Từ khóa: Đoàn thanh niên, nông thôn mới, xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai
1. Khái quát kết quả phát huy vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong xây dựng nông thôn mới tại xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai
Xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chủ trương lớn, mang tính chiến lược của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển toàn diện kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho cư dân nông thôn. Trong tiến trình này, Đoàn Thanh niên Cộng sản (TNCS) Hồ Chí Minh giữ vị trí nòng cốt, là lực lượng xung kích chuyển hóa chủ trương, chính sách thành hành động thực tiễn tại cơ sở. Tính đến nay, xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai sở hữu lực lượng lao động trẻ dồi dào quy tụ từ ba đơn vị hành chính cũ sau sáp nhập. Đây là nguồn nhân lực quan trọng, quyết định trực tiếp đến tiến độ và chất lượng hoàn thành các tiêu chí quốc gia về NTM nâng cao. Thực tế triển khai thời gian qua cho thấy, việc phát huy vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tại xã Phù Cát đã đạt được những kết quả quan trọng, thể hiện rõ nét trên các phương diện cốt lõi.
Trước hết, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và cụ thể hóa các nghị quyết của Đoàn cấp trên, chính sách của Nhà nước vào điều kiện thực tế địa bàn được thực hiện bài bản, hệ thống. Ban Chấp hành Đoàn xã Phù Cát đã chủ động tham mưu với Cấp ủy Đảng, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân xã và các đoàn thể nhằm ban hành các kế hoạch, chương trình hành động chuyên đề về thanh niên tham gia xây dựng NTM, hiện thực hóa các văn kiện chiến lược của Trung ương[1]. Nội dung chỉ đạo tập trung vào việc đảm nhận các công trình, phần việc thanh niên gắn liền với tiêu chí hạ tầng giao thông, bảo vệ môi trường, thắp sáng đường quê và phát triển kinh tế tập thể. Các văn bản này xác định rõ lộ trình, chỉ tiêu phân kỳ và cơ chế giám sát từ xã đến các chi đoàn thôn, khu phố, bám sát các quy định, trình tự xét công nhận chuẩn NTM hiện hành[2].
Bên cạnh đó, nhận thức và tư duy của cán bộ, đoàn viên, thanh niên cùng quần chúng nhân dân về trách nhiệm, quyền lợi trong xây dựng NTM được nâng cao rõ rệt. Thông qua sinh hoạt chi đoàn định kỳ, việc quán triệt hướng dẫn thực hiện Điều lệ Đoàn[3] và các chiến dịch cao điểm như Tháng Thanh niên, Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè, công tác tuyên truyền đã xóa bỏ tâm lý thụ động. Việc chuyển biến từ "tuyên truyền để biết" sang "truyền thông để hành động" giúp thanh niên ý thức rõ vai trò chủ thể của mình. Sự chuyển biến này lan tỏa mạnh mẽ đến các tầng lớp nhân dân, thúc đẩy phong trào hiến đất làm đường, đóng góp ngày công công ích, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tạo sự đồng thuận vững chắc trong lòng xã hội.
Đồng thời, nội dung và phương thức hoạt động của Đoàn xã luôn đổi mới, bám sát các tiêu chí NTM nâng cao, thúc đẩy hiệu quả các phong trào hành động tại địa phương. Đoàn xã Phù Cát đã tập trung chuyển giao kiến thức khoa học kỹ thuật, thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất thông qua việc phổ biến các cẩm nang, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật canh tác do Đoàn cấp trên phối hợp với các ngành chuyên môn biên soạn. Công tác truyền thông chú trọng giới thiệu các mô hình liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương, bám sát Sổ tay hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM[4]. Tổ chức Đoàn còn đi đầu trong việc tuyên truyền nâng cao ý thức cảnh giác trước tệ nạn xã hội, xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, hình thành văn hóa ứng xử văn minh trên môi trường số gắn với bảo tồn giá trị truyền thống tốt đẹp.
Hơn thế nữa, việc khai thác hiệu quả các hình thức và phương tiện truyền thông trực quan, hiện đại đã tạo sức hấp dẫn, lan tỏa thông tin sâu rộng trong thanh thiếu nhi. Bên cạnh các phương thức truyền thống, Đoàn xã Phù Cát đã ứng dụng triệt để mạng xã hội (Fanpage, nhóm Zalo) để cập nhật kịp thời các hoạt động tình nguyện, các gương thanh niên sản xuất kinh doanh giỏi. Các cuộc thi ảnh, video ngắn về "Ngày Chủ nhật xanh", "Nét đẹp thanh niên nông thôn", hay các công trình phần việc thanh niên được tổ chức thường xuyên đã thu hút hàng nghìn lượt tương tác, tạo hiệu ứng truyền thông tích cực, đồng thời học hỏi hiệu quả kinh nghiệm từ các mô hình phát huy vai trò thanh niên thành công trên cả nước[5].
Cuối cùng, những chuyển biến về nhận thức đã cụ thể hóa bằng các hành động thực tế, mang lại giá trị kinh tế - xã hội to lớn cho địa phương. Số lượng các mô hình kinh tế, câu lạc bộ thanh niên giúp nhau phát triển sản xuất, trang trại do thanh niên làm chủ tại xã Phù Cát tăng trưởng ổn định qua từng năm. Sự đồng hành của tổ chức Đoàn thông qua nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội và các quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, cùng với việc quản lý tốt nguồn tín dụng ủy thác đã giúp nhiều thanh niên vươn lên làm giàu chính đáng ngay trên mảnh đất quê hương[6]. Sự thành công của các mô hình này không chỉ nâng cao thu nhập cho lao động trẻ mà còn đóng góp trực tiếp vào tiêu chí thu nhập và giảm nghèo bền vững của xã theo đúng chủ trương của Chương trình mục tiêu quốc gia[7].
2. Những vấn đề đặt ra đối với việc phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong xây dựng nông thôn mới tại xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai hiện nay
Mặc dù đã đạt được những kết quả quan trọng, song thực tiễn phát huy vai trò của các tổ chức Đoàn tại xã Phù Cát sau sáp nhập hành chính vẫn còn đối mặt với nhiều bài toán khó khăn, đặt ra nhiều vấn đề cốt lõi cần giải quyết.
Vấn đề đầu tiên xuất phát từ yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục khi một bộ phận đoàn viên, thanh niên vẫn còn tâm lý thờ ơ, chưa mặn mà với các hoạt động tập thể. Quá trình phát triển kinh tế thị trường và sự bùng nổ của công nghệ thông tin mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tác động mạnh đến tư tưởng giới trẻ, dẫn đến xu hướng thực dụng hoặc ngại tham gia vào các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng. Nhiều thanh niên nông thôn do áp lực kinh tế gia đình đã rời quê hương đi làm ăn xa tại các khu công nghiệp, trung tâm đô thị lớn. Điều này khiến cho lực lượng lao động trẻ tại chỗ và số lượng đoàn viên biến động thường xuyên, gây khó khăn lớn cho việc duy trì, củng cố và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi đoàn tại các thôn, khu phố sau khi thực hiện sáp nhập địa giới hành chính quy mô lớn[8].
Vấn đề thứ hai nằm ở tốc độ phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là xu thế chuyển đổi số trong nông nghiệp diễn ra rất nhanh chóng, trong khi năng lực tiếp cận và trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ Đoàn cơ sở chưa thực sự bắt kịp. Nội dung các hoạt động chuyển giao kỹ thuật đôi khi còn mang tính hình thức, chưa đi sâu vào thực chất hoặc chưa phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, tập quán canh tác riêng biệt của vùng đất Phù Cát. Số lượng đoàn viên, thanh niên nắm vững công nghệ số, có khả năng xây dựng thương hiệu nông sản trên các sàn thương mại điện tử hoặc áp dụng quy trình quản lý số toàn diện vào sản xuất vẫn còn chiếm tỷ lệ thấp, tạo ra khoảng cách lớn giữa yêu cầu hiện đại hóa nông thôn và năng lực thực tế của tuổi trẻ, đòi hỏi phải có những phương pháp tiếp cận phát triển nông thôn mới phù hợp và thực chất hơn[9].
Vấn đề thứ ba là cơ chế phối hợp giữa tổ chức Đoàn với chính quyền địa phương cùng các ngành, các cấp đôi khi còn thiếu tính đồng bộ, chặt chẽ, chưa tạo ra được sức mạnh tổng hợp. Một số chương trình phối hợp hành động giữa Đoàn Thanh niên với các hội đoàn thể khác hay với các cơ quan chuyên môn mới dừng lại ở việc ký kết văn bản ghi nhớ hoặc triển khai mang tính phong trào bề nổi mà thiếu các giải pháp đôn đốc, kiểm tra và bố trí nguồn lực thực hiện cụ thể[10]. Việc thiếu tính liên thông và chia sẻ thông tin khiến cho một số công trình thanh niên bị chồng chéo về nội dung hoặc dàn trải về nguồn lực, chưa tạo được những điểm nhấn mang tính đột phá rõ nét trên diện mạo nông thôn địa phương, làm giảm hiệu quả thực hiện các mục tiêu chung theo kế hoạch đã đề ra của tỉnh[11].
Vấn đề thứ tư liên quan trực tiếp đến sự thiếu hụt về nguồn lực kinh phí, nhân sự và phương pháp triển khai hoạt động của Đoàn trong phong trào xây dựng NTM. Do ngân sách địa phương tại một xã sau sáp nhập lớn còn nhiều khó khăn để đồng bộ hóa hạ tầng và các thiết chế hành chính, nguồn kinh phí cấp cho hoạt động Đoàn chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước định mức thấp, nên rất khó để tổ chức các chiến dịch truyền thông quy mô lớn hay triển khai các công trình thanh niên có giá trị đầu tư kỹ thuật cao. Các thiết chế văn hóa, sân chơi bãi tập cho thanh thiếu nhi tại các thôn, khu phố tuy đã được quan tâm đầu tư nhưng chưa đồng bộ trên toàn địa bàn mới, thiếu trang thiết bị hoạt động, chưa đáp ứng được nhu cầu vui chơi giải trí và rèn luyện thể chất ngày càng đa dạng của thế hệ trẻ hiện nay, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tập hợp và phát huy sức mạnh của thanh niên tại cơ sở.
3. Định hướng và giải pháp phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong xây dựng nông thôn mới tại xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai thời gian tới
Để tiếp tục khẳng định và phát huy vai trò xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ xã Phù Cát trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, việc triển khai một hệ thống định hướng và giải pháp đồng bộ, có sự tổ chức, quản lý rõ ràng là yêu cầu cấp thiết nhằm giúp địa phương vượt qua các khó khăn, thách thức trong giai đoạn hiện nay.
Giải pháp trọng tâm trước hết là cần tập trung đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức và nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, chuyển trọng tâm từ việc tuyên truyền để biết sang truyền thông để hành động, bám sát các quan điểm lý luận kinh tế chính trị và đường lối của Đảng[12]. Tổ chức Đoàn cần xây dựng các thông điệp truyền thông ngắn gọn, sinh động bằng ngôn ngữ gần gũi với thanh niên nông thôn, kết hợp sử dụng các ứng dụng công nghệ để thiết kế các đồ họa thông tin, video ngắn phản ánh trực quan các mô hình thanh niên làm kinh tế giỏi. Chú trọng phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng các gương điển hình tiên tiến, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng để chính những câu chuyện thành công thực tế trở thành động lực tự thân thúc đẩy tinh thần cống hến của mỗi đoàn viên, thanh niên theo đúng tinh thần của Điều lệ Đoàn[13].
Song song với đó, việc đa dạng hóa các kênh và hình thức hoạt động gắn liền với việc trang bị kỹ năng số, nâng cao năng lực kinh tế cho thanh niên nông thôn là giải pháp mấu chốt để giải quyết bài toán ly hương. Đoàn xã cần chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về chuyển đổi số trong nông nghiệp, hướng dẫn thanh niên phương thức quản trị trang trại dựa trên dữ liệu, kỹ thuật livestream bán hàng và xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương. Khai thác hiệu quả các câu lạc bộ thanh niên khởi nghiệp, tạo không gian chia sẻ ý tưởng sáng tạo và làm cầu nối bền vững giúp đoàn viên tiếp cận thuận lợi với các nguồn vốn vai ưu đãi, các gói hỗ trợ công nghệ từ chính quyền và doanh nghiệp, thúc đẩy sự tham gia chủ động của người dân và giới trẻ trong phát triển kinh tế nông thôn bền vững[14],[15].
Đồng thời, địa phương cần đẩy mạnh cơ chế phối hợp liên ngành, phát huy tối đa vai trò tham mưu của tổ chức Đoàn với Cấp ủy Đảng, chính quyền nhằm khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ trong thời gian qua. Cần cụ thể hóa các chương trình phối hợp bằng các phần việc, chỉ tiêu định lượng rõ ràng, có phân công trách nhiệm cụ thể và thực hiện chế độ giao ban, đánh giá định kỳ để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực hiện, dựa trên các báo cáo sơ kết thực tiễn của tỉnh[16]. Xây dựng và củng cố đội ngũ tuyên truyền viên, đội ngũ chuyên gia đồng hành gồm những trí thức trẻ, những doanh nhân thành đạt trên địa bàn để trực tiếp tư vấn, định hướng và hỗ trợ kỹ thuật cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội do thanh niên đảm nhận, học tập các bài học kinh nghiệm thực tế về xây dựng NTM từ các địa phương khác có điều kiện tương đồng[17],[18],[19].
Cuối cùng, cần chú trọng tăng cường công tác xã hội hóa, đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho phong trào thanh niên gắn với việc thiết lập hệ thống kiểm tra, đánh giá hiệu quả định kỳ để khắc phục sự thiếu hụt về nhân sự và phương pháp triển khai. Tổ chức Đoàn cần tích cực vận động các nguồn lực hợp pháp từ các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm và đóng góp của cộng đồng để duy trì và nâng chất các thiết chế văn hóa, mở rộng các công trình thắp sáng đường quê phối hợp kỷ niệm các ngày lễ lớn của Đoàn, thực hiện đầy đủ các quy định về tiêu chí NTM nâng cao theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn[20],[21],[22]. Đồng thời, Ủy ban nhân dân xã cần phối hợp với Đoàn cấp trên để tiến hành khảo sát định lượng sáu tháng một lần về mức độ hài lòng của người dân và hiệu quả đóng góp của thanh niên vào các tiêu chí NTM, từ đó kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, tạo ra động lực đồng bộ để hoàn thành thắng lợi các mục tiêu xây dựng NTM nâng cao, đưa xã Phù Cát cất cánh vững vàng trong kỷ nguyên mới.
Th.s Ngô Hoàng Khánh Duy
Phó Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Xuân An, tỉnh Gia Lai
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2008), Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương khoá X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Hà Nội ↑
Chính phủ (2016), Quyết định số 2540/QĐ-TTg ngày 30/12/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận, công bố địa phương đạt chuẩn nông thôn mới; địa phương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016-2020. ↑
Bộ Tài chính (2018), Hướng dẫn số 16-HD/TWĐTN-BTC ngày 17/8/2018 của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về Hướng dẫn thực hiện Điều lệ Đoàn. ↑
Chính phủ (2017), Quyết định số 69/QĐ-BNN-VPĐP ngày 09/01/2017 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành Sổ tay hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020. ↑
Hà Khánh (2019), Lâm Bình phát huy vai trò thanh niên trong xây dựng NTM, truy cập từ http://lambinh.tuyenquang.gov.vn/tin-tuc-su-kien/nong-thon-moi/lam-binh-phat-huy-vai-tro-thanh-nien-trong-xay-dung-nong-thon-moi-1809.html ngày 25/8/2025. ↑
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Phù Cát (2025), Báo cáo kết quả công tác quản lý tín dụng ủy thác và vay vốn qua tổ chức Đoàn. ↑
Chính phủ (2016), Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16/8/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016-2020. ↑
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Phù Cát (2025), Báo cáo số liệu tổ chức Đoàn, đoàn viên sau sáp nhập đơn vị hành chính. ↑
Đỗ Kim Chung (2010), Phương pháp tiếp cận phát triển nông thôn, Báo cáo Hội thảo xây dựng nông thôn mới vùng đồng bằng sông Hồng, Bắc Ninh. ↑
Tô Thị Nga (2018), Bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của người Dao Thanh Phán huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh với phát triển du lịch, truy cập từ http://spnttw.edu.vn/userfiles/files/4_tothinga.pdf ngày 23/7/2025. ↑
Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai (2025), Kế hoạch về việc kiểm tra, giám sát tình hình triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới tại các xã sáp nhập. ↑
Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác - Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh (2005), Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lenin, dùng cho khối ngành kinh tế, quản trị kinh doanh trong các trường Đại học, Cao đẳng, Nxb Chính trị Quốc gia. ↑
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2018), Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XI (Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thông qua ngày 13/12/2017). ↑
Mai Thanh Cúc, Quyền Đình Hà, Nguyễn Thị Tuyết Lan & Nguyễn Trọng Đắc (2005), Giáo trình Phát triển nông thôn, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội. ↑
Ghent (2012), Nghiên cứu vai trò người dân trong xây dựng NTM trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội. ↑
Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai (2025), Báo cáo Sơ kết thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 và định hướng năm 2026. ↑
Nguyễn Mai (2019), Huyện Đông Anh 5 bài học kinh nghiệm trong xây dựng NTM, truy cập từ https://nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/co-so/820871/huyen-dong-anh-5-bai-hoc-kinh-nghiem-trong-xay-dung-nong-thon-moi ngày 20/8/2025. ↑
Tỉnh đoàn Bình Định (2017), Phát huy vai trò của Đoàn thanh niên trong xây dựng NTM, truy cập từ https://tuoitrebinhdinh.vn/phat-huy-vai-tro-cua-doan-thanh-nien-chung-tay-xay-dung-nong-thon-moi-tai-dao-thanh-nien-cu-lao-xanh/ ngày 23/7/2025. ↑
Trần Thị Thanh Hà (2020), Phát huy vai trò của Đoàn thanh niên trong xây dựng NTM, truy cập từ https://nghean.dcs.vn/vi-vn/tin/phat-huy-vai-tro-cua-doan-thanh-nien-chung-tay-xay-dung-nong-thon-moi/24021-58053-794650 ngày 23/7/2025. ↑
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2016), Thông tư số 35/2016/TT-BNNPTNT ngày 26/12/2016 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về hướng dẫn thực hiện tiêu chí huyện đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020. ↑
Chính phủ (2016), Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 05/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành tiêu chí huyện nông thôn mới và quy định thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. ↑
Chính phủ (2016), Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016-2020. ↑