Nhiều người cho rằng tuổi già thì giấc ngủ kém là điều khó tránh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chất lượng giấc ngủ ban đêm ở người cao tuổi chính là "tấm gương phản chiếu" sức khỏe tổng thể, đặc biệt là tim mạch, thần kinh và chức năng thận.
Thực tế cho thấy, những người lớn tuổi có tuổi thọ cao thường sở hữu một số biểu hiện rất đặc trưng trong lúc ngủ, đôi khi chính họ cũng không để ý.
Bà Vương, 63 tuổi, gần đây thường xuyên cảm thấy khó chịu khi ngủ vào ban đêm: bà cảm thấy tức ngực và đau ngay khi nằm xuống, đôi khi còn giật mình tỉnh giấc. Gia đình rất lo lắng khi thấy bà trằn trọc suốt đêm nên đã đưa bà đến bệnh viện khám. Kết quả cho thấy bà Vương bị bệnh tim mạch vành.
Sự việc này là một lời nhắc nhở quan trọng: Tư thế ngủ ban đêm của người lớn tuổi thường phản ánh sức khỏe thể chất của họ. Giấc ngủ không chỉ đơn thuần là nghỉ ngơi, đó là thời gian quan trọng để cơ thể tự phục hồi và các cơ quan hồi phục. Đặc biệt, tình trạng chức năng tim mạch, thần kinh và thận có thể được đánh giá phần lớn thông qua hành vi vào ban đêm.
Khi con người bước vào giấc ngủ sâu, các cơ quan nội tạng bắt đầu quá trình phục hồi: tim giảm nhịp, mạch máu giãn nở, hệ thần kinh được "tái khởi động", các hormone điều hòa được tiết ra ổn định hơn.
Vì vậy, những bất thường xuất hiện trong lúc ngủ, như tiểu đêm nhiều, khó thở hay đau ngực, thường không chỉ là vấn đề của giấc ngủ mà còn liên quan đến bệnh lý tiềm ẩn.
Vậy, những dấu hiệu tốt nào cho thấy một người cao tuổi khỏe mạnh, sống lâu đang ngủ ngon giấc vào ban đêm? Dưới đây là 5 biểu hiện ban đêm thường gặp ở người cao tuổi có sức khỏe tốt và tuổi thọ cao.
1. Ít tiểu đêm, không bị đánh thức liên tục
Việc thức dậy đi vệ sinh nhiều lần vào ban đêm không hiếm ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, nếu chỉ phải dậy 1-2 lần mỗi đêm, đó là dấu hiệu cho thấy chức năng thận, bàng quang và khả năng điều hòa nước trong cơ thể vẫn hoạt động khá tốt.
Ngược lại, tiểu đêm quá nhiều có thể làm gián đoạn giấc ngủ sâu, ảnh hưởng lâu dài đến tim mạch và não bộ.
2. Ngủ liền mạch đến sáng, ít tỉnh giấc giữa đêm
Người cao tuổi có thể ngủ một mạch đến sáng thường sở hữu hệ thần kinh ổn định và tuần hoàn máu tốt.
Trong khi đó, tình trạng hay thức giấc lúc nửa đêm, đặc biệt là tỉnh dậy sớm rồi khó ngủ lại, có thể liên quan đến stress kéo dài, rối loạn nội tiết hoặc các bệnh tim mạch tiềm ẩn.
3. Dễ đi vào giấc ngủ, không trằn trọc kéo dài
Nhiều người dù lên giường đúng giờ nhưng phải mất hàng giờ mới ngủ được. Khả năng nhanh chóng chìm vào giấc ngủ cho thấy não bộ được thư giãn tốt, nhịp sinh học ổn định và mức độ lo âu thấp - những yếu tố rất quan trọng đối với sức khỏe tuổi già.
4. Ban đêm không bị chuột rút, tê bì hay đau nhức chân tay
Chuột rút, tê bì hoặc đau chân khi ngủ thường liên quan đến tuần hoàn máu kém, thiếu vi chất hoặc vấn đề về mạch máu.
Người cao tuổi ngủ ngon, không gặp những triệu chứng này thường có hệ mạch tương đối khỏe, cơ bắp được nuôi dưỡng tốt - một nền tảng quan trọng để duy trì vận động và tuổi thọ.
5. Nằm ngủ không đau ngực, không khó thở hay hồi hộp
Khi nằm xuống, lượng máu trở về tim tăng lên, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn. Nếu người cao tuổi không xuất hiện cảm giác đau ngực, khó thở, tim đập nhanh hay hồi hộp, đó là dấu hiệu cho thấy chức năng tim mạch đang ổn định.
Đây được xem là một trong những yếu tố then chốt liên quan trực tiếp đến tuổi thọ.
Chỉ cần có 1 dấu hiệu cũng đã là tín hiệu tích cực
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, không cần phải hội tụ đủ cả 5 biểu hiện, chỉ cần người cao tuổi có được một vài dấu hiệu kể trên cũng đã là tín hiệu đáng mừng cho sức khỏe.
Một giấc ngủ tốt giúp cơ thể phục hồi, giảm nguy cơ mắc bệnh mạn tính, đồng thời nâng cao chất lượng sống trong những năm về sau.
Làm sao để người cao tuổi ngủ ngon hơn mỗi đêm?
Để cải thiện giấc ngủ, người lớn tuổi nên:
Duy trì giờ ngủ - giờ thức cố định mỗi ngày
Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường
Tránh uống cà phê, trà đặc hoặc ăn quá no trước khi đi ngủ
Giữ phòng ngủ yên tĩnh, ánh sáng dịu và nhiệt độ dễ chịu
Vận động nhẹ nhàng ban ngày để tăng chất lượng giấc ngủ ban đêm
Giấc ngủ không chỉ là nghỉ ngơi, mà còn là "bài kiểm tra sức khỏe thầm lặng" của tuổi già. Quan sát những thay đổi khi ngủ ban đêm có thể giúp người cao tuổi và gia đình phát hiện sớm vấn đề sức khỏe, từ đó chủ động bảo vệ và kéo dài tuổi thọ.
Minh Anh