó. Trước cửa là một cây cổ thụ lớn che kín toàn bộ tầm nhìn. Thay vì lắp rèm cửa như thông thường, cô giữ nguyên khoảng xanh ấy như một "tấm rèm tự nhiên", vừa tạo sự riêng tư vừa mang thiên nhiên vào cuộc sống.
Tầng một là phòng khách và phòng ăn để tiếp bạn bè. Tầng hai được cải tạo thành không gian mở, kết hợp phòng làm việc và nơi tập luyện. Tầng ba là sân thượng nhỏ để thư giãn và chăm cây.
Nếu nhìn dưới góc độ tài chính, đây không đơn thuần là một căn nhà có giá trị lớn, mà còn là cách phân bổ nguồn lực vào những thứ tạo ra giá trị lâu dài. Thay vì đầu tư quá nhiều vào đồ trang trí đắt tiền hay các tiện ích xa xỉ, cô ưu tiên không gian sống phục vụ sức khỏe, công việc sáng tạo và sự cân bằng tinh thần.
Đó cũng là xu hướng ngày càng phổ biến trong quản lý tài chính cá nhân hiện đại: coi chi tiêu cho môi trường sống là khoản đầu tư vào năng suất lao động và chất lượng cuộc sống, thay vì chỉ xem đó là một khoản tiêu dùng.
Chi tiêu ít hơn nhưng sống đủ đầy hơn
Cuộc sống hàng ngày của Yin Yunya khá đơn giản.
Buổi sáng cô xử lý công việc, chăm cây, cho bốn chú mèo ăn rồi tự chuẩn bị bữa sáng. Sau đó cô đi bộ đến xưởng sáng tác gần nhà, làm việc đến chiều tối, tập thể dục hoặc chạy bộ rồi trở về nấu bữa tối.
Trong căn bếp không xuất hiện những thiết bị đắt đỏ hay thực đơn cầu kỳ. Những món ăn chủ yếu là đậu phụ, rau củ, dưa chuột... nhưng cô luôn chú trọng cách kết hợp nguyên liệu để tạo nên bữa ăn ngon và cân bằng.
Ngay cả những củ khoai tây hay hành tây mọc mầm cũng không bị bỏ đi. Cô mang chúng trồng trong chậu và gọi vui là "rau củ được thả tự do". Những mầm cây ấy tiếp tục phát triển, ra lá rồi nở hoa.
Những chi tiết nhỏ này phản ánh một triết lý tiêu dùng đáng chú ý: tận dụng tối đa giá trị của những gì đang có thay vì liên tục mua mới.
Theo nhiều chuyên gia tài chính cá nhân, khoảng cách giữa người tích lũy được tài sản và người luôn trong tình trạng thiếu hụt đôi khi không nằm ở thu nhập mà ở thói quen chi tiêu. Việc hạn chế mua sắm theo cảm xúc, tận dụng đồ dùng hiện có và ưu tiên trải nghiệm thay vì vật chất giúp giảm đáng kể áp lực tài chính trong dài hạn.
Khoản đầu tư lớn nhất là tự tạo ra thời gian cho bản thân
Điều Yin Yunya nhắc đến nhiều nhất không phải tiền bạc mà là thời gian.
Cô lựa chọn nơi ở gần xưởng sáng tác để có thể đi bộ mỗi ngày. Thời gian không còn bị tiêu tốn cho việc di chuyển hay kẹt xe được chuyển thành thời gian đọc sách, tập thể dục, sáng tạo hoặc nghỉ ngơi.
Đây là một dạng "đầu tư thời gian" mà nhiều người làm tài chính hiện đại cũng nhắc đến.
Một căn nhà rẻ hơn nhưng cách nơi làm việc hàng chục kilomet đôi khi khiến chủ nhân phải trả thêm rất nhiều chi phí ẩn: tiền xăng xe, phí gửi xe, hao mòn phương tiện, thời gian đi lại và cả sức khỏe tinh thần.
Ngược lại, một không gian sống phù hợp với nhịp sinh hoạt có thể giúp tiết kiệm những khoản chi vô hình ấy trong nhiều năm.
Không chạy theo những điều "phải có"
Sau khi tốt nghiệp Học viện Điện ảnh Bắc Kinh và tiếp tục học tại Anh, Yin Yunya từng trải qua giai đoạn khủng hoảng giống nhiều người trẻ.
Xung quanh cô luôn xuất hiện những lời khuyên kiểu: "Đến tuổi này phải ổn định", "Phải kết hôn", "Phải sinh con", "Phải sống như thế này"... Những chuẩn mực ấy khiến cô cảm thấy mình liên tục phải chạy theo kỳ vọng của người khác.
Theo thời gian, cô nhận ra nhiều điều được coi là "bắt buộc" thực chất chỉ là những lựa chọn. Điều quan trọng hơn là xây dựng cuộc sống phù hợp với giá trị của chính mình.
Triết lý ấy cũng có thể áp dụng vào quản lý tài chính.
Không phải ai cũng cần chiếc xe mới nhất, căn hộ ở trung tâm hay những món đồ thể hiện địa vị xã hội. Khi giảm áp lực phải tiêu dùng để chứng minh bản thân, nhiều người sẽ có thêm nguồn lực để đầu tư cho giáo dục, sức khỏe, quỹ dự phòng hoặc những mục tiêu tài chính dài hạn.
Đầu tư vào trải nghiệm tạo ra giá trị lâu dài
Hiện nay, Yin Yunya dành phần lớn thời gian cho sáng tác nghệ thuật. Xưởng của cô chứa đầy các loại vỏ sò được sưu tầm từ nhiều nơi trên thế giới. Từ những chất liệu ấy, cô tạo nên các tác phẩm nhiếp ảnh mang dấu ấn riêng.
Cô thừa nhận con đường nghệ thuật luôn tiềm ẩn nhiều bất ổn về thu nhập và tương lai không phải lúc nào cũng rõ ràng. Tuy nhiên, đó vẫn là lựa chọn mà cô muốn theo đuổi.
Dưới góc nhìn tài chính, đây là ví dụ về việc đầu tư vào năng lực tạo thu nhập của bản thân. Những người có kỹ năng chuyên môn, khả năng sáng tạo hoặc tay nghề đặc biệt thường sở hữu "tài sản vô hình" có thể tạo ra giá trị trong nhiều năm, thậm chí bền vững hơn nhiều khoản đầu tư vật chất.
Tự do tài chính không chỉ được đo bằng số dư tài khoản
Câu chuyện của Yin Yunya không cổ vũ việc ai cũng phải bỏ phố về ngoại ô hay sống một mình trong căn nhà lớn.
Điều đáng suy ngẫm hơn là cách cô sử dụng tiền để phục vụ cuộc sống mình mong muốn, thay vì để tiền bị cuốn theo những kỳ vọng xã hội.
Trong quản lý tài chính cá nhân, mục tiêu cuối cùng không chỉ là tích lũy thật nhiều tài sản mà còn là tạo ra khả năng lựa chọn: được sống ở nơi mình thích, làm công việc mình yêu, có thời gian cho sức khỏe, gia đình và những điều khiến bản thân hạnh phúc.
Đôi khi, khoản đầu tư sinh lời nhất không nằm trên bảng chứng khoán hay sổ tiết kiệm, mà chính là một cuộc sống được thiết kế phù hợp với giá trị của mỗi người.
Phương Trần