Tôi từng rất tự hào về khả năng xử lý vấn đề của mình. Hễ công việc phát sinh trục trặc, tôi lập tức tìm cách giải quyết. Khi xảy ra mâu thuẫn, tôi phân tích đúng sai. Khi gặp khó khăn, tôi tập trung tìm phương án tháo gỡ. Tôi luôn tin rằng chỉ cần mọi chuyện được xử lý ổn thỏa, cảm xúc của mình cũng sẽ tự động trở lại bình thường.
Tôi thường tự nhận mình thiên về lý trí, thích phân tích và giải quyết vấn đề hơn là ngồi lại với cảm xúc. Nhưng rồi tôi nhận ra một điều: Cuộc sống không bao giờ thiếu vấn đề. Hôm nay giải quyết xong việc này, ngày mai lại xuất hiện việc khác. Nếu cứ chờ đến khi mọi chuyện ổn thỏa mới cho phép bản thân nghỉ ngơi, có lẽ tôi sẽ chẳng bao giờ thực sự được nghỉ.
1. Cuộc sống không bao giờ hết vấn đề, đừng chờ mọi chuyện hoàn hảo mới được bình yên
Trước đây, tôi thường coi việc giải quyết vấn đề là ưu tiên tuyệt đối. Tôi nghĩ mình càng nhanh chóng xử lý mọi việc thì cuộc sống càng sớm trở lại trạng thái ổn định. Nhưng thực tế không vận hành như vậy. Công việc vừa hoàn thành đã có nhiệm vụ mới, một mâu thuẫn vừa được tháo gỡ lại xuất hiện một bất đồng khác. Ngay cả khi đạt được mục tiêu mình từng mong muốn, tôi vẫn có thể lo lắng về những điều chưa xảy ra.
Tôi bắt đầu hiểu rằng nếu bình yên chỉ xuất hiện khi mọi vấn đề đều biến mất, thì đó là một trạng thái rất khó đạt được. Cuộc sống vốn luôn vận động, con người cũng liên tục phải thích nghi với những hoàn cảnh mới. Điều cần thay đổi không chỉ là cách giải quyết vấn đề, mà còn là cách mình sống trong lúc vấn đề chưa được giải quyết xong.
Tôi có thể hoàn thành công việc nghiêm túc mà không cần tự đẩy mình đến kiệt sức. Tôi có thể quan tâm đến tương lai mà không phải lo lắng về mọi kịch bản có thể xảy ra. Tôi cũng có thể thừa nhận hôm nay mình đang mệt, ngay cả khi danh sách công việc vẫn còn dài.
Bình yên không nhất thiết phải đợi đến khi cuộc sống hết sóng gió. Đôi khi, nó bắt đầu từ việc bạn ngừng yêu cầu bản thân phải xử lý mọi thứ ngay lập tức.
2. Hãy phân biệt điều mình có thể kiểm soát và điều không thể
Một trong những thay đổi lớn nhất của tôi là tập hỏi bản thân: "Chuyện này có nằm trong phạm vi mình kiểm soát được không?".
Nếu cấp trên nổi nóng, tôi có thể lựa chọn cách phản hồi chuyên nghiệp, nhưng không thể quyết định thay cảm xúc của họ. Nếu khách hàng cư xử thiếu lịch sự, tôi có thể giữ thái độ bình tĩnh, đặt giới hạn và xử lý công việc theo quy định, nhưng không thể bắt họ trở thành người dễ chịu. Nếu người yêu hoặc người thân nói những lời khiến tôi tổn thương, tôi có thể nói rõ cảm nhận, yêu cầu sự tôn trọng hoặc cân nhắc lại mối quan hệ, nhưng không thể ép họ suy nghĩ giống mình.
Trước đây, tôi thường mất rất nhiều năng lượng để tự hỏi tại sao người khác lại hành xử như vậy, tại sao họ không hiểu mình hoặc tại sao mọi chuyện không diễn ra theo cách mình mong muốn. Bây giờ, tôi cố gắng dành sự chú ý cho phần việc thuộc về mình: Tôi có thể làm gì, cần nói điều gì và giới hạn nào cần được thiết lập?
Điều này không có nghĩa là mặc kệ mọi hành vi sai trái. Có những tình huống cần lên tiếng, giải quyết đến cùng hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ. Nhưng thay vì cố thay đổi người khác bằng sự tức giận, tôi học cách lựa chọn hành động có ích hơn cho bản thân.
Tôi không cần đồng tình với cách hành xử của ai đó để chấp nhận rằng mình không thể kiểm soát họ. Đôi khi, việc thôi cố gắng điều khiển những điều ngoài tầm tay chính là cách tiết kiệm năng lượng để giải quyết những việc thực sự quan trọng.
3. Đừng xem nhẹ cảm xúc chỉ vì bạn giỏi xử lý công việc
Tôi từng nghĩ mình có thể gác cảm xúc sang một bên, hoàn thành công việc rồi mới quay lại xử lý tâm trạng. Nhưng cảm xúc không phải một tệp tài liệu có thể đóng lại rồi mở ra bất cứ lúc nào mà không để lại ảnh hưởng.
Một ngày làm việc căng thẳng có thể khiến tôi mất ngủ. Một cuộc tranh cãi chưa được giải quyết có thể khiến tôi cáu gắt với người khác. Một nỗi thất vọng bị bỏ qua quá lâu có thể khiến tôi mất động lực mà không hiểu nguyên nhân. Dù vẫn hoàn thành công việc, tôi có thể đang dần cạn kiệt năng lượng bên trong.
Vì vậy, mỗi khi cảm thấy khó chịu, tôi bắt đầu dành thời gian hỏi mình: "Mình đang cảm thấy thế nào? Mình cần gì lúc này?". Đôi khi câu trả lời là cần nghỉ ngơi, ăn một bữa tử tế, đi bộ một lúc hoặc tâm sự với người mình tin tưởng. Có lúc tôi cần nhìn thẳng vào một vấn đề chưa được giải quyết, thay vì tiếp tục giả vờ rằng nó không ảnh hưởng đến mình.
Chăm sóc cảm xúc không có nghĩa là chiều theo mọi mong muốn nhất thời. Tôi vẫn phải hoàn thành trách nhiệm, đối diện với những cuộc trò chuyện khó khăn và đưa ra những quyết định cần thiết. Điểm khác biệt là tôi không còn coi nhu cầu nghỉ ngơi như phần thưởng chỉ được nhận sau khi đã hoàn thành tất cả công việc.
Tôi cũng nhận ra mình không cần phải đợi đến lúc kiệt sức mới được phép dừng lại. Nếu liên tục mệt mỏi, căng thẳng hoặc mất ngủ, tôi cần điều chỉnh nhịp sống và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết, thay vì chỉ yêu cầu bản thân cố gắng thêm.
4. Đừng biến bản thân thành cỗ máy chỉ biết giải quyết công việc
Có một nghịch lý mà tôi từng trải qua: Càng cố gắng xử lý mọi việc thật nhanh, tôi càng khó thư giãn ngay cả khi không còn việc gì cấp bách. Đầu óc vẫn liên tục tìm kiếm điều cần làm tiếp theo, lo trước những rủi ro chưa xuất hiện và cảm thấy bất an khi được nghỉ ngơi.
Khi trạng thái căng thẳng kéo dài, cơ thể có thể khó chuyển sang trạng thái thư giãn. Chúng ta dễ mất ngủ, khó tập trung, cáu gắt hoặc cảm thấy mệt mỏi ngay cả sau khi đã hoàn thành nhiều mục tiêu. Đó là lý do thành tựu bên ngoài không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với cảm giác hài lòng bên trong.
Tôi bắt đầu tập tạo ra những khoảng thời gian không gắn với năng suất. Có những buổi tối tôi không cố học thêm điều gì, không tranh thủ xử lý công việc và cũng không tự trách mình vì chưa làm được nhiều hơn. Tôi đi dạo, nghe nhạc, nấu món mình thích hoặc đơn giản là ngủ sớm.
Ban đầu, việc nghỉ ngơi mà không cảm thấy có lỗi không hề dễ dàng. Tôi đã quen với việc đánh giá một ngày qua những gì mình hoàn thành, nên đôi khi vẫn thấy sốt ruột khi không làm gì cả. Nhưng dần dần, tôi hiểu rằng nghỉ ngơi không phải sự lãng phí thời gian. Đó là một phần cần thiết để duy trì sức khỏe, sự tập trung và khả năng giải quyết vấn đề lâu dài.
5. Học cách đối xử với mình như một người cần được quan tâm
Bây giờ, khi gặp chuyện bế tắc, tôi cố gắng không lập tức thúc ép bản thân phải mạnh mẽ. Tôi cho phép mình thừa nhận rằng chuyện này thực sự khó khăn, rằng tôi đang buồn hoặc chưa biết phải làm gì tiếp theo.
Tôi tự hỏi mình cần nghỉ một chút hay cần bắt tay vào giải quyết vấn đề. Nếu có thể xử lý ngay, tôi chia nhỏ công việc và bắt đầu từ phần quan trọng nhất. Nếu chưa thể làm gì, tôi chấp nhận chờ thêm thông tin thay vì liên tục tưởng tượng những kịch bản xấu nhất. Khi cảm thấy quá tải, tôi tìm đến người thân, bạn bè hoặc chuyên gia phù hợp thay vì cho rằng mình phải tự vượt qua tất cả.
Tôi không còn nghĩ rằng mình phải chiến thắng mọi cảm xúc mới được xem là trưởng thành. Đôi khi, trưởng thành là biết mình đang tức giận và không trút giận lên người khác; biết mình đang sợ hãi nhưng vẫn tìm cách hành động thận trọng; biết mình đã mệt và chủ động nghỉ trước khi cơ thể buộc phải dừng lại.
Cuộc sống vẫn sẽ có những vấn đề chưa thể giải quyết ngay. Sẽ có những người không hiểu mình, những kế hoạch không thành và những giai đoạn mọi thứ diễn ra ngoài dự tính. Tôi không thể loại bỏ tất cả những điều ấy, nhưng có thể học cách không để chúng chiếm trọn cuộc sống của mình.
Sau cùng, tôi nhận ra mình không cần trở thành một người luôn kiểm soát tốt mọi việc. Tôi chỉ cần biết khi nào nên hành động, khi nào cần chấp nhận và khi nào phải quay về chăm sóc chính mình.
Bởi công việc có thể tiếp tục vào ngày mai, vấn đề mới vẫn sẽ xuất hiện, nhưng sức khỏe và sự bình yên của tôi không nên luôn bị đặt ở vị trí cuối cùng. Tôi muốn trở thành người có năng lực giải quyết khó khăn, nhưng cũng là người biết tận hưởng cuộc sống ngay cả khi mọi chuyện chưa hoàn toàn như ý.
Thanh Trúc