1. Ngày 04/9/2025, Chính phủ Nepal ban hành lệnh đình chỉ hoạt động của khoảng 20 nền tảng mạng xã hội với lý do không tuân thủ quy định đăng ký và luật quản lý thông tin mới. Trong bối cảnh tâm lý bất mãn về tình trạng tham nhũng, quản trị yếu kém và cơ hội kinh tế hạn chế đang tồn tại trong xã hội, đặc biệt trong bộ phận thanh niên, quyết định này nhanh chóng bị nhìn nhận như sự thu hẹp không gian biểu đạt và tham gia chính trị.
Đến ngày 08/9/2025, các cuộc tụ tập phản đối bắt đầu diễn ra tại Thủ đô Kathmandu, chủ yếu do sinh viên và thanh niên khởi xướng. Ban đầu, nội dung phản đối tập trung vào việc yêu cầu dỡ bỏ lệnh cấm mạng xã hội; tuy nhiên, các khẩu hiệu và thông điệp được đưa ra cho thấy sự mở rộng yêu sách sang các vấn đề chống tham nhũng và cải cách quản trị. Trong ngày này, xung đột giữa người biểu tình và lực lượng An ninh đã xảy ra tại một số khu vực gần Quốc hội Nepal. Theo số liệu được công bố, ít nhất 19 người thiệt mạng và hơn 300 người bị thương chỉ trong ngày 08/9, đánh dấu bước chuyển từ biểu tình ôn hòa sang tình trạng bạo lực [3].
Bạo loạn tại Nepal
Ngày 09/9/2025, phong trào biểu tình lan rộng ra nhiều khu vực trong Thủ đô và một số đô thị khác. Một số hành vi quá khích như phá hoại tài sản công, tấn công trụ sở cơ quan nhà nước và phong tỏa các địa điểm biểu tượng quyền lực đã được ghi nhận. Trong số người biểu tình còn mang theo lựu đạn và súng trường tấn công trong lúc tham gia bạo loạn, hơn 200 người bị thương đã được đưa vào bệnh viện và 3 người đã tử vong trong ngày 09/9 [1]. Áp lực chính trị gia tăng nhanh chóng buộc Thủ tướng K.P. Sharma Oli tuyên bố từ chức trong cùng ngày. Tuy nhiên, sự thay đổi nhân sự lãnh đạo không ngay lập tức làm chấm dứt tình trạng bất ổn, mà chuyển cuộc khủng hoảng sang giai đoạn điều chỉnh thể chế khẩn cấp.
Trong những ngày tiếp theo, quân đội được triển khai hỗ trợ duy trì trật tự; lệnh giới nghiêm toàn quốc được ban hành và sau đó dỡ bỏ vào ngày 13/9/2025. Vào ngày 12/9/2025, cựu Chánh án Tòa án Tối cao Sushila Karki tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng lâm thời, trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nepal. Tổng thống Nepal đồng thời thông báo kế hoạch tổ chức bầu cử quốc hội mới vào tháng 3/2026 nhằm tái lập trật tự chính trị thông qua cơ chế hiến định. Theo thống kê cập nhật đến thời điểm này, ít nhất 51 người thiệt mạng, hơn 1.300 người bị thương và khoảng 1.000 người bị bắt giữ; tình trạng hỗn loạn cũng dẫn đến việc nhiều phạm nhân vượt ngục trong thời gian ngắn [4].
Các cuộc biểu tình bạo loạn tại Nepal năm 2025 đã để lại những hậu quả nghiêm trọng về chính trị, kinh tế, xã hội của quốc gia này. Chỉ trong thời gian ngắn, làn sóng bạo lực đã khiến khoảng 72 người thiệt mạng, hơn 2.100 người bị thương, nhiều cơ quan nhà nước, trong đó có trụ sở Quốc hội và các công trình công cộng bị phá hủy, gây thiệt hại hàng trăm triệu USD. Tình trạng hỗn loạn còn dẫn đến việc hàng nghìn tù nhân vượt ngục, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng kiểm soát an ninh, trật tự của chính quyền [2]. Đặc biệt, cuộc biểu tình đã buộc Thủ tướng phải từ chức, chính phủ đương nhiệm sụp đổ.
Nguyên nhân sâu xa của cuộc xung đột xuất phát từ mâu thuẫn xã hội vốn tích tụ lâu ngày như tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên cao, niềm tin vào hệ thống chính trị suy giảm, tham nhũng và lợi ích nhóm diễn biến phức tạp... Việc chính phủ ban hành lệnh cấm 26 nền tảng mạng xã hội (Instagram, Facebook, Zalo, WhatsApp, X, YouTube...) của Chính phủ vào đầu tháng 9/2025 chỉ là "Giọt nước tràn ly" dẫn đến cuộc biểu tình, bạo loạn tại quốc gia này. Bên cạnh đó, một nguyên nhân quan trọng khác là sự suy giảm về ý thức chính trị, lòng yêu nước và ý thức dân tộc trong một bộ phận thanh niên Nepal. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, thanh niên Nepal có nhiều điều kiện tiếp cận với nhiều luồng thông tin đa chiều, trong đó có không ít nội dung sai lệch, xuyên tạc về tình hình chính trị - xã hội. Khi thiếu nền tảng nhận thức vững chắc và khả năng thẩm định thông tin, một bộ phận thanh niên dễ rơi vào trạng thái hoài nghi, mất niềm tin, thậm chí bị cuốn theo các quan điểm cực đoan, lệch lạc.
2. Nghiên cứu các cuộc biểu tình, bạo loạn tại Nepal năm 2025 cho thấy sự tham gia của thanh niên, sinh viên, không chỉ với tư cách lực lượng tham gia đông đảo mà còn trong vai trò là lực lượng chính của cuộc bạo loạn với những hoạt động như tổ chức, dẫn dắt và điều phối các hoạt động của các cuộc biểu tình.
Thế hệ thanh niên, sinh viên, với đặc trưng là năng động, nhạy bén với cái mới, tiếp cận nhanh với công nghệ và mạng xã hội, có nhu cầu thể hiện bản thân cao và tư duy cởi mở, sáng tạo, đang trở thành lực lượng quan trọng trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu thế đó, một bộ phận thanh niên còn hạn chế về trải nghiệm thực tiễn, khả năng kiểm chứng thông tin chưa cao, dễ bị tác động bởi cảm xúc và các xu hướng trên không gian mạng. Lợi dụng những đặc điểm này, các thế lực thù địch đã triển khai nhiều phương thức tinh vi nhằm tác động, lôi kéo giới trẻ, trong đó tập trung vào việc thao túng thông tin trên mạng xã hội, tạo lập các "cộng đồng ảo" để định hướng dư luận, tiêm nhiễm lối sống lệch lạc, sùng ngoại, làm phai nhạt bản sắc và giá trị truyền thống. Đồng thời, chúng khai thác tâm lý thích thể hiện, mong muốn khẳng định bản thân của thanh niên để gieo rắc các quan điểm cực đoan, xuyên tạc khái niệm tự do, dân chủ, từng bước hình thành nhận thức sai lệch về chính trị. Thông qua phương thức "xâm nhập mềm" bằng nội dung truyền thông, hình ảnh, trào lưu, các đối tượng này hướng tới mục tiêu sâu xa là gây suy giảm niềm tin của thế hệ trẻ đối với Đảng, Nhà nước và chế độ, từ đó tạo điều kiện hình thành lực lượng dễ bị kích động, lôi kéo tham gia các hoạt động gây mất ổn định chính trị - xã hội.
Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá bối cảnh, diễn biến, nguyên nhân, vai trò của thanh niên, sinh viên Nepal trong cuộc biểu tình, bạo loạn năm 2025 đặc điểm chung giữa thế hệ thanh niên, sinh viên của Việt Nam và Nepal như thanh niên, sinh viên hai nước là lực lượng nhân khẩu học nòng cốt, chiếm tỷ trọng lớn trong dân số, đây là nhóm "công dân số" có tỷ lệ kết nối Internet và mạng xã hội rất cao, ở cả hai nước đều đối mặt với áp lực kinh tế - xã hội tương đồng: tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao, bức xúc về chi phí sinh hoạt và cơ hội phát triển, đây là những đặc điểm khiến giới trẻ trở thành đối tượng dễ bị các thế lực thù địch lợi dung để lôi kéo, kích động biểu tình. Đồng thời, trên cơ sở nghiên cứu những tác động, ảnh hưởng của cuộc biểu tình bạo loạn tại Nepal năm 2025 đối với thanh niên, sinh viên Việt Nam như việc các thế lực thù địch có thể lợi dụng để phá vỡ niềm tin của người trẻ vào hệ thống chính trị và con đường phát triển của đất nước, từ đó kích động tâm lý "noi gương" bạo loạn và thực hiện kịch bản "cách mạng màu" như những gì đã xảy ra tại Nepal năm 2025.
Từ những nghiên cứu trên, có thể rút ra một số vấn đề cần chú ý trong công tác giáo dục lòng yêu nước và ý thức dân tộc của thế hệ thanh niên, sinh viên Việt Nam như sau:
Thứ nhất, nâng cao năng lực thẩm định thông tin của thanh niên, sinh viên và yêu cầu bảo đảm an ninh tư tưởng, an ninh mạng trước các chiến dịch truyền thông chính trị trên nền tảng số
Đầu năm 2025, tại ưNepal, làn sóng nội dung "Nepo Kids" trên TikTok cùng phản ứng gây tranh cãi của Thủ tướng K. P. Sharma Oli đã làm gia tăng bất mãn trong giới trẻ, phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ của hoạt động chính trị sang không gian số, nơi các nền tảng như Discord trở thành công cụ tổ chức, thảo luận và hình thành quan điểm tập thể. Hiện tượng này cho thấy mạng xã hội có vai trò hai mặt: vừa thúc đẩy ý thức công dân và sự tham gia chính trị của thanh niên, vừa tiềm ẩn nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, kích động và bị thao túng bởi các nhóm lợi ích. Thực tiễn cũng chỉ ra rằng một bộ phận giới trẻ còn hạn chế về kỹ năng thẩm định thông tin, dễ bị chi phối bởi cảm xúc và thuật toán, trong khi công tác giáo dục chính trị, tư tưởng chưa theo kịp môi trường truyền thông số. Do đó, cần đổi mới phương thức giáo dục theo hướng phát triển tư duy phản biện, kết hợp với quy trình nhận diện thông tin xuyên tạc (thẩm định nguồn, kiểm soát cảm xúc, đối chiếu đa nguồn và xác minh kỹ thuật), qua đó giúp thanh niên nâng cao bản lĩnh chính trị, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm và góp phần bảo đảm ổn định xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số.
Thứ hai, chủ động nắm, dự báo tình hình diễn biến tư tưởng trong thanh niên, sinh viên; kịp thời phát hiện, đấu tranh, vô hiệu hóa các hoạt động tuyên truyền chống phá của các thế lực thù địch nhằm làm suy yếu lòng yêu nước và đoàn kết dân tộc trên không gian mạng
Bất ổn tại Nepal năm 2025 có nguyên nhân trực tiếp là bất mãn của thanh niên, sinh viên song có thể rút ra yêu cầu chủ động nắm bắt, dự báo tình hình tư tưởng trong thanh niên, sinh viên, nhất là trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành môi trường lan truyền và khuếch đại các phản ứng xã hội. Thực tiễn cho thấy, các mâu thuẫn xã hội tích tụ kết hợp với tác động của truyền thông số có thể nhanh chóng chuyển hóa thành khủng hoảng niềm tin và bất ổn chính trị nếu không được nhận diện, xử lý kịp thời. Do đó, cần triển khai đồng bộ các biện pháp như tăng cường "lắng nghe mạng xã hội" gắn với phân tích dữ liệu lớn để phát hiện sớm xu hướng dư luận; chủ động cung cấp thông tin chính thống, minh bạch nhằm thu hẹp không gian của tin giả; đồng thời nâng cao "miễn dịch nhận thức" cho thanh niên thông qua giáo dục kỹ năng số và năng lực thẩm định thông tin. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong theo dõi, phát hiện và đấu tranh với các hoạt động tuyên truyền xuyên tạc, kích động trên không gian mạng, đặc biệt từ các tổ chức, cá nhân chống đối trong và ngoài nước. Việc kết hợp hiệu quả giữa công nghệ, pháp lý, truyền thông và giáo dục sẽ góp phần vô hiệu hóa các tác động tiêu cực, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và không để tái diễn kịch bản tương tự Nepal.
Thứ ba, đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, giáo dục lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm công dân đối với thế hệ thanh niên, sinh viên, đặc biệt là trong môi trường mạng xã hội và giáo dục đại học
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển mạnh của mạng xã hội, nhận thức và tư tưởng của thanh niên, sinh viên chịu tác động đa chiều, đòi hỏi phải tăng cường giáo dục lòng yêu nước, ý thức dân tộc và trách nhiệm công dân. Bên cạnh cơ hội tiếp cận tri thức, môi trường mạng cũng tiềm ẩn nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, làm suy giảm niềm tin và giá trị truyền thống nếu thiếu nền tảng tư tưởng vững chắc. Do đó, cần đổi mới nội dung và hình thức tuyên truyền theo hướng hiện đại, dễ tiếp cận nhưng vẫn bảo đảm tính định hướng chính trị; đồng thời chú trọng trang bị năng lực tư duy phản biện, kỹ năng chọn lọc thông tin cho sinh viên. Việc lồng ghép giáo dục trong nhà trường gắn với thực tiễn, kết hợp với vai trò của các tổ chức Đoàn - Hội và sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội sẽ góp phần hình thành thế hệ trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức trách nhiệm cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Thứ tư, giải quyết kịp thời, hiệu quả các bức xúc, mâu thuẫn kinh tế, xã hội liên quan đến thanh niên, không tạo kẽ hở cho các thế lực thù địch lợi dụng làm suy giảm lòng yêu nước và kích động bất ổn
Thực tiễn từ các cuộc biểu tình, bạo loạn tại Nepal năm 2025 cho thấy, khi những mâu thuẫn nội tại trong xã hội như thất nghiệp, bất bình đẳng cơ hội, áp lực kinh tế và tâm lý bất mãn trong thanh niên không được giải quyết kịp thời, chúng có thể tích tụ và bùng phát thành các phản ứng tập thể, đặc biệt dưới tác động khuếch đại của không gian mạng. Đối với Việt Nam, yêu cầu đặt ra là phải chủ động nhận diện, xử lý sớm và hiệu quả các vấn đề phát sinh trong đời sống thanh niên, sinh viên; đồng thời thiết lập cơ chế lắng nghe, đối thoại và phản hồi nhanh giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và thanh niên nhằm tháo gỡ kịp thời những bức xúc chính đáng. Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ việc làm, khởi nghiệp, bảo đảm an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho giới trẻ, đi đôi với việc công khai, minh bạch thông tin để củng cố niềm tin xã hội. Khi các mâu thuẫn được giải quyết từ sớm, từ cơ sở, sẽ góp phần hạn chế nguy cơ bị các thế lực thù địch lợi dụng, ngăn chặn sự lan truyền của tâm lý bất mãn và giữ vững nền tảng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm công dân của thanh niên trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.
Thứ năm, hoàn thiện cơ chế pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh mạng, thông tin truyền thông và hoạt động của các tổ chức xã hội
Quyết định của Nepal ngày 4/9 chặn 26 nền tảng mạng xã hội, đã trở thành nguyên nhân trực tiếp làm bùng phát biểu tình, phản ánh sự bất mãn sâu sắc trong xã hội; đồng thời cho thấy không gian mạng có thể bị lợi dụng để lan truyền thông tin sai lệch, kích động tâm lý đám đông ngay cả khi Internet bị hạn chế. Từ trường hợp này, đối với Việt Nam cần nhận thức rõ yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực quản lý nhà nước về an ninh mạng theo hướng chủ động, không chỉ hoàn thiện pháp luật để theo kịp các hình thức vi phạm mới mà còn tăng cường phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ giám sát và cảnh báo sớm, đồng thời nâng cao "miễn dịch thông tin" cho xã hội, đặc biệt là thanh niên, nhằm hạn chế nguy cơ bị dẫn dắt bởi thông tin sai lệch và bảo đảm ổn định xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số.
Thứ sáu, xây dựng lực lượng thanh niên tình nguyện nòng cốt, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, sẵn sàng đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, nâng cao lòng yêu nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế
Chính phủ Nepal trong quá trình giải quyết các cuộc biểu tình, bạo loạn đã thiếu đối thoại hiệu quả và cũng như ban hành chính sách không phù hợp với tâm lý, nhu cầu của thanh niên, đặc biệt là thế hệ Gen Z, dẫn đến khủng hoảng và bất ổn xã hội. Đối với Việt Nam, bài học đặt ra là phải xây dựng và phát huy vai trò lực lượng thanh niên nòng cốt, vừa đáp ứng yêu cầu trong nước vừa thích ứng với xu thế hội nhập quốc tế. Thanh niên cần được trang bị bản lĩnh chính trị, năng lực số, tư duy phản biện và khả năng hội nhập, đồng thời trở thành lực lượng xung kích trên "mặt trận số" trong lan tỏa giá trị tích cực và đấu tranh với thông tin sai lệch. Việc phát triển các phong trào tình nguyện, mô hình tổ công nghệ số cộng đồng, cùng với tăng cường giáo dục, hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực số sẽ góp phần hình thành thế hệ thanh niên chủ động, trách nhiệm, có khả năng thích ứng với chuyển đổi số, qua đó củng cố ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.
Thứ bảy, tổ chức các sự kiện chính trị - lịch sử quy mô lớn đến việc định hình, phát huy, khơi dậy lòng yêu nước và trách nhiệm xây dựng đất nước của thế hệ trẻ Việt Nam
Việc tổ chức các sự kiện chính trị - lịch sử có vai trò quan trọng trong giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm cho thanh niên Việt Nam; tuy nhiên, thực tiễn cho thấy một số hoạt động còn mang tính hình thức, chưa phù hợp với cách tiếp cận thông tin của giới trẻ trong thời đại số. Do đó, cần đổi mới nội dung và phương thức tổ chức theo hướng kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, tăng cường trải nghiệm thực tế, đối thoại, sáng tạo nội dung và ứng dụng công nghệ số để nâng cao tính hấp dẫn và hiệu quả lan tỏa. Đồng thời, phát huy vai trò của tổ chức Đoàn, Hội, tăng cường sự phối hợp liên ngành và tạo điều kiện để thanh niên tham gia, qua đó chuyển hóa nhận thức lịch sử thành hành động cụ thể, góp phần củng cố bản lĩnh chính trị và khát vọng cống hiến trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.
Qua nghiên cứu về các cuộc biểu tình, bạo loạn tại Nepal năm 2025, có thể khẳng định rằng những diễn biến tại Nepal năm 2025 là minh chứng điển hình cho việc không giải quyết tốt các mâu thuẫn trong xã hội đặc, cũng như vai trò của thanh niên, sinh viên trong các cuộc biểu tình, bạo loạn. Trên cơ sở phân tích toàn diện bối cảnh, diễn biến và nguyên nhân của các hoạt động tụ tập, lan truyền thông tin và hình thành dư luận xã hội trên nền tảng số, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam là cần chủ động triển khai đồng bộ, linh hoạt các giải pháp về giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao năng lực thẩm định thông tin, phát triển tư duy phản biện cho thanh niên, đồng thời tăng cường quản lý, định hướng không gian mạng, qua đó phòng ngừa nguy cơ bị lợi dụng, kích động, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong tình hình mới.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Kiều Anh (2025), Nepal triển khai quân đội để ổn định tình hình sau 2 ngày biểu tình, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam.
[2]. Thành Danh (2025), Thanh niên Nepal khắc phục hậu quả đốt phá sau biểu tình, Báo điện tử VnExpress.
[3]. Trọng Tấn (2025), Biểu tình chưa từng có ở Nepal, hơn 400 người thương vong, Báo điện tử Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh.
[4]. Phan Tùng (2025), Nepal ấn định ngày tổ chức Tổng tuyển cử, Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam.
Hoàng Hải Dương
Học viên Trung đội B1VBMK4 – Học viện ANND
Vũ Ngọc Sơn
Học viên Trung đội B8D54 – Học viện ANND