Bài viết phân tích vai trò, sự cần thiết và những nội dung cơ bản nhằm phát huy vai trò nguồn lực sĩ quan trẻ trong tham gia đổi mới hoạt động quản lý, điều hành ở các nhà trường quân đội hiện nay.
1. Đặt vấn đề
Yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đặt ra nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ và nhân viên chuyên môn kỹ thuật. Để thực hiện nhiệm vụ đó, các nhà trường quân đội cần đổi mới đồng bộ hoạt động giáo dục, đào tạo và phương thức quản lý, điều hành. Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo xác định yêu cầu "chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại, hành động quyết liệt" [1]. Vận dụng định hướng này vào các nhà trường quân đội, đổi mới quản lý, điều hành cần tập trung nâng cao chất lượng xây dựng kế hoạch, tổ chức phối hợp, kiểm tra và điều chỉnh hoạt động, bảo đảm sự thống nhất giữa yêu cầu nhiệm vụ với điều kiện thực hiện. Trong đó, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số không chỉ là đổi mới công cụ quản lý mà còn đòi hỏi sự thay đổi về quy trình, phương pháp tổ chức và năng lực thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ.
Sĩ quan trẻ ở các nhà trường quân đội đảm nhiệm nhiều vị trí công tác, trực tiếp tham gia giảng dạy, huấn luyện, quản lý học viên và thực hiện nhiệm vụ tham mưu, nghiệp vụ tại các cơ quan chức năng. Thông qua quá trình thực hiện chức trách, đội ngũ này có điều kiện nắm bắt tình hình, phát hiện những vấn đề nảy sinh, phản ánh những bất cập trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ và đề xuất những cách làm phù hợp. Với tri thức chuyên môn, khả năng tiếp cận khoa học, công nghệ và sự am hiểu thực tiễn công tác, sĩ quan trẻ có thể đóng góp vào việc rà soát, hoàn thiện quy trình, phương pháp và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, những đóng góp đó chỉ được phát huy đầy đủ khi có sự lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng và tổ chức sử dụng phù hợp của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng trong nhà trường.
Vì vậy, nghiên cứu vai trò, sự cần thiết và những nội dung phát huy vai trò nguồn lực sĩ quan trẻ trong tham gia đổi mới hoạt động quản lý, điều hành có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ và đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động của các nhà trường Quân đội hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Quan niệm phát huy vai trò nguồn lực sĩ quan trẻ trong tham gia đổi mới hoạt động quản lý, điều hành ở các nhà trường Quân đội
Sĩ quan trẻ ở nhà trường quân đội là một bộ phận sĩ quan của nhà trường có tuổi đời còn trẻ, được đào tạo, bồi dưỡng và giao đảm nhiệm các chức trách chỉ huy, quản lý hoặc công tác chuyên môn. Ở các nhà trường Quân đội, nhóm sĩ quan trẻ được xem xét gồm những người dưới 35 tuổi, có quân hàm từ Thiếu úy đến Trung tá, trực tiếp giảng dạy, quản lý, chỉ huy học viên hoặc làm công tác tham mưu, nghiệp vụ.
Đây là lực lượng có sức trẻ, được đào tạo cơ bản, có trình độ chuyên môn, khả năng tiếp thu tri thức mới, tiếp cận và ứng dụng khoa học, công nghệ vào thực tiễn công tác. Trong quá trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ, sĩ quan trẻ không chỉ trực tiếp tham gia tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục, đào tạo, quản lý, chỉ huy và tham mưu mà còn có điều kiện phát hiện những vấn đề nảy sinh, phản ánh những bất cập và đề xuất cách thức giải quyết từ thực tiễn. Những đặc điểm đó tạo cơ sở để nguồn lực sĩ quan trẻ tham gia vào quá trình đổi mới hoạt động quản lý, điều hành, góp phần nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở các nhà trường Quân đội. Vai trò đó được thể hiện tập trung trên ba phương diện cơ bản:
Một là, giảng viên trẻ tham gia phát hiện vấn đề và đề xuất phương án đổi mới từ thực tiễn giảng dạy, huấn luyện. Qua quá trình chuẩn bị bài giảng, tổ chức thực hành, huấn luyện và đánh giá kết quả học tập, giảng viên trẻ có điều kiện nhận biết những điểm chưa phù hợp giữa kế hoạch, nội dung môn học với đối tượng học viên và điều kiện thực hiện. Trên cơ sở kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, họ có thể phân tích nguyên nhân, xác định những nội dung cần điều chỉnh, đề xuất phương án đổi mới cách thức tổ chức giảng dạy, huấn luyện. Những đề xuất có căn cứ góp phần cung cấp thông tin để khoa giáo viên và cơ quan chức năng xem xét, hoàn thiện kế hoạch, quy trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo.
Hai là, cán bộ quản lý, chỉ huy học viên tham gia kiểm nghiệm tính khả thi và tổ chức thực hiện phương án đổi mới tại đơn vị. Với chức trách trực tiếp quản lý học viên, duy trì nền nếp học tập, rèn luyện và tổ chức thực hiện kế hoạch công tác, đội ngũ này nắm chắc tình hình học viên, tiến trình thực hiện nhiệm vụ cũng như những điều kiện cụ thể của đơn vị. Đây là cơ sở để họ phản ánh kịp thời những khó khăn, bất cập trong quá trình triển khai; đánh giá mức độ phù hợp của phương án đổi mới với thực tiễn quản lý học viên; đồng thời tổ chức thực hiện và phản hồi kết quả. Thông tin từ thực tiễn đơn vị giúp cơ quan chức năng và người chỉ huy có căn cứ kiểm nghiệm tính khả thi, kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện các quyết định quản lý, điều hành.
Ba là, sĩ quan trẻ ở các cơ quan chức năng tham gia tổng hợp thông tin, tham mưu hoàn thiện phương thức quản lý, điều hành. Trên cơ sở thông tin từ khoa giáo viên, đơn vị quản lý học viên và các bộ phận có liên quan, sĩ quan trẻ làm công tác tham mưu có điều kiện tổng hợp, đối chiếu tình hình thực hiện nhiệm vụ với kế hoạch chung, rà soát quy trình phối hợp và xác định những nội dung cần điều chỉnh. Thông qua phân tích thông tin, kiểm tra căn cứ và đánh giá các phương án, đội ngũ này góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, giúp người chỉ huy có thêm cơ sở xem xét, quyết định và tổ chức điều hành thống nhất. Đồng thời, việc theo dõi kết quả thực hiện các quyết định cũng cung cấp căn cứ để tham mưu điều chỉnh quy trình, phương pháp quản lý, điều hành khi cần thiết.
Ba phương diện trên có mối quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau. Trong đó, giảng viên trẻ cung cấp những căn cứ từ thực tiễn chuyên môn; cán bộ quản lý, chỉ huy học viên phản ánh điều kiện và kết quả tổ chức thực hiện tại đơn vị; sĩ quan trẻ ở cơ quan chức năng tổng hợp, đối chiếu các nguồn thông tin để tham mưu cho người chỉ huy. Sự tham gia của các nhóm sĩ quan trẻ góp phần kết nối các khâu trong quá trình quản lý, điều hành, nâng cao chất lượng thông tin, tính khả thi của quyết định và hiệu quả tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở các nhà trường quân đội.
2.2. Sự cần thiết phát huy vai trò nguồn lực sĩ quan trẻ trong tham gia đổi mới hoạt động quản lý, điều hành ở các nhà trường Quân đội
Một là, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo đòi hỏi phát huy vai trò của sĩ quan trẻ ở các khâu trực tiếp thực hiện kế hoạch. Chương trình, kế hoạch giáo dục, đào tạo chỉ có thể được triển khai hiệu quả khi bảo đảm sự phù hợp giữa mục tiêu, nội dung đào tạo với đối tượng học viên và điều kiện tổ chức thực hiện. Trong thực tiễn, những thay đổi về thời gian, lực lượng, phương tiện và các điều kiện bảo đảm có thể làm phát sinh những vấn đề mà kế hoạch ban đầu chưa dự kiến đầy đủ. Sĩ quan trẻ trực tiếp tham gia giảng dạy, huấn luyện và quản lý học viên là lực lượng có điều kiện nắm bắt những vấn đề đó, cung cấp thông tin từ thực tiễn và phản ánh kịp thời những bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện. Phát huy sự tham gia của đội ngũ này góp phần giúp nhà trường nhận diện những nội dung cần điều chỉnh, bảo đảm sự thống nhất giữa yêu cầu đào tạo với điều kiện thực hiện, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo.
Hai là, đổi mới phương thức quản lý, điều hành cần dựa vào đội ngũ trực tiếp thực hiện và kiểm nghiệm quy trình. Ở các nhà trường quân đội, cơ quan chức năng, khoa giáo viên và đơn vị quản lý học viên đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng có mối liên hệ chặt chẽ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Nếu thông tin giữa các bộ phận thiếu thống nhất hoặc không được cập nhật kịp thời, việc tổng hợp, đối chiếu và tham mưu có thể gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng điều hành. Sĩ quan trẻ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, sử dụng các biểu mẫu, dữ liệu và công cụ phục vụ công tác nên có điều kiện nhận biết những khâu trao đổi thông tin còn bất cập, những nội dung phải xử lý nhiều lần hoặc chưa có căn cứ xác nhận rõ ràng. Phản ánh và đề xuất từ thực tiễn của đội ngũ này là cơ sở để nhà trường rà soát quy trình, điều chỉnh phương thức phối hợp và nâng cao chất lượng thông tin phục vụ quản lý, điều hành. Đặc biệt, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với quy trình phối hợp thống nhất, dữ liệu đáng tin cậy và việc chấp hành nghiêm các quy định về bảo mật.
Ba là, tham gia đổi mới quản lý, điều hành là môi trường rèn luyện, phát triển đội ngũ cán bộ kế cận của nhà trường. Năng lực quản lý, điều hành không chỉ được hình thành qua quá trình học tập, bồi dưỡng mà còn được phát triển thông qua thực tiễn thực hiện chức trách, nhất là những nhiệm vụ đòi hỏi khả năng phối hợp nhiều bộ phận, phân tích thông tin, lựa chọn phương án và chịu trách nhiệm về kết quả. Thông qua tham gia phát hiện vấn đề, đề xuất phương án, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả đổi mới, sĩ quan trẻ có điều kiện vận dụng kiến thức chuyên môn, rèn luyện tư duy quản lý, phương pháp công tác và năng lực tham mưu. Đồng thời, kết quả thực hiện nhiệm vụ là căn cứ để cấp ủy, chỉ huy đánh giá năng lực, sở trường và khả năng phát triển của từng sĩ quan, từ đó có cơ sở sử dụng, bồi dưỡng và chuẩn bị đội ngũ cán bộ kế cận. Như vậy, phát huy vai trò của sĩ quan trẻ vừa góp phần nâng cao chất lượng quản lý, điều hành trước mắt, vừa có ý nghĩa thiết thực đối với xây dựng đội ngũ cán bộ của nhà trường.
2.3. Nội dung phát huy vai trò nguồn lực sĩ quan trẻ trong tham gia đổi mới hoạt động quản lý, điều hành ở các nhà trường Quân đội
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy và các cơ quan, đơn vị. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định "Người đứng đầu phải trực tiếp phụ trách, chỉ đạo; cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện" [2]. Vận dụng yêu cầu đó, cấp ủy, chỉ huy các nhà trường cần xác định rõ những khâu quản lý, điều hành cần cải tiến và trách nhiệm của từng cơ quan, khoa giáo viên, đơn vị. Người chỉ huy cụ thể hóa nội dung lãnh đạo thành nhiệm vụ, xác định đầu mối chủ trì, phạm vi tham gia của sĩ quan trẻ và thời hạn xem xét kết quả. Cơ quan chức năng có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và phản hồi các đề xuất theo thẩm quyền. Đối với sĩ quan trẻ, nhận thức và trách nhiệm cần thể hiện ở việc chủ động nghiên cứu nhiệm vụ, phản ánh trung thực tình hình và chịu trách nhiệm về căn cứ của đề xuất.
Hai là, bố trí, sử dụng và bồi dưỡng sĩ quan trẻ phù hợp với chức trách. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn "Phải dùng người đúng chỗ, đúng việc" [3]. Vận dụng chỉ dẫn đó, nhà trường cần lựa chọn công việc phù hợp với chuyên môn, cương vị và năng lực của từng sĩ quan. Giảng viên trẻ cần được bồi dưỡng năng lực phân tích chương trình và đề xuất phương án tổ chức đào tạo. Cán bộ quản lý học viên cần được rèn luyện khả năng nắm tình hình, kiểm tra điều kiện tổ chức và duy trì nền nếp. Sĩ quan cơ quan chức năng cần nâng cao năng lực tổng hợp, kiểm chứng thông tin và so sánh phương án. Nội dung bồi dưỡng được xác định bằng đối chiếu yêu cầu của nhiệm vụ với chất lượng sản phẩm thực tế. Cán bộ có kinh nghiệm hướng dẫn theo từng phần việc và kiểm tra mức độ tiến bộ qua nhiệm vụ tiếp theo.
Ba là, hoàn thiện cơ chế giao việc, khuyến khích sáng tạo và đánh giá theo kết quả. Chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung được nêu trong Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị. Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị yêu cầu thực hiện cơ chế "chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sàng lọc cán bộ" [5]. Các nhà trường cần quy định rõ sản phẩm, thời hạn, phạm vi chủ động và trách nhiệm giải trình khi giao việc. Đề xuất thử nghiệm phải được xem xét theo thẩm quyền, có điều kiện thực hiện và phương án kiểm tra. Đánh giá giảng viên dựa vào căn cứ chuyên môn của đề xuất, đánh giá cán bộ quản lý học viên dựa vào độ chính xác của phản hồi, đánh giá sĩ quan tham mưu dựa vào chất lượng kiểm chứng và đối chiếu phương án. Khi kết quả chung chịu tác động của điều kiện khách quan, cần xem xét chất lượng phần việc thuộc trách nhiệm của từng sĩ quan.
Bốn là, tổ chức sĩ quan trẻ tham gia hoàn thiện quy trình và đổi mới phương pháp phối hợp. Hoàn thiện quy trình tạo điều kiện để thông tin từ khoa giáo viên và đơn vị quản lý học viên được kiểm tra, tổng hợp và sử dụng thống nhất trong tham mưu. Trọng tâm là phát huy sự tham gia của sĩ quan trẻ ở các khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện tiến trình biểu và kiểm tra kết quả đào tạo. Trên cơ sở những vướng mắc do sĩ quan trẻ phản ánh, cơ quan chức năng chủ trì rà soát trách nhiệm phối hợp và tham mưu điều chỉnh cách trao đổi, xác nhận thông tin. Việc ứng dụng công cụ số cần phục vụ yêu cầu phối hợp, phù hợp với chức trách và bảo đảm quy định về bảo mật.
Năm là, bảo đảm điều kiện thực hiện và duy trì kết quả đổi mới. Kết quả tham gia của sĩ quan trẻ chỉ phát huy tác dụng lâu dài khi cách làm phù hợp được tiếp nhận và đưa vào nền nếp công tác. Các nhà trường cần bố trí thời gian, phương tiện và người hướng dẫn tương ứng với nhiệm vụ, đồng thời giao cơ quan, đơn vị có chức năng duy trì những nội dung đã được áp dụng. Việc kiểm tra tập trung vào tính kịp thời trong xử lý công việc, mức độ thống nhất giữa các bộ phận và chất lượng thực hiện kế hoạch đào tạo. Kết quả kiểm tra là căn cứ để điều chỉnh cách làm, phổ biến kinh nghiệm phù hợp và ghi nhận đóng góp của sĩ quan trẻ.
3. Kết luận
Đổi mới hoạt động quản lý, điều hành là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và thực hiện nhiệm vụ ở các nhà trường quân đội hiện nay. Trong quá trình đó, nguồn lực sĩ quan trẻ có vai trò tham gia phát hiện vấn đề, đề xuất phương án đổi mới; tổ chức thực hiện, phản hồi kết quả và tham mưu hoàn thiện phương thức quản lý, điều hành. Sự tham gia của đội ngũ này góp phần nâng cao chất lượng thông tin, hiệu quả phối hợp và tính khả thi của các quyết định quản lý.
Phát huy vai trò nguồn lực sĩ quan trẻ vừa góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý, điều hành, vừa tạo môi trường rèn luyện, phát triển đội ngũ cán bộ kế cận. Vì vậy, các nhà trường quân đội cần gắn phát huy vai trò của sĩ quan trẻ với chức trách, nhiệm vụ và yêu cầu thực tiễn, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng, năng lực của đội ngũ, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ trong tình hình mới.
Đặng Văn Khải, Phan Thanh Luận
Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc Phòng
Chú thích:
[1] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội, 2025, tr.1.
[2] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội, 2024, tr.1.
[3] Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 314.
[5] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới, Hà Nội, 2026, tr.5.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị, Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, Hà Nội, 2021.
2. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội, 2024.
3. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội, 2025.
4. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới, Hà Nội, 2026. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011.