Ông Triệu năm nay 44 tuổi ở Trung Quốc, bị đột quỵ vào năm 2020, dẫn đến liệt nửa người bên trái. Tháng 7 vừa qua, ông lại bị đột quỵ lần nữa. Mặc dù đã sống sót sau quá trình điều trị cấp tính, nhưng di chứng đã khiến cả gia đình ông vô cùng lo lắng.
"Sau khi xuất viện sau cơn đột quỵ lần thứ hai, chúng tôi phát hiện anh ấy không thể nuốt thức ăn và thậm chí bị sặc khi uống nước", mẹ ông Triệu cho biết. Điều đáng lo ngại hơn nữa là ông còn mắc các bệnh nền như tiểu đường và cao huyết áp, khiến việc uống thuốc hàng ngày trở nên khó khăn. Gần đây, bố mẹ ông Triệu đã đưa con trai đến một trung tâm phục hồi chức năng.
Sau khi nhập viện, ông Triệu được chẩn đoán mắc chứng khó nuốt nghiêm trọng trong giai đoạn hồi phục sau nhồi máu não. Sau hai tuần tập luyện thường xuyên, ông có một số tiến bộ, nhưng hầu hết thời gian ông vẫn không thể nhai hoặc nuốt thức ăn.
Vì bệnh nhân đã bị hai cơn đột quỵ, dẫn đến tổn thương não nghiêm trọng, các phương pháp huấn luyện thông thường hầu như không hiệu quả. Trong các vòng thăm khám khi quá trình điều trị đạt đến giai đoạn ổn định, các bác sĩ nhận thấy một chi tiết quan trọng: Ông Triệu có biểu hiện nâng thanh quản khi được kích thích bằng đá lạnh. "Nếu chúng ta áp dụng kích thích đá lạnh mạnh hơn kết hợp với kích thích vị giác, nó có thể kích hoạt phản xạ nuốt của ông ấy nhanh hơn", các bác sĩ nhận ra. Họ hiểu rằng kích thích bằng tăm bông đá lạnh thông thường có thể không đủ và có thể sử dụng "kích thích lạnh mạnh, có vị".
Một buổi sáng nọ, chuyên viên trị liệu chuẩn bị một que kem vị trái cây cho ông Triệu. Khi ông mở miệng và cắn một miếng, điều kỳ diệu đã xảy ra: cảm giác mát lạnh và vị đậm đà ngay lập tức kích thích khoang miệng, và ông bắt đầu nhai và nuốt nhanh chóng. "Có thể nuốt được rồi!". Cha mẹ ông Triệu, đang quan sát từ bên cạnh, vô cùng phấn khởi. Sau nhiều ngày phục hồi chức năng, cuối cùng đã có một bước đột phá.
Nhóm chuyên gia phục hồi chức năng đã liên tục tái tạo các dây thần kinh não của ông Triệu bằng cách sử dụng các loại thực phẩm có nhiệt độ và kết cấu khác nhau để khuyến khích ông nhai. Hiện tại, ống thông mũi dạ dày của ông Triệu đã được tháo bỏ và ông có thể tự nuốt thức ăn.
Có thể nói trường hợp ông Triệu là một điều bất ngờ vì không phải ai bị đột quỵ nào cũng có thể hồi phục theo cách như vậy.
Nhồi máu não là một bệnh mãn tính nhưng khởi phát cấp tính, và phòng ngừa là chìa khóa. Điều chỉnh kịp thời các thói quen sinh hoạt không lành mạnh có thể giúp ngăn ngừa đáng kể sự xuất hiện của tình trạng nguy hiểm này.
5 đặc điểm chung giữa các bệnh nhân đột quỵ
- Chế độ ăn uống không đúng cách: Chế độ ăn nhiều muối, đường và chất béo có thể liên tục gây tổn thương nội mô mạch máu, góp phần đáng kể vào sự gia tăng tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tuổi. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng giảm lượng muối ăn hàng ngày xuống 3 gam có thể giảm nguy cơ đột quỵ đến 20%; người hút thuốc có nguy cơ đột quỵ cao gấp 2-3,5 lần so với người không hút thuốc.
Theo khuyến cáo, người lớn chỉ nên tiêu thụ không quá 5 gam muối mỗi ngày và nên ăn ít thịt chế biến sẵn và thực phẩm muối chua; kiểm soát lượng đường và tinh bột tinh chế để phòng ngừa béo phì và tiểu đường; hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (như thực phẩm chiên rán, kem và thịt mỡ) để kiểm soát lượng lipid trong máu ngay từ nguồn gốc; hãy chủ động bỏ thuốc lá, và nếu cần thiết, hãy sử dụng thuốc hoặc các biện pháp can thiệp hành vi để bỏ thuốc lá một cách khoa học.
- Lối sống ít vận động: Ngồi lâu làm chậm quá trình lưu thông máu, tăng độ nhớt của máu và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng những người ngồi hơn 8 tiếng mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ cao hơn 20%.
Thay vào đó, nên đứng dậy và đi lại khoảng 3-5 phút mỗi giờ trong ngày, và thường xuyên nhón chân và co duỗi các ngón chân để thúc đẩy tuần hoàn máu tĩnh mạch. Duy trì ít nhất 150 phút tập thể dục nhịp điệu cường độ vừa phải mỗi tuần, chẳng hạn như đi bộ nhanh, bơi lội hoặc chạy bộ, có thể giúp cải thiện chức năng tim phổi và lượng máu cung cấp cho não.
- Mất nước mãn tính: Tình trạng mất nước kéo dài có thể dẫn đến tăng độ nhớt của máu, làm chậm lưu lượng máu và giảm lượng máu cung cấp cho não. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng mất nước có thể làm tăng gần gấp đôi nguy cơ đột quỵ.
Nên uống một cốc nước ấm khi thức dậy và bổ sung nước trong ngày cũng như sau khi tập thể dục. Lượng nước cần uống hàng ngày (tính bằng mililit) có thể được tính bằng công thức "trọng lượng (tính bằng kilogam) × 30" . Nói chung, nam giới trưởng thành khỏe mạnh cần uống 1700 mililit nước mỗi ngày, và phụ nữ khỏe mạnh cần uống 1500 mililit nước mỗi ngày.
- Bệnh lý mạch máu nhỏ não: Một mặt, nhiều bệnh nhân đột quỵ có các ổ xơ cứng vi mạch. Tăng huyết áp và tiểu đường lâu năm có thể làm tổn thương nội mô của các mạch máu nhỏ, dẫn đến hẹp hoặc thậm chí tắc nghẽn các mạch máu trong não, hình thành nhiều ổ thiếu máu cục bộ nhỏ ở não, thường được mô tả trong các báo cáo hình ảnh là nhồi máu não dạng ổ khuyết. Bệnh nhân có thể chỉ bị chóng mặt nhẹ hoặc mất trí nhớ, và hầu hết thậm chí có thể không có bất kỳ triệu chứng nào.
Mặt khác, các bệnh lý như tăng huyết áp, hút thuốc, uống rượu lâu dài và bệnh lý mạch máu não do lắng đọng amyloid có thể dẫn đến vỡ các mạch máu nhỏ trong não, gây rò rỉ máu tạo thành các vi chảy máu trong mô não. Nếu chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cho thấy nhiều vi chảy máu, điều đó thường cho thấy bệnh lý mạch máu nhỏ đã khá nghiêm trọng. Những bệnh nhân này dễ bị xuất huyết não và có nguy cơ đột quỵ cao hơn.
Khuyến cáo những người trên 30 tuổi nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu càng sớm càng tốt , duy trì sự ổn định về tinh thần và chủ động ngăn chặn các yếu tố gây bệnh ngay từ đầu.
- Tăng huyết áp về đêm: Huyết áp bình thường giảm từ 10% đến 20% vào ban đêm so với ban ngày, nhưng một số người lại bị tăng huyết áp vào ban đêm, tình trạng này được gọi là "tăng huyết áp không giảm vào ban đêm". Tình trạng này thường gặp ở những người bị ngưng thở khi ngủ, lo âu, mất ngủ và những người ăn khuya , và có liên quan đến sự kích thích quá mức của hệ thần kinh giao cảm. Nguy cơ đột quỵ của họ cao gấp đôi so với người bình thường.
Những bệnh nhân này thường cảm thấy chóng mặt khi thức dậy vào buổi sáng, và nên xác nhận chẩn đoán bằng cách theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ. Đồng thời, duy trì sự ổn định về cảm xúc, tránh tập thể dục gắng sức trước khi ngủ, kê cao gối đúng cách và uống thuốc hạ huyết áp trước khi ngủ theo chỉ dẫn của bác sĩ để giúp kiểm soát huyết áp ban đêm.
Làm thế nào để phòng ngừa nhồi máu não một cách khoa học?
- Tránh gắng sức đột ngột: Gắng sức đột ngột có thể gây tăng huyết áp đột ngột, dễ làm tổn thương mạch máu. Không nên rặn quá mạnh khi đi đại tiện và tránh quay đầu đột ngột.
- Không nên tập thể dục quá sức vào buổi sáng: Hệ thần kinh giao cảm rất dễ bị kích thích vào sáng sớm, điều này có thể dễ dàng làm tăng huyết áp. Những người bị huyết áp cao nên hoãn việc tập thể dục buổi sáng đến 10 giờ sáng hoặc vào buổi chiều.
- Hãy cố gắng tránh nổi giận: Sự kích động về cảm xúc có thể gây tăng huyết áp đột ngột. Những người nóng tính nên tự nhắc nhở bản thân suy nghĩ kỹ trước khi hành động và học cách kiềm chế tính khí bằng cách làm những việc như làm vườn, nuôi cá, thư pháp và vẽ tranh.
- Bỏ thuốc lá và rượu: Hút thuốc làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ lên 90%. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người chỉ hút một điếu thuốc mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ thấp hơn khoảng một nửa so với những người hút 20 điếu thuốc mỗi ngày. Do đó, mục tiêu nên là bỏ thuốc lá hoàn toàn, chứ không chỉ là giảm số lượng thuốc lá hút. Uống quá nhiều rượu làm tăng nguy cơ đột quỵ, và tỷ lệ mắc đột quỵ tăng mạnh khi lượng rượu tiêu thụ tăng lên.
Nguồn và ảnh: Sohu
Họa Dã