Vụ phá sản của Bill Hwang cùng văn phòng gia đình Archegos Capital Management vào tháng 3/2021 được coi là cú bốc hơi tài sản cá nhân lớn nhất và nhanh nhất trong lịch sử tài chính toàn cầu.
Chỉ trong vòng 48 đến 72 giờ, khối tài sản ròng 20 tỷ USD (tương đương hơn 517.000 tỷ VNĐ) của Bill Hwang biến thành con số 0, kéo theo tổng vị thế giao dịch trị giá hơn 100 tỷ USD (gần 2.600.000 tỷ VNĐ) bị thổi bay và gây thiệt hại nặng nề cho hàng loạt ngân hàng lớn trên thế giới.
Bill Hwang là ai trước khi vỡ nợ?
Bill Hwang (tên thật là Sung Kook Hwang) vốn là học trò cưng của huyền thoại đầu tư Julian Robertson tại quỹ Tiger Management. Ông từng gặt hái thành công rực rỡ với quỹ Tiger Asia Management trước khi vướng vào bê bối giao dịch nội gián vào năm 2012 và bị cấm quản lý tiền cho nhà đầu tư bên ngoài.
Bill Hwang từng là một tỷ phú
Sau bê bối này, Hwang thành lập Archegos Capital Management dưới hình thức Family Office (văn phòng quản lý tài sản gia đình). Mô hình này giúp Archegos không phải tuân thủ các quy định báo cáo công khai nghiêm ngặt của Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC). Từ số vốn ban đầu khoảng 200 triệu USD, Hwang đã nhân tài sản lên đến 20 tỷ USD nhờ phong cách đầu tư mạo hiểm và sử dụng đòn bẩy tài chính cực lớn.
"Vũ khí" chết người: Đòn bẩy Total Return Swaps (TRS)
Thay vì mua cổ phiếu trực tiếp, Bill Hwang sử dụng công cụ tài chính phái sinh có tên Hợp đồng hoán đổi tổng thu nhập (Total Return Swaps - TRS). Các ngân hàng đầu tư lớn như Credit Suisse, Nomura, Goldman Sachs hay Morgan Stanley sẽ đứng ra mua cổ phiếu thay cho Hwang.
Ông chỉ cần ký quỹ một phần tiền mặt nhỏ từ 10% đến 20% nhưng được hưởng trọn lợi nhuận khi giá tăng và chịu toàn bộ lỗ khi giảm. Với tỷ lệ ký quỹ này, Hwang đã vay nợ gấp 5 đến 8 lần vốn tự có, biến khối tài sản 20 tỷ USD thành quyền kiểm soát lượng cổ phiếu trị giá từ 80 tỷ đến 100 tỷ USD.
Điều nguy hiểm là Hwang mua cổ phiếu của cùng một vài tập đoàn như ViacomCBS, Discovery, Baidu hay Tencent Music thông qua nhiều ngân hàng khác nhau. Do các ngân hàng không chia sẻ thông tin khách hàng với nhau, không một bên nào phát hiện ra Hwang đang âm thầm gom tới 20% đến 50% lượng cổ phiếu lưu hành của các công ty này.
Diễn biến 72 giờ sụp đổ (24/3 - 26/3/2021)
Bi kịch bắt đầu vào ngày 23/3/2021 khi tập đoàn truyền thông ViacomCBS bất ngờ thông báo phát hành thêm cổ phiếu để huy động vốn, khiến giá cổ phiếu của họ lao dốc 9% trong ngày và tiếp tục giảm sâu sau đó. Do vị thế đòn bẩy quá lớn, đà giảm này lập tức thổi bay lượng tiền ký quỹ của Archegos.
Đến ngày 24/3/2021, các ngân hàng đồng loạt phát lệnh Call Margin yêu cầu Hwang nộp thêm hàng tỷ USD tiền mặt cấp bách.
Tối ngày 25/3/2021, Hwang cùng đại diện các ngân hàng đầu tư lớn họp khẩn qua Zoom, nơi ông thừa nhận không còn đủ tiền mặt và đề nghị các bên cùng giữ nguyên vị thế để tránh làm sập giá cổ phiếu, nhưng thỏa thuận bất thành.
Sáng ngày 26/3/2021, Goldman Sachs và Morgan Stanley lập tức hành động trước để bảo vệ mình bằng cách âm thầm xả hàng chục tỷ USD cổ phiếu liên quan đến Archegos ra thị trường với giá chiết khấu. Cú bán tháo hoảng loạn này khiến giá các cổ phiếu trụ cột của Hwang chao đảo, riêng ViacomCBS sụt giảm hơn 50%. Tiền ký quỹ cháy sạch và toàn bộ 20 tỷ USD gia tài ròng của Bill Hwang bốc hơi hoàn toàn chỉ trong 2 ngày.
Bill Hwang khi ra tòa
Hậu quả không tưởng
Hậu quả sau đó vô cùng nặng nề đối với ngành tài chính toàn cầu. Những ngân hàng chậm chân trong việc xả hàng chịu tổn thất khủng khiếp, trong đó Credit Suisse gánh khoản lỗ kỷ lục 5,5 tỷ USD (đây cũng là đòn đau trực tiếp dẫn đến sự suy yếu và phá sản của ngân hàng này sau đó), Nomura lỗ 2,9 tỷ USD, cùng hàng loạt khoản lỗ hàng trăm triệu USD ở UBS hay Morgan Stanley.
Về kết cục pháp lý, đến tháng 4/2022, Bill Hwang bị Bộ Tư pháp Mỹ khởi tố với các cáo buộc lừa đảo, thao túng thị trường cùng tống tiền. Đến tháng 11/2024, ông chính thức bị tuyên án 18 năm tù giam.
Nguồn: Bloomberg
Chi Chi