Phát huy vai trò của Nhân viên kỹ thuật Quân sự trong chuyển đổi số hiện nay

Đây chính là nhóm nhân lực trẻ, chất lượng cao thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và bảo mật thông tin, qua đó đóng góp vào việc xây dựng nền tảng hạ tầng số vững chắc cho toàn quân. Bài viết này sẽ phân tích làm rõ vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong CĐS, và một số định hướng phát huy tối đa sức mạnh của lực lượng nhân viên kỹ thuật quân sự trong công cuộc CĐS hiện nay.

1. Mở đầu

Phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong CĐS hiện nay là quá trình phát hiện, khơi dậy, làm lan tỏa tác dụng, chức năng và phát triển vị thế, ảnh hưởng của nhân viên kỹ thuật quân sự trong quá trình thay đổi phương pháp, cách thức quản lý và điều hành các hoạt động công tác kỹ thuật trên nền tảng môi trường số, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ ngành kỹ thuật, đáp ứng mục tiêu yêu cầu đã xác định.

Trong những năm qua, quán triệt và thực hiện nghiêm các chỉ thị, nghị quyết, hướng dẫn của trên về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Quốc phòng ban hành Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quân đội, toàn quân đã cụ thể hóa vào thực tiễn của đơn vị mình, trong đó tập trung vào phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong CĐS. Nhận thức của cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, chỉ huy các cấp ở các đơn vị kỹ thuật không ngừng được nâng lên; các chủ trương, giải pháp phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật trong thực hiện CĐS không ngừng được hoàn thiện; vai trò của đội ngũ này trong CĐS ở các đơn vị kỹ thuật ngày càng được thể hiện rõ nét. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, việc phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật trong CĐS ở các đơn vị vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập cả về nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, cả về nội dung, hình thức, phương pháp thực hiện. Điều đó đã trở thành một phần nguyên nhân khiến cho quá trình CĐS ở đơn vị chưa đạt được kết quả như mong đợi.

Để góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ được giao trên các mặt công tác, gắn với yêu cầu CĐS của quốc gia và Quân đội, phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong thực hiện CĐS hiện nay cần quán triệt các yêu cầu: Quán triệt và thực hiện các chỉ thị, quy định, hướng dẫn của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về CĐS trong quân đội; gắn phát huy vai trò của đội ngũ này trong thực hiện CĐS với việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; gắn phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong thực hiện CĐS với quá trình rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức; huy động sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng. Bởi đây chính là nhóm nhân lực trẻ, chất lượng cao thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và thông tin vào các hoạt động thực tiễn góp phần nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ đáp ứng mục tiêu, yêu cầu thực tiễn, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong chuyển đổi số hiện nay

Thứ nhất, nhân viên kỹ thuật quân sự là lực lượng tiên phong trong việc thay đổi nhận thức và tư duy về công nghệ. CĐS trước hết là chuyển đổi về nhận thức. Là thế hệ sinh ra và lớn lên trong kỷ nguyên số, nhân viên kỹ thuật quân sự có lợi thế lớn trong việc tiếp cận nhanh nhạy với cái mới. Họ chính là những người đầu tiên phá bỏ tư duy làm việc thủ công, lối mòn cũ kỹ để tiệm cận với phong cách làm việc khoa học, hiện đại dựa trên dữ liệu số. Sự nhạy bén của tuổi trẻ giúp họ hiểu rằng, làm chủ không gian số không chỉ là biết sử dụng máy tính, mà là biết cách tối ưu hóa quy trình, nâng cao năng suất huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu thông qua công nghệ.

Thứ hai, nhân viên kỹ thuật quân sự đóng vai trò nòng cốt trong việc học tập, nghiên cứu và làm chủ công nghệ kỹ thuật hiện đại. Quân đội đang được đầu tư nhiều loại vũ khí, khí tài công nghệ cao. Việc khai thác, vận hành và bảo dưỡng các trang thiết bị này đòi hỏi hàm lượng tri thức rất lớn. Nhân viên kỹ thuật ở các đơn vị đang ngày đêm miệt mài nghiên cứu, sáng tạo các mô hình học cụ, phần mềm mô phỏng (simulation) để phục vụ huấn luyện. Từ việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR) vào diễn tập bắn súng, lái xe, khai thác vũ khí, đạn dược, sửa chữa các loại khí tài, radar…đến việc nghiên cứu các giải pháp bảo mật thông tin, tuổi trẻ quân đội đang chứng minh năng lực làm chủ khoa học kỹ thuật. Các phong trào như "Tuổi trẻ sáng tạo toàn quân" đã cho ra đời hàng ngàn sáng kiến cải tiến kỹ thuật, giúp tiết kiệm ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng huấn luyện thực tế.

Thứ ba, nhân viên kỹ thuật quân sự là "lá chắn thép" trên không gian mạng. Trong thời đại ngày nay, không gian mạng đã trở thành "lãnh thổ thứ năm" của quốc gia. Các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng Internet để chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội với những thủ đoạn tinh vi (chiến tranh thông tin, chiến tranh không gian mạng). Nhân viên kỹ thuật quân sự, với kỹ năng công nghệ và bản lĩnh chính trị vững vàng, là lực lượng chủ công trong việc đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Họ vừa là những "chiến binh số" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa tích cực lan tỏa những hình ảnh đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới trên các nền tảng truyền thông số, góp phần xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc trên không gian ảo.

Thứ tư, nhân viên kỹ thuật xung kích trong cải cách hành chính quân sự. CĐS còn thể hiện rõ nét qua công tác tham mưu, hậu cần, kỹ thuật. Đội ngũ nhân viên kỹ thuật trẻ đang tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý văn bản, số hóa dữ liệu hồ sơ, quản lý vật tư, quân trang... Việc này giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, đảm bảo độ chính xác cao và hỗ trợ chỉ huy ra quyết định kịp thời. Tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới" của nhân viên kỹ thuật đã góp phần loại bỏ những thủ tục rườm rà, xây dựng môi trường làm việc chính quy, hiện đại.

2.2. Một số giải pháp cơ bản phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong chuyển đổi số hiện nay

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chỉ huy, hướng dẫn của cơ quan chức năng các cấp đối với phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong chuyển đổi số. Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu để phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong CĐS theo đúng chương trình, kế hoạch, bảo đảm chất lượng. Cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần nhận thức đúng, đề cao trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong nghiên cứu, ứng dụng CĐS vào quá trình thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị mình, đóng góp vào xây dựng Quân đội chính quy, hiện đại. Thực tế cho thấy, đây là nhiệm vụ mới nên quá trình thực hiện còn nhiều khó khăn, thách thức cả về nhận thức, trình độ, kỹ năng, cơ sở vật chất,...và nảy sinh những vấn đề mới trong thực tiễn cần được cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng giải quyết kịp thời, hiệu quả. Đồng thời, thường xuyên sâu sát, gần gũi, chia sẻ, động viên, giúp đỡ nhân viên kỹ thuật quân sự trong mọi hoạt động công tác; gắn việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị với nghiên cứu, ứng dụng CĐS hiện nay.

Để đạt hiệu quả cao, các cơ quan, đơn vị kỹ thuật cần tiến hành bằng nhiều hình thức, như: thông qua tập huấn, bồi dưỡng ứng dụng công nghệ số ở các cấp; thực hiện phong trào "Quân đội thi đua đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số" và "Bình dân học vụ số"; phát động các phong trào nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số; thông qua hội thi, hội thao, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật; nhân rộng các mô hình hay cách làm sáng tạo về "Bản tin số", Câu lạc bộ "Quân nhân số" ở các cơ quan, đơn vị... để trang bị kiến thức, năng lực, kỹ năng số và văn hóa số thấm sâu vào nhận thức, hành động của nhân viên kỹ thuật quân sự. Cùng với đó, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát gắn với sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm kịp thời, không để xảy ra tình trạng thờ ơ, né tránh đối với phát huy vai trò của nhân viên kỹ thuật quân sự trong nghiên cứu, ứng dụng CĐS, góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện "mẫu mực, tiêu biểu".

Hai là, đẩy mạnh thực hiện phong trào "Bình dân học vụ số" với hình thức, phương pháp cách làm sáng tạo, hiệu quả. Trong bối cảnh CĐS đang trở thành xu thế tất yếu, việc phổ cập tri thức số cho toàn quân có vai trò quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách số, nâng cao kiến thức, năng lực, bảo đảm "không ai bị bỏ lại phía sau". Do đó, các cơ quan, đơn vị cần quán triệt, đẩy mạnh thực hiện phong trào "Bình dân học vụ số", giúp lực lượng nhân viên kỹ thuật được tiếp cận, nắm bắt, làm chủ công nghệ số, từ đó tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số, xã hội số. Mỗi nhân viên kỹ thuật cần tích cực, chủ động nghiên cứu, học tập, rèn luyện hoàn thành các chỉ tiêu của phong trào "Bình dân học vụ số", nâng cao năng lực số, kỹ năng số để trở thành những "Quân nhân số", góp phần phổ cập, lan tỏa tri thức số, kỹ năng số cho toàn quân. Đồng thời, xung kích đi đầu trong nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật của Cách mạng 4.0 vào thực tiễn thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị; tiếp cận, khai thác có hiệu quả các dịch vụ, nền tảng số, công nghệ số. Tập trung nghiên cứu, ứng dụng, khai thác, sử dụng, làm chủ các loại vũ khí, trang bị hiện đại, vũ khí, khí tài thông minh.

Bên cạnh đó, làm tốt công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho các thành phần, lực lượng trong cơ quan, đơn vị về vị trí, vai trò của CĐS, nội dung CĐS trong quân đội và các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có ngành kỹ thuật tạo nên phong trào học tập, làm chủ "tri thức số", vượt qua rào cản tâm lý, dần làm quen với môi trường số hóa, sẵn sàng ứng dụng công nghệ mới, trở thành ứng xử "văn hóa số" trong thực tiễn.

Ba là, hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, động viên nhân viên kỹ thuật quân sự nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số. Để phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của nhân viên kỹ thuật quân sự trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội hiện đại cần bảo đảm hài hòa giữa lợi ích tập thể, cá nhân, lợi ích vật chất và tinh thần. Theo đó, cơ quan chức năng sớm thể chế hóa chủ trương, chính sách, quy định của Đảng, Nhà nước, Quân đội kịp thời ban hành, hoàn thiện các chế độ, chính sách, quy định đối với các lực lượng trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số và tổ chức thực hiện bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Chú trọng phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng trong thực hiện chế độ, chính sách và có chính sách ưu tiên cho lực lượng trẻ, trong đó có nhân viên kỹ thuật quân sự trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, nhất là về phụ cấp đặc thù, điều kiện cơ sở vật chất bảo đảm cho học tập, huấn luyện, rèn luyện, thực hiện nhiệm vụ, v.v.

Mặt khác, cần đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách trong phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng, sử dụng tài năng trẻ trong lĩnh vực công nghệ số; có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, tạo điều kiện để nhân viên kỹ thuật quân sự tiếp cận các nền tảng công nghệ hiện đại, tham gia trực tiếp vào các dự án nghiên cứu, chuyển giao công nghệ tại đơn vị và toàn quân; tạo cơ hội tham gia các hội thảo khoa học chuyên ngành trong và ngoài Quân đội. Đồng thời, có chính sách khuyến khích, hỗ trợ nhân viên kỹ thuật quân sự nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số, như: ưu tiên xét duyệt đề tài của cán bộ, sĩ quan trẻ; hỗ trợ kinh phí các đề tài tham gia Giải thưởng "Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội"; khen thưởng xứng đáng các công trình, đề tài có tính ứng dụng thực tiễn cao. Mặt khác, các cơ quan chức năng tham mưu, giúp Quân ủy Trung ương, kiên quyết xử lý nghiêm các sai phạm, tiêu cực trong bảo đảm chế độ, chính sách cho nhân viên kỹ thuật quân sự trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số.

Bốn là, quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, công nghệ, tạo môi trường thuận lợi để nhân viên kỹ thuật quân sự học tập, nghiên cứu, ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật trong thực hiện nhiệm vụ. Để thực hiện thắng lợi quyết tâm chính trị, sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Chính phủ, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số để phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng, xây dựng Quân đội chính quy, hiện đại đòi hỏi các cơ quan, đơn vị trong toàn quân cần triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó, quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, công nghệ,... đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Với các đơn vị chức năng cần đẩy mạnh hiện đại hóa hạ tầng thông tin, mạng lưới số, tạo nền tảng vững chắc để xây dựng Quân đội hiện đại. Việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống mạng lưới thông tin phải bảo đảm an toàn, bảo mật, thông suốt, có khả năng truyền tải dữ liệu tốc độ cao giữa các cơ quan, đơn vị từ Bộ Quốc phòng đến các đơn vị cơ sở trong toàn quân.

Cùng với đó, tập trung đầu tư trang bị, hiện đại hóa các cơ sở nghiên cứu, đào tạo phát triển công nghệ số trong Quân đội, đặc biệt là các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), an ninh mạng, mô phỏng chiến trường, robot quân sự và điều khiển tự động, v.v. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu, xây dựng, đưa vào sử dụng các phần mềm chuyên dụng phục vụ mô phỏng chiến thuật, phân tích dữ liệu tình báo, điều hành tác chiến, hậu cần - kỹ thuật,... tại các trung tâm đào tạo quân sự. Ngoài ra, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị trong và ngoài Quân đội để tận dụng, huy động các nguồn lực xã hội, chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm, công nghệ, tạo ra mạng lưới nghiên cứu, đào tạo rộng khắp, chất lượng cao. Qua đó, tạo môi trường thuận lợi để lực lượng nhân viên trẻ nói chung, nhân viên kỹ thuật nói riêng phát huy vai trò, đổi mới, sáng tạo trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới./.

3. Kết luận

CĐS trong quân đội không chỉ là một xu hướng "thời điểm", mà là "mệnh lệnh" từ thực tiễn, là con đường tất yếu để nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc phòng trong thời đại mới. Trong quá trình hiện thực hóa điều đó, vai trò của nhân viên trẻ nói chung, nhân viên kỹ thuật quân sự nói riêng không chỉ dừng lại ở việc là người sử dụng công nghệ, mà phải là những người kiến tạo và dẫn dắt sự đổi mới. Đội ngũ nhân viên kỹ thuật quân sự có đầy đủ tiềm năng và năng lực để trở thành lực lượng tiên phong trong quá trình CĐS của quân đội, từ đó nắm bắt cơ hội này để phát triển bản thân, và đóng góp vào sự phát triển của quân đội. Phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm của bản thân cần chủ động tham mưu, góp ý với cấp ủy, người đứng đầu cơ quan, đơn vị về các giải pháp giúp thúc đẩy công tác CĐS trong mọi lĩnh vực hoạt động. Đồng thời, cần tích cực tuyên truyền, vận động, hướng dẫn đồng chí đồng đội áp dụng công nghệ số vào cuộc sống, thực tiễn đơn vị, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả triển khai các hoạt động CĐS ở cơ quan, đơn vị, đúng với tinh thần xung kích đi đầu của đội ngũ nhân viên kỹ thuật.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Ban Chấp hành Trung ương (2019). Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

[3] Quân ủy Trung ương (2024), Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội.

[4] Quân ủy Trung ương (2022). Nghị quyết số 1652-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về chuyển đổi số trong Quân đội đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

[5] Quân ủy Trung ương (2022), Nghị quyết số 1656-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về lãnh đạo công tác kỹ thuật đế năm 2030 và những năm tiếp theo.

[6]https://www.bienphong.com.vn/phat-huy-vai-tro-cua-thanh-nien-quan-doi-trong-chuyen-doi-so-hien-nay-post468917.html

[7]https://nguonluc.com.vn/phat-huy-vai-tro-tuoi-tre-quan-doi-trong-chuyen-doi-so-va-xay-dung-quan-doi-hien-dai-a20679.html

Trần Minh Hiển

Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật