Trong thời gian vưa qua, các thế lực thù địch và phần tử dân tộc cực đoan, nhất là một bộ phận trong cộng đồng dân tộc thiểu số Việt Nam sống lưu vong ở nước ngoài lợi dụng vấn đề dân tộc để chống phá cách mạng nước ta, chúng ráo riết kích động đồng bào các dân tộc thiểu số trong nước đứng lên đòi quyền dân tộc tự quyết, đòi thành lập "Nhà nước Tin lành Đề-ga", "Nhà nước Khmer Krôm", "Vương quốc Chămpa", "Vương quốc Mông"…, hướng tới ly khai, tự trị. Chúng tìm mọi cách để xây dựng, nuôi dưỡng các tổ chức phản động người Việt Nam ở nước ngoài; tập hợp, tài trợ, chỉ đạo lực lượng phản động trong các dân tộc, các tôn giáo ở trong nước hoạt động chống phá cách mạng Việt Nam, như: truyền đạo trái phép để "tôn giáo hóa" các vùng dân tộc, lôi kéo, tranh giành đồng bào dân tộc, gây đối trọng với cấp ủy, chính quyền địa phương.
Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, mỗi dân tộc có một lịch sử phát triển, bản sắc văn hóa riêng. Nhận thức rõ vai trò, vị trí của vấn đề dân tộc, trong đó có vai trò, vị trí quan trọng của các dân tộc thiểu số trong quá trình dựng nước, giữ nước ở Việt Nam. Vì vậy, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến vấn đề dân tộc, theo người: "Chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là tất cả đồng bào các dân tộc đều là người chủ nước nhà"[1], "Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê, Xê Đăng hay Ba Na và các dân tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt. Chúng ta sống chết có nhau, sướng khổ cùng nhau, no đói giúp nhau"[2], chúng ta cần thực hiện nguyên tắc tôn trọng giữa các dân tộc ở Việt Nam. Giải quyết hài hoà các quan hệ lợi ích giữa các giai tầng trong xã hội. Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển.
Trong kỷ nguyên mới, việc nhận thức về công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc đã có bước đột phá, tạo cơ hội, tiền đề và hiệu quả về chất so với các thời kỳ trước. Quan điểm định hướng nội dung về công tác dân tộc trong giai đoạn mới được Đảng đánh giá, nhìn nhận một cách khoa học, khách quan, vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, đồng thời cũng là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam, "Nội dung chính sách dân tộc và cách tiếp cận xây dựng chính sách dân tộc có bước phát triển hơn so với trước, coi đây là chính sách mang tính tổng hợp - liên ngành."[3]. Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giúp đỡ nhau cùng phát triển, cùng nhau phấn đấu thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Kiên quyết đấu tranh với mọi âm mưu chia rẽ dân tộc, "Tập trung hoàn thiện và triển khai thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tôn giáo; có những chính sách đặc thù giải quyết khó khăn cho đồng bào dân tộc thiểu số; thực hiện tốt đoàn kết tôn giáo, đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghiêm trị mọi âm mưu, hành động chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cản trở sự phát triển của đất nước"[4].
Để phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái về chính sách dân tộc hiện nay cần thực hiện tốt một số giải pháp như sau:
Thứ nhất, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, quán triệt quan điểm, của Đảng, Nhà nước ta về chính sách dân tộc.
Trong kỷ nguyên mới, để nâng cao chính sách dân tộc, chúng ta cần phải tuyên truyền, thực hiện có hiệu quả hơn nữa và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương để thực hiện có hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng về công tác dân tộc.
Nội dung tuyên truyền, giáo dục phải mang tính toàn diện, tổng hợp, tập trung vào phổ biến sâu rộng các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc, chính sách dân tộc, tôn giáo cho đồng bào các dân tộc. Phổ biến pháp luật và giáo dục ý thức chấp hành pháp luật của Nhà nước, khơi dậy lòng tự tôn, tự hào dân tộc, truyền thống đoàn kết giữa các dân tộc, tôn giáo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Huy động, phân bổ, sử dụng, quản lý hiệu quả các nguồn lực để đầu tư phát triển, tạo chuyển biến căn bản về kinh tế, văn hoá, xã hội ở vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số. Chú trọng tính đặc thù của từng vùng dân tộc thiểu số trong hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách dân tộc. Quan điểm, chủ trương, chính sách cơ bản của Đảng về dân tộc và công tác dân tộc phải được thể chế hóa trong nhiều bộ luật, luật, pháp lệnh, nghị định, nghị quyết, quyết định, chỉ thị, thông tư… của các cơ quan có thẩm quyền.
Xây dựng đội ngũ cán bộ tuyên truyền có kiến thức chuyên sâu, am hiểu phong tục, tập quán, tâm lý của đồng bào và phải biết nghe, biết nói thông thạo tiếng đồng bào để tuyên truyền và xử lý mọi tình huống. Cán bộ tuyên truyền phải hướng về cơ sở, thực hiện tốt chủ trương ba bám "bám buôn, bám dân, bám đối tượng" và bốn cùng "cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc"; thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đồng bào, phải thực sự gương mẫu, nói đi đôi với làm, nói ít, làm nhiều thì đồng bào mới tin, có như vậy công tác tuyên truyền trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số mới mang lại hiệu quả cao.
Thứ hai, thường xuyên chăm lo xây dựng, nâng cao chất lượng về tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Cấp ủy, chính quyền địa phương phải sâu sát, thường xuyên bám dân, bám địa bàn, thực hiện tốt bốn cùng với đồng bào, góp phần đưa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với đồng bào các dân tộc thiểu số; tuyên truyền, vận động đồng bào tích cực tham gia thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội kết hợp với tăng cường quốc phòng - an ninh, giữ vững ổn định chính trị trên địa bàn. Các tổ, đội công tác, cán bộ tăng cường bám, nắm xây dựng cơ sở, cơ quan quân sự địa phương, các đơn vị đóng quân trên địa bàn, nhất là vùng biên giới cần làm tốt việc tham mưu giúp cấp ủy, chính quyền địa phương củng cố, kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, đảm bảo đủ năng lực lãnh đạo, điều hành, quản lý mọi mặt đời sống xã hội. Vấn đề rất quan trọng là cần chú trọng bồi dưỡng, tranh thủ sự hợp tác và ủng hộ của tầng lớp già làng, trưởng bản. Điều đó đúng với các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bởi những người này có vị trí quan trọng trong đời sống xã hội ở các buôn, làng. Vì thế, phải tranh thủ sự ủng hộ, lôi cuốn họ tích cực tham gia việc xây dựng tình đoàn kết trong cộng đồng và củng cố khối đoàn kết với các tộc người khác trong cộng đồng cư dân trên đại bàn. Muốn vậy, cần quan tâm về chế độ, chính sách và có đầu mối tập trung, định hướng chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp uỷ, chính quyền địa phương đối với đối tượng này, nhằm không ngừng tăng cường khối đoàn kết các dân tộc.
Thứ ba, Tăng cường xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội.
Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tăng nội lực, tạo sức đề kháng trước mọi âm mưu, thủ đoạn nham hiểm của kẻ thù. Cần tuân thủ những vấn đề có tính nguyên tắc trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc theo quan điểm của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân phải dựa trên nền tảng khối liên minh công - nông - trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng; thực hiện đại đoàn kết phải rộng rãi, lâu dài; mở rộng, da dạng hóa các hình thức tập hợp nhân dân, nâng cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân; kiên quyết đấu tranh loại trừ nguy cơ phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thực hiện bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp đỡ nhau giữa các dân tộc, chống kì thị, chia rẽ dân tộc, chống tư tưởng dân tộc lớn, dân tộc hẹp hòi, dân tộc cực đoan, tự ti hoặc mặc cảm dân tộc. Chủ động giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ở các vùng dân tộc, bảo vệ chủ quyền an ninh quốc gia. Thực hiện nghiêm túc quan điểm: Đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam,… tôn trọng những điểm khác biệt không trái với lợi ích chung của quốc gia - dân tộc; đề cao tinh thần dân tộc. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ rõ: Đại đoàn kết dân tộc là chủ trương chiến lược, có ý nghĩa sống còn, quyết định sự thành bại của cách mạng, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong đường lối chiến lược cách mạng của Đảng ta. Là biểu trưng sinh động của tư tưởng đoàn kết thống nhất toàn dân tộc. Bởi vậy, đòi hỏi chúng ta phải có quyết tâm cao hơn nữa, nỗ lực lớn hơn nữa, đoàn kết thống nhất chặt chẽ hơn nữa để phấn đấu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng.
Thứ tư, đẩy nhanh phát triển kinh tế - xã hội, thường xuyên chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc.
Đẩy nhanh tiến độ và hiệu quả các chương trình, dự án an sinh xã hội; ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội miền núi, vùng dân tộc, tạo mọi điều kiện để đồng bào các dân tộc nhanh chóng xóa đói giảm nghèo, tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, nhất là đối tượng người cao tuổi, trẻ em và phụ nữ vùng sâu, vùng xa; tích cực phổ cập giáo dục phổ thông, nâng cao dân trí, không để "tái mù" và xảy ra tình trạng "bản trắng" ở vùng sâu, vùng xa. Chăm lo đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo; tạo điều kiện thuận lợi để đồng bào các dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo tổ chức các lễ hội truyền thống và các hoạt động văn hóa - thể thao, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể mang đậm bản sắc dân tộc. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng, có ý nghĩa nền tảng để vô hiệu hóa các âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, vì xét đến cùng khi đời sống vật chất, tinh thần được nâng cao, đồng bào sẽ đoàn kết, tin tưởng vào chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, thực hiện tốt quyền lợi, nghĩa vụ công dân thì không kẻ thù nào có thể lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá.
Thứ năm, phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái về chính sách dân tộc hiện nay
Trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, già làng, trưởng bản, người có uy tín luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống cộng đồng. Vì vậy, phát huy vai trò của lực lượng này là giải pháp quan trọng nhằm đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch về chính sách dân tộc ở Việt Nam hiện nay.
Cần xác định già làng, trưởng bản, người có uy tín là "cầu nối" trực tiếp giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân ở cơ sở. Trong điều kiện nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn khó khăn về trình độ dân trí, điều kiện tiếp cận thông tin hạn chế, tiếng nói của già làng, trưởng bản có sức thuyết phục lớn đối với cộng đồng. Thông qua các cuộc họp thôn, bản, sinh hoạt cộng đồng hay các hoạt động văn hóa truyền thống, họ góp phần truyền tải chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước đến nhân dân một cách gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp nhận. Đồng thời, họ cũng là lực lượng phản ánh tâm tư, nguyện vọng, những khó khăn, vướng mắc của đồng bào với cấp ủy, chính quyền để kịp thời giải quyết, không để các thế lực thù địch lợi dụng kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Do đó, để phát huy hiệu quả vai trò của lực lượng này, cần quan tâm xây dựng, bồi dưỡng, tạo điều kiện để già làng, trưởng bản, người có uy tín tham gia tích cực vào các hoạt động chính trị, xã hội ở địa phương; đồng thời có cơ chế động viên, khen thưởng phù hợp nhằm nâng cao trách nhiệm và vai trò của họ trong công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch về chính sách dân tộc ở Việt Nam hiện nay là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của cả hệ thống chính trị nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững ổn định chính trị, xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh các thế lực thù địch ngày càng gia tăng các hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền để kích động chia rẽ dân tộc, gây mất ổn định ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc phát huy vai trò của hệ thống chính trị ở cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng góp phần phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân trong đấu tranh bảo vệ khối đại đoàn kết dân tộc và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay.
Trung tá, CN. Hoàng Thị Hồng
Học viện Chính trị
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 13, Nxb CTQG, Hà Nội, 2021, tr. 94. ↑
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 2021, tr. 249. ↑
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 2, Hà Nội, 2021, tr. 44 ↑
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Hà Nội, 2021, tr. 49. ↑