Phát huy vai trò của thanh niên trong “phủ xanh” thông tin tích cực, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Thứ ba, 17/11/2026 - 14:57

Tóm tắt: Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành một bộ phận cấu thành quan trọng của không gian sinh tồn xã hội và là mặt trận tư tưởng đặc biệt. Trước sự chống phá tinh vi của các thế lực thù địch thông qua âm mưu “diễn biến hòa bình” trên môi trường số, việc phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong chủ động “phủ xanh” thông tin tích cực mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc.

Bài viết quan điểm "xây" đi đôi với "chống", "lấy cái đẹp, dẹp cái xấu", phân tích cơ sở lý luận, đánh thực trạng tham gia kiến tạo dòng chảy thông tin chủ lưu của đoàn viên, thanh niên Việt Nam thời gian qua, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực "phủ xanh" không gian mạng của tuổi trẻ, góp phần xây dựng "thế trận lòng dân số" vững chắc và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa.

1. Đặt vấn đề

Sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đã làm thay đổi căn bản phương thức tiếp nhận thông tin, giao tiếp xã hội và hình thành dư luận. Tại Việt Nam, với hơn hàng triệu người dùng Internet, không gian mạng đã trở thành không gian xã hội thực tế thứ hai, tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ và hành vi chính trị - xã hội của quần chúng Nhân dân. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị đã dịch chuyển trọng tâm chống phá sang không gian mạng, xem đây là địa bàn chính để thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình", thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ.

Trong bối cảnh đó, thanh niên là lực lượng xã hội hùng hậu, chiếm tỷ lệ áp đảo trên các nền tảng số, vừa là đối tượng trọng tâm mà các thế lực thù địch tìm cách lôi kéo, tác động, chuyển hóa tư tưởng; đồng thời lại chính là lực lượng xung kích, nhạy bén nhất về công nghệ để bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng. Thực tiễn công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII đã chứng minh: Không thể bảo vệ trận địa tư tưởng nếu chỉ dừng lại ở thế phòng ngự thụ động. Việc thanh niên chủ động "phủ xanh" thông tin tích cực để chiếm lĩnh không gian truyền thông, đẩy lùi thông tin xấu độc chính là đòi hỏi khách quan, cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn trong bối cảnh mới.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Cơ sở lý luận về "phủ xanh" thông tin tích cực gắn với phương châm "xây" đi đôi với "chống" trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Từ góc độ khoa học xây dựng Đảng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; bảo vệ Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo vệ Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác lập phương châm có tính nguyên tắc: Kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong đó "xây" là cơ bản, chiến lược, lâu dài; "chống" phải quyết liệt, hiệu quả, nhạy bén. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phải "làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, tăng cường tuyên truyền, vận động, thuyết phục tạo sự thống nhất cao trong Đảng và sự đồng thuận trong xã hội, không để các thế lực thù địch, các phần tử xấu lợi dụng xuyên tạc, chống phá, chia rẽ nội bộ".

Dưới lăng kính của lý luận truyền thông hiện đại và tâm lý học đám đông trên môi trường số, dòng chảy thông tin vận hành theo quy luật lấp đầy khoảng trống. Các thuật toán phân phối nội dung của mạng xã hội (như Facebook, TikTok, YouTube, X) thường ưu tiên hiển thị những thông tin có độ tương tác cao, mang tính giật gân, kích thích cảm xúc mạnh. Lợi dụng đặc điểm kỹ thuật này, các thế lực thù địch liên tục tung ra tin giả, thông tin cắt ghép, ngụy tạo bằng công nghệ Deepfake để bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, phủ nhận thành tựu đổi mới và xuyên tạc lịch sử dân tộc. Nếu thông tin chính thống, tích cực xuất hiện chậm trễ hoặc thưa thớt, thông tin xấu độc sẽ lập tức chiếm lĩnh nhận thức của công chúng, tạo ra hiệu ứng tiêu cực.

Khái niệm "phủ xanh" thông tin tích cực được hình thành và khái quát hóa từ thực tiễn công tác Đoàn và phong trào thanh niên Việt Nam. Đây là sự chuyển hóa mang tính biểu tượng từ hình ảnh màu áo xanh thanh niên tình nguyện ngoài đời thực sang không gian số: Nếu trong thực tiễn, thanh niên đi đầu trong trồng cây gây rừng, bảo vệ môi trường sinh thái, thì trên không gian mạng, thanh niên phải là chủ thể gieo mầm, nhân rộng các giá trị chân – thiện – mỹ, lan tỏa đường lối, chủ trương của Đảng và những câu chuyện nhân văn để "làm sạch" môi trường văn hóa - tư tưởng số. Về bản chất lý luận, "phủ xanh" thông tin tích cực chính là sự cụ thể hóa sinh động nhiệm vụ "xây" trên không gian mạng, tạo lập hệ miễn dịch tinh thần tự nhiên cho xã hội trước các tác nhân gây hại về tư tưởng.

2.2. Thực trạng phát huy vai trò của thanh niên trong kiến tạo dòng chảy thông tin chủ lưu trên không gian mạng

Thanh niên Việt Nam hiện nay là thế hệ được sinh ra và lớn lên trong thời đại số hóa. Họ có lợi thế vượt trội về khả năng làm chủ công nghệ, tư duy thị giác hiện đại và khả năng tạo lập xu hướng trên các nền tảng truyền thông xã hội. Trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã từng bước chuyển dịch từ đối tượng được tuyên truyền, bảo vệ thụ động sang chủ thể trực tiếp sáng tạo, dẫn dắt và đấu tranh bảo vệ chân lý.

Thực tiễn những năm qua ghi nhận những kết quả nổi bật trên ba phương diện cốt lõi:

Thứ nhất, hình thành thói quen và phong trào lan tỏa thông tin tích cực có tính hệ thống. Cuộc vận động "Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp" trên mạng xã hội do Trung ương Đoàn triển khai đã đi vào chiều sâu, trở thành nếp sinh hoạt thường xuyên của đoàn viên, thanh niên. Hàng triệu tin, bài viết, hình ảnh về những tấm gương người tốt, việc tốt, những hành động dũng cảm cứu người, tinh thần tương thân tương ái trong thiên tai, dịch bệnh, hay những tấm gương thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp đã được đăng tải. Dòng chảy thông tin nhân văn này đã tạo ra đối trọng mạnh mẽ, làm pha loãng và đẩy lùi các luồng thông tin bi quan, kích động hận thù, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thứ hai, đổi mới sáng tạo phương thức chuyển tải lý luận chính trị, lịch sử và văn hóa dân tộc bằng ngôn ngữ truyền thông số. Khắc phục định kiến cho rằng người trẻ thờ ơ với lịch sử và chính trị, đoàn viên, thanh niên đã chủ động "mã hóa" các nội dung về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử Đảng và chủ quyền biên giới, hải đảo thành các sản phẩm truyền thông đa phương tiện hấp dẫn (Infographic, Motion Graphics, Podcast, Short Video). Các chiến dịch truyền thông lớn như "Tự hào một dải non sông", "Hòa bình đẹp lắm", hay các trào lưu biến ảnh lịch sử, trang phục truyền thống, ca khúc cách mạng thành xu hướng trên TikTok, Facebook Reels đã thu hút hàng tỷ lượt xem và tương tác. Khi lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc trở thành dòng chảy văn hóa chủ lưu của giới trẻ trên mạng, mọi luận điệu phủ nhận lịch sử hay hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng đều bị cô lập.

Thứ ba, xây dựng lực lượng nòng cốt đấu tranh trực diện, bài bản và có tính lý luận cao. Hệ thống các Câu lạc bộ Lý luận trẻ từ cấp Trung ương đến cơ sở cùng mạng lưới các trang fanpage của Đoàn, Hội, Đội đã phát huy vai trò "ngọn cờ đầu" trong định hướng dư luận thanh niên. Trước các sự kiện chính trị nhạy cảm hoặc các chiến dịch tung tin giả của các thế lực thù địch, lực lượng Lý luận trẻ đã kịp thời có các bài viết phân tích sâu sắc, bóc tách bản chất ngụy biện của các luận điệu sai trái bằng ngôn ngữ vừa chuẩn mực về chính trị, vừa gần gũi, thuyết phục đối với tâm lý tiếp nhận của người trẻ.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, việc phát huy vai trò của thanh niên trong "phủ xanh" thông tin tích cực vẫn bộc lộ một số hạn chế cần thẳng thắn nhận diện: Một bộ phận thanh niên còn biểu hiện "nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính trị", thiếu nhạy bén chính trị, dễ bị dẫn dắt bởi tâm lý đám đông hoặc vô tình tiếp tay phát tán thông tin chưa kiểm chứng; tâm lý "ngại va chạm", "biết nhưng im lặng" trên không gian mạng ở một số đoàn viên, chỉ xem mà không tương tác, chia sẻ thông tin chính thống để tạo hiệu ứng thuật toán; Ở một số cơ sở Đoàn, hoạt động "phủ xanh" thông tin còn mang nặng tính hình thức, hành chính hóa, chạy theo số lượng bài đăng mà thiếu đầu tư về chất lượng nội dung và hình thức thể hiện, dẫn đến sức lan tỏa thực tế trong thanh niên ngoài tổ chức Đoàn còn hạn chế.

2.3. Giải pháp phát huy vai trò của thanh niên trong "phủ xanh" thông tin tích cực trên không gian mạng giai đoạn mới

Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, trước sự phát triển vượt bậc của trí tuệ nhân tạo tạo sinh và các thủ đoạn chiến tranh tâm lý, chiến tranh nhận thức ngày càng tinh vi trên không gian mạng, để nâng cao chất lượng và hiệu quả "phủ xanh" thông tin tích cực của thanh niên, cần triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp trọng tâm sau:

Một là, nâng cao "sức đề kháng" chính trị, xây dựng bộ lọc văn hóa - tư tưởng tự thân cho mỗi đoàn viên, thanh niên. Muốn "phủ xanh" được không gian mạng, trước hết nhận thức và tư tưởng của người trẻ phải vững vàng. Các cấp bộ Đoàn cần tiếp tục đổi mới căn bản công tác giáo dục lý luận chính trị theo hướng chuyển từ truyền thụ kiến thức lý luận sang bồi dưỡng phương pháp luận và tư duy phản biện khoa học. Cần trang bị cho thanh niên bản lĩnh chính trị kiên định, nắm vững bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để tự mình nhận diện được các chiêu trò đánh tráo khái niệm, ngụy biện logic của các thế lực thù địch. Khi mỗi đoàn viên có một "bộ lọc tư tưởng" chuẩn xác, họ sẽ tự giác thực hành văn hóa số chuẩn mực, biến mỗi nút "Like", "Share", "Comment" thành một hành vi chính trị có trách nhiệm.

Hai là, chuyên nghiệp hóa năng lực sáng tạo nội dung số và làm chủ thuật toán truyền thông hiện đại cho đội ngũ cán bộ Đoàn và lực lượng Lý luận trẻ. Thông tin tích cực, lý luận chính trị chỉ có thể "phủ xanh" và chiếm lĩnh không gian mạng khi nó đủ sức hấp dẫn, chạm đến cảm xúc và thắng thế trong cuộc cạnh tranh chú ý. Tổ chức Đoàn cần đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng báo chí đa phương tiện, nghệ thuật kể chuyện hiện đại, kỹ năng ứng dụng AI trong thiết kế đồ họa, sản xuất video ngắn và phân tích dữ liệu dư luận xã hội cho đội ngũ tuyên truyền viên trẻ. Cần kiên quyết khắc phục lối tuyên truyền một chiều, khô cứng; thay vào đó, chuyển hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng thành các sản phẩm truyền thông số ngắn gọn, giàu tính hình tượng, tối ưu hóa theo thuật toán phân phối của từng nền tảng mạng xã hội để tiếp cận tối đa giới trẻ.

Ba là, phát huy vai trò đồng hành của những người trẻ có sức ảnh hưởng trong kiến tạo hệ sinh thái truyền thông tích cực. Trên không gian mạng hiện nay, các nhà sáng tạo nội dung số, văn nghệ sĩ trẻ, vận động viên, doanh nhân trẻ, trí thức trẻ tiêu biểu sở hữu lượng người theo dõi rất lớn và có khả năng định hình nhận thức, lối sống của thanh thiếu niên. Tổ chức Đoàn, Hội cần mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp lực lượng này thông qua các câu lạc bộ, mạng lưới nhà sáng tạo nội dung số vì cộng đồng; thường xuyên cung cấp thông tin chính thống, định hướng chính trị mềm dẻo và đặt hàng họ tham gia các chiến dịch truyền thông quốc gia. Khi hàng vạn bạn trẻ cùng lồng ghép thông điệp về lòng yêu nước, đạo đức, lối sống đẹp và niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng vào các sản phẩm sáng tạo hàng ngày, diện mạo thông tin trên không gian mạng sẽ được "phủ xanh" một cách tự nhiên và bền vững nhất.

Bốn là, kết hợp hữu cơ giữa "xây" và "chống", giữa hành động "phủ xanh" trên không gian mạng với phong trào hành động cách mạng trong thực tiễn. Lan tỏa thông tin tích cực ("xây") phải luôn song hành với việc kiên quyết đấu tranh, phản bác, báo cáo vi phạm (report) để ngăn chặn, bóc gỡ các trang thông tin độc hại, phản động ("chống") theo cơ chế phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo 35 các cấp. Đặc biệt, cần nhận thức rõ rằng không gian mạng là sự phản chiếu của đời sống thực. Nguồn chất liệu dồi dào, chân thực và có sức thuyết phục mạnh mẽ nhất để "phủ xanh" không gian mạng chính là những kết quả thực chất từ các phong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phong trào thực tiễn càng thiết thực, hiệu quả, thì tiếng nói bảo vệ Đảng trên không gian mạng của thanh niên càng có giá trị và sức lan tỏa.

3. Kết luận

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là cuộc đấu tranh tư tưởng cam go, phức tạp, lâu dài, đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống". Từ góc độ lý luận và thực tiễn, có thể khẳng định "phủ xanh" thông tin tích cực không chỉ là một hoạt động truyền thông, mà là phương thức cụ thể hóa nhiệm vụ "xây" trên không gian mạng, qua đó thanh niên chuyển từ đối tượng được bảo vệ sang chủ thể trực tiếp góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Hiệu quả của quá trình ấy không nằm ở số lượng bài đăng, mà ở chiều sâu nhận thức, bản lĩnh chính trị của người trẻ và sức thuyết phục của những giá trị được lan tỏa, trên cơ sở gắn không gian mạng với đời sống thực của đất nước. Khi mỗi đoàn viên, thanh niên đều trở thành một "chiến sĩ số" tự giác lan tỏa cái đẹp, tri thức đúng đắn và kiên quyết đấu tranh với cái xấu, "thế trận lòng dân" trên không gian mạng sẽ ngày càng được củng cố, góp phần bảo vệ Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa, tạo nền tảng tinh thần cho đất nước bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc.

Nguyễn Thanh Bình, Nguyễn Xuân Quyết

Đại học Nguyễn Huệ


TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Ban Bí thư Trung ương Đảng (2015), Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2015 về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015 – 2030".

2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII về "Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới".

3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Tập II, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

4. Thủ tướng Chính phủ (2022), Quyết định số 311/QĐ-TTg ngày 05/3/2022 phê duyệt Chương trình "Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng giai đoạn 2022 – 2030".

5. Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2022), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XII, nhiệm kỳ 2022 – 2027, Nxb. Thanh niên, Hà Nội.

6. Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.