Nghiên cứu chuyên đề "Phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên Chi bộ Đại cương trong thực hiện công tác chính trị, tư tưởng thời kỳ mới" có ý nghĩa thiết thực, góp phần xây dựng Chi bộ trong sạch, vững mạnh và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
In higher education institutions, political and ideological education, particularly among lecturers of political theory and general education courses, plays an important role in educating and guiding students’ ideology, worldview, outlook on life, and political awareness. Therefore, each Party member and cadre of the General Education Party Cell should promote their pioneering and exemplary role while continuously strengthening their political commitment, ethical qualities, professional competence, and sense of responsibility. The study of the topic "Promoting the Role of Cadres and Party Members of the General Education Party Cell in Political and Ideological Education in the New Era" is of practical significance, contributing to building a strong and transparent Party Cell and meeting the requirements of educational innovation in the current period.
1. Đặt vấn đề
Công tác chính trị, tư tưởng của Đảng góp phần củng cố nền tảng tư tưởng, thống nhất nhận thức và hành động, xây dựng bản lĩnh chính trị, đạo đức và niềm tin trong xã hội. Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh hội nhập, chuyển đổi số và trước sự gia tăng thông tin sai lệch trên không gian mạng, công tác này càng trở nên cấp thiết. Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 và Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 20/7/2026 tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường giáo dục lý luận chính trị, tư tưởng, đạo đức và lý tưởng cách mạng. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, cán bộ, đảng viên và giảng viên lý luận chính trị giữ vai trò trực tiếp định hướng tư tưởng, hình thành bản lĩnh chính trị cho sinh viên. Vì vậy, phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên Chi bộ Đại cương là yêu cầu thiết thực, góp phần xây dựng Chi bộ trong sạch, vững mạnh và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời kỳ mới.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Khái niệm về công tác chính trị tư tưởng.
Khi đề cập đến vai trò của tư tưởng, C. Mác đã khẳng định: "Lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất; nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng"(1). V.I. Lê-nin tiếp tục phát triển sâu sắc hơn luận điểm này khi nhấn mạnh về vai trò của lý luận tiên phong, đó là: "Chỉ đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong"(2). Kế thừa và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác chính trị, tư tưởng và xem đây là nhiệm vụ hàng đầu của công tác xây dựng Đảng, Người chỉ rõ: "Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt,... Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam"(3).
2.2. Thực trạng công tác chính trị, tư tưởng ở Chi bộ Đại cương hiện nay
Trên cơ sở Quyết định số 162-QĐ/ĐU ngày 24/12/2024 Chi bộ Lý luận chính trị-Khoa học cơ bản được đổi tên thành Chi bộ Đại cương với 17 đảng viên, trong đó có 04 đảng viên được chuyển đến sinh hoạt từ Chi bộ Công nghệ thông tin trước đây. Đồng thời, Đảng ủy Trường đã chỉ định Chi ủy mới của chi bộ với 3 đồng chí, trong đó đổi mới 01 cấp ủy so với đầu nhiệm kỳ.
Tuy nhiên, tính đến hiện tại tổng số đảng viên của Chi bộ là 18 đồng chí, trong đó 18/18 đảng viên chính thức và đều là cán bộ viên chức; có 08 đảng viên nam (tỷ lệ 44.4%), 10 đảng viên nữ (tỷ lệ 55.6%)
Lãnh đạo thực hiện nghiêm túc các chính sách, quan điểm chỉ đạo của các cấp quản lý; chủ động cải thiện điều kiện làm việc, từng bước đảm bảo lợi ích chính đáng liên quan đến cán bộ, đảng viên, quần chúng xem đó là giải pháp hiệu quả cho công tác giáo dục chính trị và tư tưởng của chi bộ.
Chỉ đạo tham gia cuộc thi Chính luận lần thứ 6 năm 2026 trong cán bộ đảng viên và viên chức đơn vị chính quyền thuộc chi bộ. Tính đến hết thời gian do Ban tổ chức quy định, Chi bộ đã thu nhận 23 tác phẩm dự thi - đây là năm có số cá nhân và số tác phẩm nhiều nhất trong 04 lần tham gia cuộc thi.
Năm 2026 là năm có rất nhiều văn bản, nghị quyết, chỉ thị mới của Trung ương, về cơ bản chi bộ đã kịp thời cập nhật, chuyển tải đến đảng viên và nghiêm túc triển khai thực hiện theo đúng nội dung và quy định.
Duy trì đều đặn, đầy đủ việc thực hiện sinh hoạt Đảng theo quy định. Trong quá trình sinh hoạt đảm bảo đúng theo các quy định và hướng dẫn của Đảng đã ban hành. Trên cơ sở Chỉ thị số 50-CT/TW và Hướng dẫn số 42-HD/BTCTW về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới.
Cơ bản đảm bảo việc chuẩn bị nội dung của cấp uỷ và tham gia sinh hoạt của đảng viên. Trước mỗi buổi sinh hoạt, cấp ủy đều xây dựng dự thảo nội dung gửi đến toàn thể đảng viên nắm bắt, nghiên cứu trước khi thống nhất, quyết định. Đối với sinh hoạt đảng, cơ bản các đảng viên đều có mặt tham gia sinh hoạt đầy đủ (trừ các đảng viên được miễn sinh hoạt hoặc do vướng lịch hoạt động chuyên môn). Đồng thời, nghiêm túc chuẩn bị và tham gia tham luận, thảo luận những vấn đề được yêu cầu trong quá trình sinh hoạt.
Tuy nhiên, thực tiễn tình hình chính trị, tư tưởng đang đặt ra những yêu cầu rất cao đối với toàn bộ các hoạt động. Trước hết, là sự suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống một bộ phận nhỏ cán bộ, đảng viên trong Đảng và nhân dân sẽ tác động không nhỏ đến đảng viên trong chi bộ; Sẽ có thể xuất hiện các ý kiến khác nhau, quan điểm khác nhau về một số vấn đề cơ bản liên quan đường lối, chủ trương, chính sách, điều này tác động tiêu cực tới sự thống nhất tư tưởng; trong cán bộ, đảng viên.
Việc phát hiện, biểu dương, tuyên truyền và nhân rộng các gương điển hình chưa được chú ý đúng mức.
Mặc dù chi ủy chi bộ đã kịp thời cập nhật, chuyển tải các văn bản nghị quyết mới đến đảng viên tuy nhiên có một số đảng viên không chú ý cập nhật thông nghi quyết, thông tin mới, còn lơ đễnh, quên việc…(như cập app nhật sổ tay dảng viên, cập nhật thông tin đảng viên hay tình trạng nộp đảng phí chậm thường xuyên diễn ra). Điều đó đặt ra vấn đề mỗi đảng viên cần phải "tự soi" và "tự sửa" để có một chi bộ vững mạnh là rất cần thiết.
Một số đảng viên chưa thực sự tiên phong, gương mẫu trong thực hiện thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII "Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh"; chưa tích cực tham gia viết bài chính luận bảo vệ nền đảng tư tưởng của Đảng khi được phát động; đảng viên là giảng viên lý luận chính trị vẫn chưa phát huy hết khả năng của mình trong việc vận dụng kiến thức chuyên môn tuyên truyền, viết bài nghiên cứu chủ trương chính sách, nền tảng tư tương của Đảng…
2.3. Giải pháp thực hiện, phát huy vai trò cán bộ, đảng viên công tác chính trị, tư tưởng
2.1. Nâng cao nhận thức của chi ủy, lãnh đạo cơ quan, đơn vị về công tác chính trị, tư tưởng.
Thứ nhất, Chi ủy đảng và đảng viên, nhất là bí thư chi bộ, người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải nhận thức đầy đủ tầm quan trọng hàng đầu của công tác chính trị tư tưởng. Do vậy, công tác tư tưởng phải đi trước hoặc được thực hiện song hành trong mọi hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng, xây dựng đơn vị. Nâng cao nhận thức về công tác tư tưởng trước hết là trách nhiệm của bí thư chi bộ, của lãnh đạo đơn vị, đảng viên là cán bộ lãnh đạo, quản lý. Bí thư chi bộ là người chịu trách nhiệm cao nhất, trực tiếp phụ trách, trực tiếp chỉ đạo công tác chính trị tư tưởng của chi bộ, đồng thời phải chịu trách nhiệm khi tổ chức đảng nơi mình sinh hoạt yếu kém.
Thứ hai, Chi ủy xác định nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với kế hoạch công tác hằng năm. Phát huy thế mạnh đội ngũ giảng viên lý luận chính trị và ngoại ngữ để tăng cường bồi dưỡng lý luận, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng xử lý tình huống tư tưởng; đồng thời thực hiện nghiêm chế độ học tập, cập nhật kiến thức theo quy định của Trung ương.
2.2. Đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác chính trị, tư tưởng
Thứ nhất, đổi mới công tác tư tưởng theo hướng sát thực tiễn, nắm chắc tâm tư, nguyện vọng; tăng cường dân chủ, đối thoại và phản biện.
Thứ hai, duy trì đối thoại định kỳ, kịp thời tiếp nhận và giải quyết những kiến nghị, vướng mắc của cán bộ, đảng viên, viên chức.
Thứ ba, xây dựng đội ngũ báo cáo viên, cộng tác viên dư luận xã hội có bản lĩnh, chuyên môn và năng lực nắm bắt, phân tích, định hướng thông tin.
Thứ tư, tăng cường giáo dục, kiểm tra, giám sát; kịp thời biểu dương điển hình, chấn chỉnh hạn chế, xây dựng môi trường làm việc dân chủ, đoàn kết, lành mạnh.
2.3. Đổi mới nội dung về công tác chính trị, tưởng
Thứ nhất, đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với thực tiễn; nâng cao năng lực nghiên cứu, vận dụng và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái.
Thứ hai, xây dựng văn hóa, đạo đức Đảng; phát huy tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, chủ động nắm bắt và định hướng tư tưởng, dư luận.
Thứ ba, nâng cao chất lượng học tập, quán triệt nghị quyết, chỉ thị của Đảng; gắn việc học tập với thực hiện nhiệm vụ chính trị và chuyên môn.
2.4. Tăng cường công tác quản lý cán bộ, đảng viên
Thứ nhất, Chi ủy, lãnh đạo đơn vị công khai, minh bạch hóa hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, công tác xây dựng Đảng; công tâm, khách quan khi đánh giá cán bộ, đảng viên. Quản lý chặt chẽ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, trong sinh hoạt hàng ngày; kếp hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương nơi đảng viên sinh sống tham gia giám sát, quản lý đảng viên.
Thứ hai, Tăng cường và đổi mới công tác quản lý đảng viên trong lĩnh vực tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống. Chỉ đạo xây dựng hệ tiêu chí cụ thể đánh giá đảng viên về mặt tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống để có cơ sở đánh giá, phân loại đảng viên và từ đó có biện pháp giáo dục, quản lý phù hợp
Thứ ba, Mỗi cán bộ, đảng viên mà trước hết là chi ủy, người đứng đầu đơn vị, đảng viên giữ cương vị lãnh đạo, quản lý ở các cấp có trách nhiệm gương mẫu đi đầu trong việc thực hiện nghiêm túc các quy chế, quy định của cơ quan, đơn vị và quy chế dân chủ ở cơ sở, chú trọng kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy chế, quy định của cơ quan, đơn vị, quy chế dân chủ ở cơ sở, quy chế thực hiện văn hóa công sở.
2.5. Mỗi cán bộ, đảng viên, tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Thứ nhất, đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, gắn với giải quyết những vấn đề thực tiễn.
Thứ hai, cụ thể hóa các chỉ thị, kết luận của Trung ương, đưa việc học tập và làm theo Bác trở thành nhiệm vụ thường xuyên của cán bộ, đảng viên.
Thứ ba, phát huy vai trò chuyên môn của đảng viên, nhất là giảng viên lý luận chính trị; gắn giáo dục lý luận với lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức công dân.
Thứ tư, đề cao tính gương mẫu của cán bộ, đảng viên, thống nhất giữa lời nói và việc làm, góp phần định hướng tư tưởng cho sinh viên.
Thứ năm, thực hiện nghiêm trách nhiệm nêu gương; thường xuyên đánh giá, phát huy ưu điểm và khắc phục hạn chế.
Thứ sáu, tăng cường sơ kết, tổng kết, nhân rộng cách làm hiệu quả và kịp thời biểu dương, khen thưởng điển hình.
Thứ bảy, xây dựng môi trường sư phạm dân chủ, đoàn kết, kỷ cương, trách nhiệm; gắn công tác tư tưởng với giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Thứ tám, nâng cao năng lực chuyển đổi số, truyền thông và nghiên cứu khoa học; đổi mới phương thức tuyên truyền, giáo dục phù hợp thời kỳ mới.
Khẳng định công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và có ý nghĩa quyết định đối với việc xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, việc phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên Chi bộ Đại cương càng trở nên cấp thiết. Mỗi cán bộ, đảng viên cần phát huy tinh thần tiên phong, gương mẫu, không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, trình độ chuyên môn và năng lực số; tích cực đổi mới phương pháp tuyên truyền, giáo dục trong công tác giảng dạy, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, củng cố niềm tin của cán bộ, giảng viên và sinh viên nhà trường vào sự lãnh đạo của Đảng.
ThS. Nguyễn Thị Diễm Hằng- Khoa LLCT - Trường Đại học Công nghiệp Việt-Hung
TÀI LIỆU THAM KHẢO
(1) C.Mác và Ph.Ăng-ghen: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2017, t. 1, tr. 580
(2) V.I.Lê-nin: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019, t. 6, tr. 32
(3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 2, tr. 289
(4)Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng.
(5) Các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định được dẫn trong báo cáo chuyên đề.