Để nâng cao chất lượng, hiệu quả nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ của bộ đội Công binh trong giai đoạn hiện nay, đòi hỏi việc phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, toàn diện của cấp uỷ, chỉ huy các cấp là việc làm hết sức cần thiết.
Từ khoá: rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ; bộ đội Công binh, chiến tranh
1. Mở đầu: Chiến tranh đã lùi xa nhưng những hậu quả của nó để lại ở nước ta vẫn hết sức nặng nề về cả người và cơ sở hạ tầng, trong đó diện tích đất bị ô nhiễm do bom, mìn, vật liệu nổ là rất lớn đã ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn tính mạng của bà con nhân dân và phát triển kinh tế xã hội của các địa phương. Theo: "ước tính số bom đạn sau chiến tranh để lại ở Việt Nam khoảng 800 nghìn tấn, diện tích ô nhiễm và nghi ngờ ô nhiễm bom mìn khoảng 6,1 triệu ha chiếm 18,82 % tổng diện tích của cả nước [1]. Để khắc phục những hậu quả do bom, mìn, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh; Đảng, Nhà nước, chính quyền các địa phương đã luôn quan tâm, sử dụng nhiều lực lượng và các biện pháp nhằm giảm bớt các thiệt hại do do bom, mìn, vật liệu nổ gây ra, trong đó bộ đội Công binh luôn đóng vai trò nòng cốt trong việc rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ trên khắp địa bàn cả nước. Để nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ của bộ đội Công binh đòi hỏi cần phát huy hơn nữa vai trò của cấp uỷ, chỉ huy các cấp trong việc lãnh đạo, chỉ đạo là một vấn đề cấp thiết đặt ra hiện nay.
2. Đặc điểm rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ của bộ đội Công binh
Trải qua 80 năm ra đời, chiến đấu, trưởng thành bộ đội Công binh không ngừng lớn mạnh và phát triển cả về cơ cấu tổ chức, biên chế, vũ khí, khí tài, trang bị xe, máy, luôn nhận và hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, nhân dân và Quân đội giao phó. Tiền thân là Công chính giao thông Cục được thành lập ngày 25 tháng 3 năm 1946 với chức năng "Công chính giao thông Cục có nhiệm vụ tổ chức và thi hành việc vận tải, thông tin, vẽ bản đồ và tổ chức công binh dùng vào việc chuyên môn: cầu cống, đường sá, máy móc…" [2, tr. 18] đến nay bộ đội Công binh không ngừng lớn mạnh, trưởng thành và phát triển về mọi mặt. Với cơ cấu tổ chức biên chế ngày càng được kiện toàn theo hướng "tinh, gọn, mạnh", bộ đội Công binh đã luôn phát huy truyền thống "Mở đường thắng lợi" và giữ gìn phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" trong thời kỳ mới.
Bên cạnh truyền thống "Mở đường thắng lợi", bội đội Công binh còn là lực lượng luôn "đi trước, về sau" trong thực hiện các nhiệm vụ ở bất kỳ thời điểm, hoàn cảnh nào. Hiện nay, đất nước đã hoà bình nhưng đâu đó vẫn còn tiếng bom, đạn, vật liệu nổ còn sót lại của chiến tranh. Do đó, việc rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ lại được Đảng, Nhà nước, nhân dân và Quân đội tin tưởng giao cho bộ đội Công binh là lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ này. Quá trình thực hiện rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ là một nhiệm vụ hết sức khó khăn, phức tạp và nguy hiểm. Song đến nay, bộ đội Công binh vẫn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên từng mét vuông đất, để hồi sinh những "vùng đất chết" trở thành những vùng đất trù phú, màu mỡ cho nhân dân phát triển kinh tế - xã hội. Quá trình thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ của bộ đội Công binh có thể khái quát trên một số đặc điểm cơ bản như sau:
Một là, rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ là nhiệm vụ hết sức khó khăn và nguy hiểm, thậm chí có lúc còn hy sinh cả tính mạng. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những bãi mìn, những quả bom vẫn còn xót lại chôn sâu dưới lòng đất ở những khu vực biên giới, hải đảo của Tổ quốc. Có những quả bom khối lượng lớn, những bãi mìn với mật độ dày đặc vẫn còn nguyên từ thời chiến tranh, trong quá trình rà, phá nếu không đảm bảm quy tắc an toàn, vướng phải ngòi nổ sẽ gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của cá nhân và cả tập thể.
Bộ đội Công binh làm nhiệm vụ rò mìn trên địa bàn Quân khu 2
Hai là, địa bàn thực hiện nhiệm vụ trải rộng trên khắp các tỉnh từ Bắc đến Nam; các khu vực tìm kiếm, rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ chủ yếu diễn ra ở địa hình đồi núi, biên giới. Việc đi vào tiếp cận địa bàn hết sức khó khăn, vất vả bởi địa hình chủ yếu là đồi núi, rừng dậm rạp, bộ đội Công binh phải đi bộ; vừa đi, vừa phát quang cây rừng, đánh dấu lối đi, sử dụng các thiết bị chuyên dụng để tìm kiếm, rà, phá từng quả bom, bãi mìn, vật liệu nổ, làm sạch từng tấc đất, bãi mìn một cách an toàn, cụ thể, chi tiết và tỉ mỉ.
Ba là, lực lượng tiến hành nhiệm vụ tìm kiếm, rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ đòi hỏi phải có bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng; năng lực, trình độ chuyên môn sâu và thành thạo các kỹ năng, nghiệp vụ tìm kiếm, rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ. Do đặc thù nhiệm vụ hết sức nguy hiểm và vất vả, phải đối mặt với những bãi mìn dày đặc nếu xảy ra mất an toàn sẽ trực tiếp nguy hiểm đến tính mạng… Vì vậy, quá trình thực hiện nhiệm vụ đòi hỏi những người lính Công binh phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, không sợ khó khăn, vất vả, nguy hiểm, thậm chí là sự hy sinh cả tính mạng trong quá trình làm nhiệm vụ. Bên cạnh bản lĩnh chính trị vững vàng, bộ đội Công binh cũng luôn có trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, nắm chắc các quy trình xử lý trong quá trình thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ.
Bom, mìn, vật liệu nổ bộ đội Công binh tìm thấy trong quá trình thực hiện nhiệm vụ
Bốn là, để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ tìm kiếm, rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ bộ đội Công binh phải luôn phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và bà con nhân dân trên địa bàn để nắm chắc tình hình, điều kiện địa hình, để xác định đường cơ động hợp lý. Đây là một đặc điểm nhưng đồng thời cũng là yêu cầu quan trọng góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ của bộ đội Công binh hiện nay. Quá trình phối hợp với chính quyền địa phương và phát huy mối quan hệ đoàn kết quân dân sẽ là cơ sở quan trọng để bộ đội Công binh xác định chính xác các khu vực, địa bàn có nhiều diện tích đất bị ô nhiễm bom, mìn, vật liệu nổ để từ đó giúp việc rà, phá đạt chất lượng, hiệu quả và an toàn.
Từ một số đặc điểm nêu trên, để nâng cao chất lượng rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ của bộ đội Công binh, đòi hỏi cấp uỷ, chỉ huy các cấp cần phát huy tốt vai trò ở một số nội dung, giải pháp như sau:
Một là, cấp uỷ, chỉ huy các cấp phải xây dựng nghị quyết chuyên đề lãnh đạo và kế hoạch thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ một cách sâu sát, phù hợp với tình hình thực tiễn của đơn vị. Nghị quyết chuyên đề lãnh đạo của cấp uỷ các cấp phải đánh giá được đúng đặc điểm tình hình của đơn vị về số lượng, chất lượng con người; vũ khí, trang bị xe, máy công binh bảo đảm cho nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ. Bên cạnh đó cũng cần đánh giá một cách khách quan, toàn diện đặc điểm tình hình, điều kiện địa hình, thời tiết, khí hậu… địa bàn nơi thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ để từ đó xác định phương pháp cơ động lực lượng, phương tiện và mốc thời gian hoàn thành nhiệm vụ.
Trên cơ sở đã có nghị quyết chuyên đề của cấp uỷ, chỉ huy các cấp nhanh chóng xây dựng kế hoạch thực hiện và cụ thể hoá các nội dung, biện pháp mà nghị quyết đã xác định. Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ cần phải được xây dựng một cách khoa học, chi tiết, cụ thể, tỉ mỉ đến từng tổ, từng người phụ trách trên các hướng bảo đảm đúng người, đúng việc để phát huy được năng lực, trình độ của cán bộ, chiến sĩ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Người chỉ huy phải căn cứ vào quân số, trang bị xe, máy được biên chế của đơn vị để xây dựng kế hoạch rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ sát với điều kiện thực tế địa hình bảo đảm an toàn, đúng tiến độ thời gian, chất lượng và hiệu quả cao.
Hai là, cấp uỷ, chỉ huy các cấp phải luôn làm tốt công tác giáo dục tư tưởng, bồi dưỡng, rèn luyện nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, quân nhân chuyên nghiệp, chiến sĩ trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ. Đây là nội dung hết sức quan trọng, góp phần quyết định đến chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ của bộ đội Công binh hiện nay. Khi nói về vai trò của người lính khi thực hiện nhiệm vụ, theo Lênin: "trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tùy thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường"[3, tr. 147]. Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh cũng hết sức coi trọng công tác giáo dục tư tưởng cho cán bộ, đảng viên nói chung và quân nhân nói riêng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, theo Bác: "tư tưởng không đúng đắn thì công tác ắt sai lầm" [4, tr. 114]. Vì vậy, đòi hỏi cấp uỷ, chỉ huy các cấp phải làm tốt công tác giáo dục tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị cho lực lượng làm nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ. Quá trình thành lập, tuyển chọn các đội, nhóm thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ đòi hỏi phải chặt chẽ, ngoài yếu tố sức khoẻ, trình độ, chuyên môn phải luôn an tâm tư tưởng công tác, bản lĩnh chính trị vững vàng, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ ở bất kì điều kiện, hoàn cảnh nào.
Ba là, cấp uỷ, chỉ huy các cấp phải thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách đãi ngộ đối với bộ đội Công binh trực tiếp thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ. Đây là nội dung có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm động viên, khích lệ tinh thần bội đội Công binh yên tâm công tác, vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ. Sinh thời, Bác luôn nhấn mạnh: "Quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm" [5. tr. 483]. Vì vậy, bên cạnh việc giáo dục, động viên, duy trì nghiêm kỷ luật, đòi hỏi cấp uỷ, chỉ huy các cấp phải thực hiện đúng, đầy đủ, công khai, minh bạch các chế độ chính sách của Đảng, Nhà nước, Quân đội đối với bộ đội Công binh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ để làm động lực giúp cán bộ, chiến sĩ vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Bốn là, cấp uỷ, chỉ huy các cấp phải thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương, thực hiện tốt công tác dân vận trên địa bàn thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ, đây là nội dung hết sức quan trọng góp phần trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả, tiến độ thời gian hoàn thành nhiệm vụ của bộ đội Công binh. Cấp uỷ, chỉ huy các cấp cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, đặc biệt là Ban chỉ huy quân sự cấp xã, phường; Bộ chỉ huy quân sự tỉnh để nắm bắt địa bàn, ổn định nơi ăn, ở cho bộ đội Công binh yên tâm làm nhiệm vụ. Bên cạnh đó cần phát huy tốt công tác dân vận ở địa bàn có bà con đồng bào dân tộc sinh sống để tranh thủ sự ủng hộ, giúp đỡ của nhân dân trong công tác trinh sát địa bàn giúp cho quá trình rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ được diễn ra nhanh chóng, an toàn và thuận lợi. Cần quán triệt cho bộ đội Công binh chấp hành nghiêm kỷ luật dân vận và quan hệ với nhân dân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ rà, phá, bom, mìn, vật liệu nổ để làm ngời sáng hình ảnh người lính Công binh nói riêng và phẩm chất "Bộ độ Cụ Hồ" trong lòng nhân dân nói chung./.
Trung tá Phạm Văn Phú
Phó Chính uỷ Lữ đoàn 249/ Binh chủng Công binh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1].https://baochinhphu.vn/ca-nuoc-con-khoang-56-trieu-ha-o-nhiem-bom-min-102240227122603464.htm
[2]. Lịch sử Công binh Việt Nam (1945 – 2005), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tr. 18.
[3]. V.I.Lênin (2006), toàn tập, tập 39, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội , tr. 66.
[4]. Hồ Chí Minh (2011), toàn tập, tập 7, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội , tr. 114.
[5]. Hồ Chí Minh (2011), toàn tập, tập 7, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội , tr. 483.