Trả hết nợ không đơn giản là cố gắng kiếm thật nhiều tiền rồi dùng toàn bộ để thanh toán. Trong thực tế, nhiều người càng quyết tâm trả nợ lại càng dễ mắc những sai lầm khiến khoản nợ kéo dài hơn dự tính. Có người trả được một khoản lớn nhưng sau đó lại phải vay tiếp, có người chỉ tập trung vào khoản nợ lớn mà bỏ qua khoản nợ có lãi suất cao, cũng có người vì quá nóng vội mà cắt sạch tiền dự phòng.
Nếu đang trong quá trình xử lý nợ, đây là 8 sai lầm cần tránh.
1. Dồn toàn bộ tiền để trả nợ nhưng không giữ lại khoản dự phòng
Tâm lý muốn trả nợ càng nhanh càng tốt là dễ hiểu, nhưng dùng toàn bộ tiền để trả nợ có thể tạo ra một rủi ro khác. Chẳng hạn, một người đang có 100 triệu đồng tiết kiệm và đang nợ 80 triệu, nếu trả hết nợ trong 1 lần, họ vẫn còn 20 triệu đồng dự phòng. Nhưng nếu số nợ là 100 triệu hoặc hơn, việc lấy 100 triệu tiết kiệm để tất toán nợ lại là câu chuyện hoàn toàn khác. Vì chỉ một sự cố bất ngờ như mất thu nhập, sửa xe hay chi phí gia đình phát sinh cũng có thể khiến họ phải vay lại.
Vì vậy, trả nợ nhanh không đồng nghĩa với việc đưa tài khoản về 0 đồng. Một khoản dự phòng hợp lý giúp người vay không phải tạo thêm khoản nợ mới mỗi khi có biến cố.
2. Chia tiền trả đều cho mọi khoản nợ mà không nhìn vào lãi suất
Có 3 khoản nợ cùng lúc không có nghĩa là nên chia số tiền trả thêm thành ba phần bằng nhau. Nếu một khoản có lãi suất 25%/năm, trong khi khoản khác chỉ 8%/năm, việc ưu tiên trả cả hai với tốc độ giống nhau có thể khiến tổng tiền lãi phải chịu cao hơn.
Ảnh minh họa
Một cách phổ biến là vẫn thanh toán mức tối thiểu cần thiết cho tất cả khoản nợ, sau đó dồn phần tiền trả thêm vào khoản có lãi suất cao nhất. Khi khoản này được xử lý, dòng tiền tiếp tục được chuyển sang khoản nợ còn lại, Cách này đặc biệt đáng cân nhắc với nợ thẻ tín dụng và các khoản vay tiêu dùng có chi phí cao.
3. Chỉ nhìn vào số tiền phải trả mỗi tháng mà bỏ qua tổng chi phí khoản vay
Một khoản vay trả 3 triệu đồng/tháng nghe có vẻ "nhẹ" hơn khoản phải trả 5 triệu đồng/tháng. Nhưng nếu khoản đầu tiên kéo dài nhiều tháng với lãi suất cao, tổng số tiền cuối cùng có thể lớn hơn đáng kể.
Đây là lý do người vay không nên chỉ hỏi "mỗi tháng tôi phải trả bao nhiêu?" mà còn cần biết tổng số tiền phải trả (bao gồm tiền gốc và tiền lãi) đến khi kết thúc khoản vay. Một khoản nợ có kỳ hạn dài giúp giảm áp lực dòng tiền trước mắt, nhưng đồng thời có thể làm chi phí vay tăng lên.
4. Vay khoản mới để trả khoản cũ
Nếu một khoản vay mới thực sự có chi phí thấp hơn và giúp cơ cấu lại khoản nợ hợp lý, nó có thể là công cụ tài chính hữu ích. Vấn đề nằm ở việc vay mới chỉ để có tiền trả khoản cũ, trong khi thói quen chi tiêu vẫn giữ nguyên.
Ví dụ, một người dùng thẻ tín dụng quá khả năng chi trả rồi vay tiêu dùng để trả dư nợ thẻ. Nếu sau đó tiếp tục quẹt thẻ như trước, họ sẽ có cả khoản vay mới lẫn dư nợ mới. Khi đó, vấn đề không còn là thiếu một khoản tiền nhất thời mà là dòng tiền hàng tháng đang âm.
5. Cắt giảm chi tiêu quá mạnh
Trả nợ cần kỷ luật, nhưng biến cuộc sống thành chế độ "thắt lưng buộc bụng" tuyệt đối cũng không phải chiến lược bền vững. Nếu cắt hết các khoản chi tiêu cá nhân, giải trí hoặc giao lưu trong nhiều tháng, người trả nợ rất dễ mệt mỏi và quay lại chi tiêu mạnh tay ngay cả khi chưa hết nợ, thậm chí là tạo ra khoản nợ mới.
Thế nên thay vì cắt mọi thứ, nên phân biệt giữa chi phí bắt buộc, chi phí có thể giảm và khoản chi hoàn toàn có thể tạm dừng. Mục tiêu là tạo ra một mức ngân sách mà mình có thể duy trì cho đến khi hết nợ chứ không phải thắt chặt chi tiêu, rồi lại chi tiêu "trả thù".
6. Có thêm thu nhập nhưng lập tức nâng mức chi tiêu
Đây là một cái bẫy khá phổ biến. Một người nhận thêm việc, được tăng lương hoặc có khoản thưởng nhưng nếu phần thu nhập tăng thêm lại được chuyển thành tiền thuê nhà cao hơn, mua sắm nhiều hơn hoặc nâng cấp các khoản chi cố định, lợi ích từ việc tăng thu nhập sẽ nhanh chóng biến mất.
Ảnh minh họa
Trong giai đoạn trả nợ, thu nhập tăng thêm nên được xem là cơ hội để rút ngắn thời gian trả nợ, thay vì ngay lập tức trở thành lý do để nâng cấp lối sống. Chỉ cần duy trì mức chi tiêu cũ thêm một thời gian, phần thu nhập tăng lên có thể tạo ra khác biệt rất lớn.
7. Không kiểm tra điều khoản phạt trả nợ trước hạn
Nhiều người nghĩ có tiền thì cứ trả nợ càng sớm càng tốt. Nhưng với một số khoản vay, việc tất toán trước hạn có thể đi kèm phí. Nếu không kiểm tra hợp đồng, người vay có thể tưởng rằng mình đang tiết kiệm tiền lãi nhưng thực tế lại phát sinh một khoản chi phí đáng kể.
Trước khi dùng một khoản tiền lớn để tất toán, nên kiểm tra phí trả nợ trước hạn, số tiền gốc còn lại và cách ngân hàng hoặc bên cho vay tính lãi. Khi đã biết chính xác con số, người vay mới có thể so sánh giữa phương án trả ngay và tiếp tục trả theo lịch.
8. Nghĩ rằng trả hết nợ là xong mà không thay đổi cách quản lý tiền
Một người có thể mất 2-3 năm để trả hết nợ, nhưng nếu sau đó tiếp tục chi tiêu vượt thu nhập, không có quỹ dự phòng và thường xuyên dùng tín dụng cho những khoản mua sắm không cần thiết, vòng xoáy nợ hoàn toàn có thể quay lại.
Vì vậy, quá trình trả nợ nên đồng thời là quá trình xây dựng lại cách quản lý tiền. Khi một khoản nợ vừa được thanh toán xong, số tiền từng dùng để trả khoản đó có thể được chuyển sang quỹ dự phòng, tiết kiệm hoặc đầu tư thay vì lập tức tạo ra một khoản chi mới. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là "không còn nợ", mà là có đủ khả năng tài chính để không phải vay lại vì những biến cố thông thường.
Trả nợ hiệu quả không nhất thiết là trả nhanh nhất bằng mọi giá. Quan trọng hơn là biết khoản nào cần ưu tiên, kiểm soát dòng tiền, tránh tạo thêm nợ và vẫn duy trì một mức dự phòng đủ an toàn. Khi những yếu tố này đi cùng nhau, việc thoát khỏi nợ mới có thể trở thành một kế hoạch tài chính thực sự, thay vì chỉ là cuộc chạy đua để nhìn thấy con số 0 trên bảng dư nợ.
Ngọc Linh