Nhiều người có thói quen mang theo cốc giữ nhiệt để uống nước ấm, trà hay các loại đồ uống “dưỡng sinh” suốt cả ngày. Tuy nhiên, một trường hợp tại Đài Loan, Trung Quốc đã gióng lên hồi chuông cảnh báo khi một người đàn ông lớn tuổi được chẩn đoán ung thư gan, nghi liên quan đến thói quen dùng cốc giữ nhiệt pha trà nhân sâm mỗi ngày nhưng vệ sinh không đúng cách.
Bác sĩ chuyên khoa gan mật tiêu hóa Tiền Chính Hoằng chia sẻ bệnh nhân có thói quen lâu năm pha trà nhân sâm trong cốc giữ nhiệt. Người nhà nghi ngờ ông không làm sạch kỹ phần nắp và gioăng silicone, khiến nấm mốc phát triển. Theo bác sĩ, nếu cốc giữ nhiệt không được vệ sinh định kỳ, đặc biệt ở các kẽ nắp, môi trường ẩm ấm bên trong rất dễ tạo điều kiện cho nấm sinh sôi và có thể sinh ra độc tố aflatoxin, tức độc tố nấm mốc nhóm Aspergillus.
Aflatoxin được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm chất gây ung thư mạnh, có liên quan chặt chẽ đến ung thư gan. Việc uống đồ chứa độc tố này trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa, polyp đại tràng và đặc biệt là tổn thương gan mạn tính dẫn đến ung thư.
Điều dưỡng chuyên khoa độc chất lâm sàng Đàm Đôn Từ cho biết nhiều người ngại tháo vòng gioăng silicone vì bất tiện nên chỉ tráng sơ qua nước. Trong khi đó, nghiên cứu cho thấy đây lại là nơi tích tụ vi khuẩn và cặn bẩn nhiều nhất. Bà khuyến cáo nên tháo rời gioăng để rửa sạch, lau khô hoàn toàn. Nếu khó lắp lại, có thể cho vào ngăn mát tủ lạnh một lúc để vòng cứng hơn, giúp lắp dễ dàng.
Không ít người cho rằng cốc chỉ đựng nước lọc nên không cần rửa kỹ. Tuy nhiên, nếu sờ vào bên trong thấy trơn nhớt, đó có thể là dấu hiệu vi khuẩn đã phát triển mạnh. Cần dùng nước rửa chén dịu nhẹ và cọ chuyên dụng làm sạch thân cốc, miệng cốc, đặc biệt là phần tiếp xúc với môi. Sau khi rửa phải để khô hoàn toàn để tránh ẩm mốc tái phát.
Chất liệu cốc cũng rất quan trọng. Nếu bên trong có lớp phủ chống dính, không nên đựng nước chanh, nước cà chua, nước ngọt có gas hay đồ uống thể thao vì tính axit có thể làm hỏng lớp phủ. Khi vệ sinh, tránh dùng miếng chà kim loại hoặc bàn chải cứng để không làm trầy xước bề mặt.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo 7 loại đồ uống không nên cho vào cốc giữ nhiệt. Thứ nhất là các loại nước thuốc bắc hay nước táo đỏ vì dễ lên men sinh khí, có thể gây bật nắp khi mở. Từng có trường hợp mở cốc sau nhiều ngày khiến nắp bắn vào mắt gây tổn thương nghiêm trọng. Thứ hai là trà đặc và cà phê vì dễ để lại mùi và vết ố khó tẩy. Thứ ba là sữa, latte và sữa đậu nành do giàu protein, dễ hỏng và sinh vi khuẩn trong môi trường ấm. Nghiên cứu tại Đức cho thấy sữa đậu nành để trong cốc giữ nhiệt 30 phút có thể làm lượng vi khuẩn tăng gấp 30 lần. Thứ tư là đồ uống nhiều đường vì đường tồn dư tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Thứ năm là đồ uống có tính axit mạnh như nước chanh, nước cam vì có thể ăn mòn lớp thép không gỉ. Thứ sáu là nước có gas do khí carbon dioxide tạo áp suất lớn, dễ gây phụt trào khi mở. Thứ bảy là nước quá nóng trên 94 độ C, nhất là với cốc nắp bật, vì hơi nước làm tăng áp suất bên trong, có thể gây bỏng khi mở nắp.
Về chất liệu, cốc giữ nhiệt trên thị trường chủ yếu làm từ nhựa hoặc thép không gỉ. Thép không gỉ lại chia thành nhiều cấp độ. Loại 200 là cấp công nghiệp, dễ gỉ sét. Loại 300 gồm 304 và 316 là cấp thực phẩm hoặc y tế, an toàn hơn. Loại 400 có tính từ. Các chuyên gia cảnh báo nếu dùng cốc thép không gỉ cấp 200 lâu dài, nguy cơ phơi nhiễm kim loại nặng như mangan sẽ tăng lên khi cốc bị gỉ. Mangan là vi lượng cần thiết cho cơ thể nhưng nếu tích tụ quá mức có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
Một chiếc cốc giữ nhiệt tưởng chừng vô hại nhưng nếu sử dụng và vệ sinh sai cách, nó có thể trở thành nguồn nguy cơ cho sức khỏe. Giữ thói quen làm sạch kỹ lưỡng, chọn chất liệu an toàn và tránh đựng đồ uống không phù hợp là những bước nhỏ nhưng có thể giúp phòng tránh rủi ro lớn về lâu dài.
Nguồn và ảnh: TOPick
Mỹ Diệu