Phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong truyền thông đối ngoại quốc phòng trên không gian mạng hiện nay không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại mà còn tạo điều kiện để thế hệ trẻ trực tiếp tham gia lan tỏa hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam, củng cố lòng tin, tăng cường giao lưu và thúc đẩy hợp tác quốc phòng.
Truyền thông đối ngoại quốc phòng trên không gian mạng là quá trình sử dụng các nền tảng, phương tiện và công nghệ số để cung cấp thông tin, giới thiệu đường lối, chính sách, hoạt động đối ngoại quốc phòng và hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam tới công chúng quốc tế; qua đó tăng cường sự hiểu biết, xây dựng lòng tin, thúc đẩy hợp tác và góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc. Hoạt động này đòi hỏi sự thống nhất giữa định hướng chính trị, tính chính xác của thông tin, tính chuyên nghiệp của phương thức truyền tải và hiệu quả tiếp cận đối tượng truyền thông. Phát huy vai trò thanh niên Quân đội trong lĩnh vực này hiện nay phải bảo đảm truyền thông đối ngoại quốc phòng phục vụ đúng đường lối đối ngoại của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ xây dựng Quân đội; nâng cao tính chuyên nghiệp, sức thuyết phục và khả năng thích ứng của thông tin trên môi trường số; kết hợp chặt chẽ giữa chủ động lan tỏa thông tin tích cực với nâng cao khả năng nhận diện, xử lý thông tin sai lệch, xuyên tạc; bảo đảm nghiêm kỷ luật phát ngôn, quy định bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự và an toàn thông tin.
Để phát huy vai trò của thanh niên Quân đội trong truyền thông đối ngoại quốc phòng trên không gian mạng hiện nay cần thực hiện tốt một số biện pháp sau:
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy và phát huy vai trò tham mưu của các cơ quan chức năng. Cấp ủy, tổ chức đảng và người chỉ huy các cấp cần nhận thức đầy đủ vị trí của truyền thông đối ngoại quốc phòng trên không gian mạng, xác định rõ trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị. Trên cơ sở định hướng chung, cần cụ thể hóa thành kế hoạch, nội dung, chỉ tiêu và phân công trách nhiệm; bảo đảm sự phối hợp giữa cơ quan chính trị, cơ quan đối ngoại quốc phòng, cơ quan thông tin, báo chí và tổ chức đoàn theo chức năng, thẩm quyền. Cơ quan chức năng cần hướng dẫn nội dung, quy trình xây dựng và thẩm định sản phẩm, cơ chế cung cấp thông tin, quy định phát ngôn và phương thức xử lý tình huống. Tổ chức đoàn phát huy vai trò tập hợp, giáo dục, động viên thanh niên, phát hiện nhân tố có năng lực và đề xuất những mô hình hoạt động phù hợp. Việc phối hợp phải bảo đảm thống nhất đầu mối, rõ trách nhiệm và không để hoạt động sáng tạo của thanh niên tách rời định hướng, quy định của đơn vị.
Hai là, bồi dưỡng đồng bộ năng lực truyền thông số theo Mô hình sáng tạo "5T". Các cơ quan, đơn vị cần cụ thể hóa năm thành tố của mô hình thành những nội dung bồi dưỡng và tiêu chí rèn luyện có thể áp dụng trong thực tiễn. Về Tri thức, chú trọng kiến thức đối ngoại quốc phòng, chính sách quốc phòng, luật pháp quốc tế, ngoại ngữ, văn hóa và an toàn thông tin. Về Tự tin, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, kỹ năng giao tiếp, trình bày và ứng xử liên văn hóa. Về Thực hành, tạo điều kiện để thanh niên tham gia xây dựng sản phẩm, giao lưu trực tuyến và các hoạt động truyền thông được giao. Về Truyền thông, rèn luyện kỹ năng viết, biên tập, sản xuất nội dung đa phương tiện, quản trị nền tảng và kiểm chứng thông tin. Về Tiên phong, khuyến khích tự học, sáng kiến và ứng dụng công nghệ có kiểm soát. Chương trình bồi dưỡng cần kết hợp giữa học tập lý thuyết với thực hành tình huống, phân tích sản phẩm mẫu và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ. Nội dung phải phù hợp với trình độ, chuyên môn, vị trí công tác và yêu cầu bảo mật của từng nhóm thanh niên, tránh áp dụng một cách đồng loạt, hình thức.
Ba là, xây dựng lực lượng nòng cốt và cơ chế phối hợp sản xuất, lan tỏa nội dung truyền thông. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tế, các cơ quan, đơn vị có thể lựa chọn, bồi dưỡng những đoàn viên có năng lực về ngoại ngữ, viết tin, hình ảnh, video, thiết kế, công nghệ thông tin và truyền thông số để hình thành lực lượng nòng cốt. Lực lượng này không thay thế chức năng của các cơ quan chuyên môn mà hỗ trợ phát hiện đề tài, chuẩn bị tư liệu, xây dựng sản phẩm và tham gia triển khai những nhiệm vụ được phân công. Cần thiết lập quy trình phối hợp từ đề xuất chủ đề, xác minh nguồn tin, xây dựng nội dung, thẩm định, phê duyệt, đăng tải đến theo dõi phản hồi và rút kinh nghiệm. Mỗi khâu phải có người chịu trách nhiệm, tiêu chuẩn chất lượng và yêu cầu bảo mật rõ ràng. Việc tổ chức lực lượng nòng cốt theo hướng chuyên môn hóa sẽ giúp sử dụng tốt hơn năng lực của thanh niên, đồng thời bảo đảm sản phẩm truyền thông thống nhất, chính xác và đúng định hướng.
Bốn là, hoàn thiện cơ chế kiểm tra, đánh giá, động viên và nhân rộng mô hình hiệu quả. Đánh giá kết quả phát huy vai trò thanh niên cần dựa trên cả quá trình và sản phẩm, kết hợp định lượng với định tính. Những tiêu chí có thể xem xét gồm: mức độ hoàn thành nhiệm vụ được giao; tính chính xác và phù hợp của nội dung; chất lượng sản phẩm; khả năng tiếp cận đúng đối tượng; mức độ tuân thủ quy định; năng lực phối hợp; số lượng sáng kiến được áp dụng và kết quả bồi dưỡng năng lực của cá nhân. Các chỉ số về lượt xem, lượt chia sẻ hoặc tương tác chỉ có ý nghĩa tham khảo khi được đặt trong mối quan hệ với mục tiêu và chất lượng truyền thông. Cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng và tổ chức đoàn cần định kỳ sơ kết, tổng kết, chỉ rõ ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm; kịp thời biểu dương những tập thể, cá nhân có đóng góp thực chất. Những mô hình tốt cần được tổng kết thành quy trình, tài liệu hướng dẫn hoặc bộ sản phẩm mẫu để chia sẻ trong phạm vi phù hợp. Đồng thời, phải bổ sung cơ chế tiếp nhận phản hồi, cập nhật kỹ năng và điều chỉnh nội dung bồi dưỡng trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, nền tảng và môi trường thông tin.
Như vậy, phát huy vai trò thanh niên Quân đội trong truyền thông đối ngoại quốc phòng trên không gian mạng hiện nay là yêu cầu khách quan, góp phần nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại, lan tỏa hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ, tăng cường sự hiểu biết và xây dựng lòng tin với bạn bè quốc tế. Để thực hiện tốt nhiệm vụ, cần phát huy lợi thế của thanh niên về khả năng tiếp cận công nghệ, sáng tạo nội dung và thích ứng với môi trường số, đồng thời bảo đảm vững chắc bản lĩnh chính trị, tính chính xác của thông tin, kỷ luật phát ngôn và an toàn thông tin.
Đại uý Vương Đức Thịnh, Thiếu tá Nguyễn Chí Giáp, Đại uý Nguyễn Xuân Thế
Hệ 2, Học viện Chính trị
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Bộ Quốc phòng (2019), Quốc phòng Việt Nam 2019, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
3. Quốc hội (2020), Luật Thanh niên, Luật số 57/2020/QH14.
4. Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.