Đồng thời, công tác khen thưởng góp phần động viên, cổ vũ cán bộ, chiến sĩ nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Phát huy tốt vai trò của công tác này sẽ tạo động lực thúc đẩy phong trào thi đua quyết thắng phát triển sâu rộng, vững chắc, nhằm nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của đơn vị cơ sở trong tình hình mới.
Công tác sơ kết, tổng kết và khen thưởng có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động lãnh đạo, chỉ huy ở đơn vị cơ sở quân đội hiện nay. Đây là cơ sở để cấp ủy, chỉ huy các cấp đánh giá đúng thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ, nhận diện rõ những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn. Thông qua sơ kết, tổng kết, những kinh nghiệm hay, cách làm sáng tạo được đúc rút, bổ sung và vận dụng vào quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ huy và sức mạnh tổng hợp của đơn vị. Đồng thời, công tác khen thưởng có tác dụng động viên, khích lệ tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm và tính tích cực, chủ động của cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Việc biểu dương, tôn vinh kịp thời những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc còn góp phần xây dựng động cơ phấn đấu đúng đắn, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong các phong trào thi đua quyết thắng. Vì vậy, phát huy tốt vai trò của công tác sơ kết, tổng kết và khen thưởng không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị mà còn là yếu tố quan trọng trong xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện "mẫu mực, tiêu biểu" đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Trong thời gian vừa qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, cấp ủy, chỉ huy các cấp đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nghiêm túc công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng ở đơn vị cơ sở. Nhờ đó, công tác này ngày càng đi vào nền nếp, chất lượng, hiệu quả không ngừng được nâng lên, góp phần quan trọng vào việc hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn vị. Nhận thức của cấp ủy, chỉ huy, cán bộ, đảng viên về vị trí, vai trò của công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng ngày càng được nâng cao. Các đơn vị đã xác định đây không chỉ là hoạt động đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ mà còn là khâu quan trọng trong quy trình lãnh đạo, chỉ huy, quản lý bộ đội. Vì vậy, công tác sơ kết, tổng kết được tiến hành thường xuyên, có kế hoạch, gắn chặt với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm, các phong trào thi đua và các cuộc vận động của quân đội. Thông qua đó, nhiều vấn đề nảy sinh trong thực tiễn được phát hiện và giải quyết kịp thời, góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở đơn vị cơ sở.
Nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành sơ kết, tổng kết từng bước được đổi mới, ngày càng sát với yêu cầu thực tiễn. Các đơn vị đã chú trọng đánh giá toàn diện trên các mặt công tác, tập trung làm rõ kết quả đạt được, những hạn chế, khuyết điểm và nguyên nhân của từng nội dung, nhiệm vụ. Quá trình sơ kết, tổng kết không chỉ dừng lại ở việc báo cáo kết quả mà còn chú trọng phân tích, đánh giá thực chất, rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn cao. Nhiều mô hình mới, cách làm hay, sáng tạo trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật và công tác đảng, công tác chính trị đã được phát hiện, phổ biến và nhân rộng trong toàn đơn vị.
Việc bình xét, đề nghị khen thưởng cơ bản bảo đảm đúng đối tượng, đúng thành tích, phản ánh tương đối khách quan kết quả phấn đấu của tập thể và cá nhân. Nhiều tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ được biểu dương, tôn vinh kịp thời, tạo động lực tinh thần to lớn thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ tiếp tục nỗ lực phấn đấu vươn lên. Thông qua công tác khen thưởng, các điển hình tiên tiến được phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng, tạo sức lan tỏa tích cực trong đơn vị, góp phần xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, đoàn kết và tiến bộ. Công tác sơ kết, tổng kết và khen thưởng đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng các phong trào thi đua quyết thắng. Thông qua việc đánh giá kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu thi đua, nhiều đơn vị đã kịp thời điều chỉnh nội dung, biện pháp tổ chức phong trào phù hợp với điều kiện thực tiễn. Việc biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân tiêu biểu đã tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy các phong trào thi đua phát triển sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn. Từ đó xuất hiện ngày càng nhiều nhân tố mới, mô hình mới và những tấm gương tiêu biểu trong học tập, công tác và rèn luyện, góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện. Thông qua công tác sơ kết, tổng kết và khen thưởng, năng lực lãnh đạo của cấp ủy, năng lực quản lý, điều hành của người chỉ huy và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ các cấp được nâng lên. Quá trình đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ giúp cấp ủy, chỉ huy nhận diện rõ những mặt mạnh để tiếp tục phát huy, đồng thời thấy rõ những hạn chế, yếu kém cần tập trung khắc phục.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác sơ kết, tổng kết và khen thưởng ở một số đơn vị cơ sở quân đội hiện nay vẫn còn một số hạn chế. Nhận thức của một số cấp ủy, chỉ huy và cán bộ về vị trí, vai trò của công tác này chưa thật sự đầy đủ; có nơi còn xem sơ kết, tổng kết là hoạt động mang tính thủ tục, hành chính nên chưa dành sự quan tâm đúng mức trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Chất lượng một số báo cáo sơ kết, tổng kết chưa cao, nội dung đánh giá còn chung chung, nặng về liệt kê thành tích, chưa đi sâu phân tích những hạn chế, khuyết điểm và nguyên nhân của chúng. Việc phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng các điển hình tiên tiến có lúc, có nơi chưa được tiến hành thường xuyên, hiệu quả lan tỏa chưa cao. Công tác khen thưởng ở một số đơn vị còn biểu hiện chưa thật sự kịp thời; việc bình xét, đề nghị khen thưởng đôi khi còn mang tính bình quân, chưa tạo được động lực phấn đấu mạnh mẽ cho cán bộ, chiến sĩ. Một số tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu chưa được phát hiện và biểu dương đúng lúc, trong khi vẫn còn hiện tượng nể nang, cào bằng trong đánh giá thành tích. Để phát huy vai trò của công tác sơ kết, tổng kết trong thực hiện các phong trào thi đua yêu nước ở đơn vị cơ sở quân đội cần thực hiện một số giải pháp cơ bản sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng và cán bộ, chiến sĩ đối với công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng.
Nhận thức đúng đắn là cơ sở quan trọng hàng đầu để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng ở đơn vị cơ sở quân đội hiện nay. Thực tiễn cho thấy, ở đâu cấp ủy, chỉ huy nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò và ý nghĩa của công tác này thì ở đó việc tổ chức thực hiện đạt hiệu quả cao, góp phần tích cực vào việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Vì vậy, cần tăng cường giáo dục, quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về công tác thi đua, khen thưởng, sơ kết, tổng kết cho mọi cán bộ, đảng viên và quần chúng trong đơn vị.
Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần xác định sơ kết, tổng kết và khen thưởng không chỉ là một khâu trong quy trình lãnh đạo, chỉ đạo mà còn là phương thức quan trọng để đánh giá thực tiễn, phát hiện vấn đề, bổ sung chủ trương, biện pháp lãnh đạo phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ chủ trì trong việc chuẩn bị nội dung, tổ chức thực hiện và kiểm tra kết quả công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng. Thông qua các buổi sinh hoạt đảng, sinh hoạt đơn vị, hội nghị rút kinh nghiệm và tập huấn chuyên môn, xây dựng nhận thức thống nhất trong toàn đơn vị về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác này. Khi nhận thức được nâng cao sẽ tạo cơ sở để phát huy trách nhiệm, tính chủ động và tinh thần tự giác của các tổ chức, lực lượng trong quá trình tổ chức thực hiện.
Hai là, đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành sơ kết, tổng kết theo hướng thiết thực, hiệu quả, sát thực tiễn.
Đây là giải pháp có ý nghĩa trực tiếp nhằm nâng cao chất lượng công tác sơ kết, tổng kết ở đơn vị cơ sở quân đội hiện nay. Quá trình sơ kết, tổng kết cần được tiến hành một cách khoa học, khách quan, toàn diện và bám sát yêu cầu nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị. Nội dung đánh giá phải phản ánh đúng thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ, tránh tình trạng đánh giá chung chung, hình thức hoặc chỉ tập trung vào những thành tích đạt được mà chưa chỉ rõ hạn chế, khuyết điểm.
Các đơn vị cần đổi mới phương pháp thu thập, xử lý và đánh giá thông tin, kết hợp giữa báo cáo của cơ quan chuyên môn với ý kiến đóng góp của cán bộ, chiến sĩ và kết quả kiểm tra thực tế. Chú trọng phân tích nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn và khả năng vận dụng cao. Trong quá trình sơ kết, tổng kết cần quan tâm phát hiện những mô hình mới, cách làm sáng tạo, hiệu quả để phổ biến và nhân rộng trong toàn đơn vị. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu, xây dựng hệ thống báo cáo và lưu trữ kết quả sơ kết, tổng kết nhằm nâng cao tính chính xác, khoa học và hiệu quả của công tác này. Cần gắn công tác sơ kết, tổng kết với việc thực hiện các phong trào thi đua quyết thắng, các cuộc vận động và nhiệm vụ chính trị trọng tâm của đơn vị.
Ba là, nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng, bảo đảm dân chủ, công khai, công bằng và kịp thời.
Khen thưởng là động lực trực tiếp thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng ở đơn vị cơ sở theo hướng thực chất, hiệu quả và có sức lan tỏa sâu rộng. Các đơn vị cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá thi đua cụ thể, rõ ràng, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và từng đối tượng cán bộ, chiến sĩ. Quá trình bình xét, đề nghị khen thưởng phải bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch và đúng quy định; lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu. Kiên quyết khắc phục những biểu hiện nể nang, cào bằng hoặc chạy theo thành tích trong đánh giá và xét khen thưởng. Đồng thời, cần chú trọng phát hiện và biểu dương kịp thời những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, nhất là những gương điển hình tiên tiến trong thực hiện nhiệm vụ khó khăn, phức tạp hoặc có nhiều sáng kiến, sáng tạo mang lại hiệu quả thiết thực. Các đơn vị cần làm tốt công tác tuyên truyền, nhân rộng điển hình tiên tiến bằng nhiều hình thức phong phú, đa dạng như hội nghị biểu dương, tọa đàm, giao lưu điển hình tiên tiến, tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh nội bộ và các phương tiện thông tin của đơn vị.
Bốn là, phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng; tăng cường kiểm tra, giám sát trong công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng.
Công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng chỉ thực sự đạt hiệu quả cao khi có sự tham gia tích cực của các tổ chức và lực lượng trong đơn vị. Do đó, cần phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy đảng, vai trò quản lý, điều hành của người chỉ huy, vai trò tham mưu của cơ quan chính trị và trách nhiệm của các tổ chức quần chúng trong quá trình tổ chức thực hiện. Tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ tham gia đóng góp ý kiến, phản ánh thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng. Thông qua kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện những thiếu sót, lệch lạc trong quá trình tổ chức thực hiện; đồng thời biểu dương những tập thể, cá nhân thực hiện tốt để nhân rộng. Quá trình kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tính khách quan và hiệu quả. Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị trong tổ chức sơ kết, tổng kết và khen thưởng; kết hợp giữa kiểm tra thường xuyên với kiểm tra đột xuất để nâng cao chất lượng đánh giá. Qua đó góp phần đưa công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng ngày càng đi vào nền nếp, thực chất, phát huy tốt vai trò trong xây dựng đơn vị cơ sở vững mạnh toàn diện "mẫu mực, tiêu biểu".
Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, việc tiếp tục phát huy vai trò của công tác sơ kết, tổng kết và khen thưởng là yêu cầu khách quan, cấp thiết. Vì vậy, các cấp ủy, chỉ huy cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này. Qua đó góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện "mẫu mực, tiêu biểu", đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Thiếu tá ThS Nguyễn Liên Phương
Viện KHXH&NVQS, Học viện Chính trị
Tài liệu tham khảo
1. Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 07/4/2014 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng.
2. Khoản 1 Điều 13 Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022.
3. Luật Thi đua, khen thưởng năm 2003 (sửa đổi, bổ sung một số điều của năm 2005; 2013).
4. Quyết định số 1526/QĐ-TTg ngày 09/12/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Tuyên truyền gương điển hình tiên tiến giai đoạn 2022 – 2025".