Người ta vẫn thường nói thế hệ bố mẹ rất giỏi tiết kiệm. Trước đây, tôi chỉ nghĩ đó là thói quen không tiêu tiền vào những thứ không cần thiết. Nhưng càng quan sát cách mẹ sống, tôi càng nhận ra: tiết kiệm thực sự không đồng nghĩa với sống thiếu thốn.
Ngược lại, những người biết cách tận dụng đồ đạc, sắp xếp hợp lý và không chạy theo những món đồ tưởng tiện ích nhưng ít dùng mới là những người khiến cuộc sống trở nên nhẹ nhàng.
Căn bếp của mẹ tôi là một ví dụ.
Cùng chỉ vài mét vuông, bếp nhà tôi thường xuyên xuất hiện đủ thứ chai lọ trên mặt bàn, khăn lau ẩm, túi nilon, dụng cụ nấu nướng và những món đồ từng được mua về với lý do "để bếp gọn hơn". Trong khi đó, bếp của mẹ lúc nào cũng sạch, thoáng và gần như không có đồ thừa.
Sau một thời gian quan sát, tôi mới phát hiện bà có 6 cách rất đơn giản.
1. Không mua thùng rác nhỏ cho bàn bếp
Trước đây, tôi từng mua loại thùng rác nhỏ treo trên cánh tủ bếp. Quảng cáo nhìn rất tiện: đứng thái rau, gọt củ quả có thể bỏ rác ngay bên cạnh.
Nhưng dùng thực tế mới thấy dung tích khá nhỏ. Khi sơ chế nhiều thực phẩm, vỏ rau củ vẫn dễ rơi ra ngoài, còn thùng nhanh đầy và phải vệ sinh thường xuyên.
Mẹ tôi thì đơn giản hơn nhiều.
Mỗi khi nấu ăn, bà lấy một chiếc chậu hoặc bát lớn có sẵn trong bếp, lót túi bên trong rồi đặt ngay cạnh khu vực sơ chế. Vỏ rau, đầu hành, bao bì thực phẩm hay rác nhỏ đều được gom vào đó.
Nấu xong chỉ cần buộc túi lại và bỏ đi, chiếc chậu được trả về đúng công dụng ban đầu.
Không cần mua thêm một chiếc thùng chuyên dụng, cũng không phải dành thêm diện tích trong căn bếp vốn đã nhỏ.
Tôi từng nghĩ đây chỉ là cách làm "tạm bợ", nhưng sau vài lần thử lại thấy cực kỳ thuận tiện.
2. Tận dụng túi nilon cũ để xử lý dầu mỡ
Một trong những thứ khiến việc vệ sinh bếp trở nên mệt mỏi nhất là dầu mỡ.
Nếu dùng khăn lau, sau đó lại phải giặt khăn. Nếu dùng khăn giấy hoặc khăn lau dùng một lần liên tục thì khá tốn.
Mẹ tôi có một cách rất khác: tận dụng những chiếc túi nilon sạch nhưng đã cũ, rách nhẹ hoặc không còn phù hợp để đựng đồ.
Bà vò túi lại thành một búi nhỏ, cho một chút nước rửa chén lên bề mặt rồi dùng để lau những vị trí nhiều dầu mỡ như bếp, thành nồi hoặc khu vực quanh máy hút mùi.
Bề mặt nhựa giúp lấy đi lớp dầu khá nhanh. Sau khi lau xong, chiếc túi được bỏ đi thay vì phải giặt lại như khăn.
Dĩ nhiên, cách này phù hợp với túi sạch đã qua sử dụng và những bề mặt chịu được việc chà lau nhẹ; không nên lạm dụng túi bẩn hoặc dùng trên những bề mặt dễ xước.
Tôi từng nhiều lần hỏi mẹ giữ những chiếc túi cũ làm gì. Đến lúc này mới hiểu trong mắt bà, một món đồ chưa thực sự trở thành rác nếu vẫn còn công dụng.
3. Cốc nhựa cũ trở thành giỏ hứng thức ăn thừa
Thức ăn thừa rơi xuống bồn rửa là một trong những nguyên nhân khiến đường thoát nước dễ có mùi hoặc bị tắc.
Tôi từng mua lưới lọc dùng một lần để bọc miệng cống. Khá tiện nhưng phải thay thường xuyên.
Mẹ lại tận dụng một chiếc cốc nhựa lớn đã dùng hết. Bà tạo vài lỗ nhỏ ở đáy để nước thoát ra, sau đó treo cốc ở khu vực cạnh vòi nước.
Khi rửa bát, những mẩu thức ăn thừa được gạt trực tiếp vào cốc. Nước chảy xuống dưới trong khi phần cặn được giữ lại. Sau bữa ăn chỉ cần đổ phần rác đó đi.
Một số chiếc cốc cũ khác còn được mẹ dùng làm nơi đặt miếng rửa bát hoặc búi cọ nồi, giúp chúng ráo nước nhanh hơn thay vì nằm ẩm trên mặt bếp.
Điều tôi học được ở đây không phải là cứ giữ mọi chiếc hộp nhựa trong nhà. Quan trọng là chỉ giữ thứ mình thực sự biết sẽ dùng vào việc gì. Nếu không có công dụng cụ thể, tích trữ quá nhiều lại biến thành một kiểu bừa bộn khác.
4. Không mua giá úp bát nếu trong nhà đã có đồ thay thế
Tôi từng mua khá nhiều loại khay và giá để úp bát đĩa.
Khi mới mua, món nào cũng có vẻ cần thiết. Nhưng một thời gian sau, chúng thường trở thành những vật chiếm diện tích trên mặt bàn.
Mẹ tôi lại tận dụng chiếc rổ hấp bằng inox hoặc những loại rổ thoát nước vốn đã có trong nhà.
Bát đĩa sau khi rửa được đặt dựng lên trong rổ để nước chảy xuống dưới. Bên dưới có khay hứng nước hoặc kê cao để tạo độ thoáng.
Điểm quan trọng nhất là không xếp bát đĩa còn ướt chồng kín lên nhau. Để đồ dùng khô ráo hoàn toàn trước khi cất vào tủ vừa giúp khu vực bếp sạch hơn, vừa hạn chế tình trạng ẩm và có mùi.
Từ cách làm của mẹ, tôi mới nhận ra nhiều món đồ gọi là "đồ gia dụng thông minh" thực chất chỉ đang làm lại chức năng của một vật mà chúng ta đã có.
5. Không nhất thiết phải thay toàn bộ gia vị sang lọ đồng bộ
Từng có thời gian tôi rất thích những căn bếp có hàng loạt lọ gia vị giống hệt nhau.
Muối, đường, tiêu, dầu, nước tương… tất cả được chuyển sang chai lọ cùng màu, cùng kiểu. Nhìn trên ảnh quả thật rất đẹp.
Nhưng để duy trì sự đẹp mắt đó lại mất không ít công sức. Lọ phải được rửa sạch, để thật khô rồi mới đổ gia vị mới vào. Nếu vệ sinh không kỹ, độ ẩm còn sót lại có thể ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm.
Mẹ tôi hầu như giữ gia vị trong bao bì gốc, đặc biệt là những loại dùng nhanh.
Chỉ những chai dầu dung tích lớn mới được chiết sang chai nhỏ hơn để thuận tiện khi nấu ăn. Thậm chí những chai thủy tinh hoặc chai nhựa chắc chắn từ sản phẩm cũ, sau khi được vệ sinh và làm khô kỹ, cũng có thể được tái sử dụng nếu phù hợp.
Nhờ vậy, bà không cần mua cả bộ chai lọ chỉ để căn bếp trông đồng nhất.
Tôi bắt đầu hiểu rằng một căn bếp đẹp chưa chắc phải giống ảnh trên mạng. Quan trọng hơn là dễ dùng, dễ vệ sinh và phù hợp với nhịp sống của gia đình.
6. Bí quyết lớn nhất: Đừng để quá nhiều thứ trên mặt bàn
Sau tất cả những mẹo nhỏ, đây mới là nguyên tắc quan trọng nhất của mẹ.
Bà nói căn bếp của nhiều người nhìn chật không hẳn vì diện tích nhỏ, mà bởi quá nhiều thứ luôn được đặt bên ngoài.
Máy móc ít dùng, gia vị dự phòng, chai lọ đã gần hết, bao bì thực phẩm, dụng cụ chỉ sử dụng vài lần một tháng… tất cả cùng xuất hiện trên mặt bàn khiến khu vực nấu nướng nhanh chóng trở nên rối mắt.
Mẹ cố gắng giữ mặt bàn càng trống càng tốt.
Những món dùng mỗi ngày có thể để ở vị trí thuận tiện. Đồ ít dùng được cất vào tủ và chỉ lấy ra khi cần.
Quan trọng hơn, bà thường xuyên kiểm tra những thứ đã hết hạn, hỏng hoặc không còn sử dụng rồi loại bỏ thay vì tiếp tục nhét vào tủ.
Khi mặt bàn trống, việc lau bếp cũng nhanh hơn rất nhiều. Chỉ vài phút sau khi nấu ăn là khu vực nấu nướng đã có thể trở lại trạng thái sạch sẽ.
Sau cùng, thứ đáng học nhất không phải là tiết kiệm vài chiếc hộp
Trước đây, tôi từng nghĩ muốn căn bếp gọn hơn thì cần mua thêm giá treo, hộp đựng, chai lọ hoặc dụng cụ lưu trữ.
Nhưng căn bếp của mẹ lại chứng minh điều ngược lại.
Đôi khi, nhà càng có nhiều đồ "giúp sắp xếp", chúng ta lại càng phải tìm nơi để sắp xếp chính những món đồ đó.
Mẹ không có quá nhiều vật dụng, nhưng mỗi thứ trong bếp đều có vị trí và công dụng rõ ràng. Những món có thể tận dụng thì tận dụng; những thứ không cần thiết thì không mua; đồ ít dùng được cất đi và mặt bàn luôn được giữ thông thoáng.
Đó có lẽ mới là điểm khiến căn bếp nhỏ của bà lúc nào cũng sạch sẽ.
Và sau khi áp dụng một vài cách của mẹ, tôi cũng bắt đầu nhận ra: giữ nhà gọn đôi khi không cần tiêu thêm tiền. Điều cần thay đổi trước tiên lại là cách chúng ta sử dụng những thứ mình đã có.
Thảo Nguyễn