1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh hiện nay, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị gia tăng chống phá với phương thức ngày càng tinh vi, nhất là trên không gian mạng, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trước tình hình đó, Đại hội XIV của Đảng yêu cầu: "Tăng cường bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng"(1). Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó mỗi đảng viên phải thực sự là lực lượng đi đầu, thể hiện rõ vai trò tiên phong, gương mẫu trong nhận thức, lời nói và hành động. Phát huy tốt vai trò đó là nhân tố quan trọng góp phần củng cố trận địa tư tưởng của Đảng, tăng sức đề kháng trước các quan điểm sai trái, thù địch và giữ vững niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Đảng viên - lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng
Một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu về xây dựng Đảng được C.Mác và Ph.Ăngghen đặc biệt quan tâm là xây dựng đội ngũ đảng viên, những "tế bào" của Đảng, tạo nên bản chất, chất lượng của Đảng. Từ đó, phát huy vai trò của họ là cơ sở để bảo đảm tính vững chắc, tính kiên định, tính trong sạch của Đảng. Trong tác phẩm Điều lệ của Liên đoàn những người cộng sản, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản và Nội chiến ở Pháp, C.Mác và Ph.Ăngghen đã xác định những nội dung của tư cách đảng viên cộng sản để phân biệt đảng viên cộng sản với quần chúng, nhất là những quần chúng tích cực ngoài Đảng: "a) lối sống và hoạt động phù hợp với mục đích ấy; b) nghị lực cách mạng và lòng nhiệt thành trong công tác tuyên truyền; c) thừa nhận chủ nghĩa cộng sản; d) không tham gia vào mọi tổ chức - tổ chức chính trị hoặc tổ chức dân tộc - chống cộng sản và có nghĩa vụ báo cáo với cơ quan lãnh đạo hữu quan về việc mình tham gia vào một tổ chức nào đó; e) phục tùng các nghị quyết của Liên đoàn; f) giữ bí mật mọi công việc của Liên đoàn; g) được một chi bộ nhất trí kết nạp. Ai không còn đủ những điều kiện ấy sẽ bị khai trừ"(2).
Kế thừa, phát triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin nhiều lần bàn về tư cách đảng viên. Trong tác phẩm Một bước tiến, hai bước lùi, trả lời câu hỏi ai có thể là đảng viên của Đảng Cộng sản, V.I.Lênin viết: "Tất cả những người nào thừa nhận cương lĩnh của Đảng, ủng hộ Đảng bằng những phương tiện vật chất và tự mình tham gia một trong những tổ chức của Đảng"(3). Người đồng thời nhấn mạnh: "Nhiệm vụ của chúng ta là bảo vệ tính vững chắc, tính kiên định, tính trong sạch của Đảng. Chúng ta phải cố gắng làm cho danh hiệu và ý nghĩa của đảng viên ngày càng cao hơn lên mãi"(4). Như vậy, trong di sản lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, giữ vững bản chất, mục tiêu, lý tưởng và nền tảng tư tưởng của Đảng là trách nhiệm gắn liền với tư cách của mỗi đảng viên cộng sản.
Trong quá trình sáng lập, giáo dục, rèn luyện Đảng ta và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của đảng viên. Người viết: "Mỗi một đảng viên, mỗi một bộ phận, mỗi một lời nói, việc làm, tuyệt đối phải nhằm vào lợi ích của toàn cuộc, lợi ích của toàn Đảng"(5); đồng thời yêu cầu đảng viên phải "trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin"(6). Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời đề cao trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước sự chống phá của các thế lực thù địch. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị xác định: "Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng là một nội dung cơ bản, sống còn của công tác xây dựng Đảng; là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, trong đó lực lượng tuyên giáo các cấp là nòng cốt; là công việc tự giác, thường xuyên của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và đoàn thể chính trị - xã hội các cấp; của từng địa phương, cơ quan, đơn vị và của từng cán bộ, đảng viên"(7).
Trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động, đặc biệt sau sự sụp đổ của mô hình xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu, một số quốc gia vẫn kiên trì con đường xã hội chủ nghĩa, nỗ lực vượt qua khó khăn, thử thách và đạt được những thành tựu quan trọng. Trước thực tế đó, các thế lực thù địch tiếp tục tìm mọi cách phủ nhận những giá trị và thành tựu của chủ nghĩa xã hội; đẩy mạnh thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình", thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" bằng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, nhất là trên không gian mạng, nhằm chống phá các Đảng Cộng sản và chế độ xã hội chủ nghĩa, trong đó có Việt Nam.
Trọng tâm chống phá của các thế lực thù địch là xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới và những thành tựu của cách mạng Việt Nam; tác động, gây dao động về tư tưởng, suy giảm niềm tin trong một bộ phận cán bộ, đảng viên và Nhân dân, từ đó thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Đây là thủ đoạn không mới, bởi ngay từ khi ra đời và trong suốt quá trình phát triển, chủ nghĩa Mác - Lênin đã phải đấu tranh với các quan điểm sai trái, phản khoa học dưới nhiều hình thức khác nhau.
Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị xác định bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng là nội dung cơ bản, sống còn của công tác xây dựng Đảng; là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân và là trách nhiệm trực tiếp của mỗi cán bộ, đảng viên(7). Trong điều kiện hiện nay, các thế lực thù địch tiếp tục lợi dụng những vấn đề phức tạp của đời sống xã hội, sự phát triển của công nghệ và không gian mạng để xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới; phủ nhận thành tựu của đất nước, kích động hoài nghi, chia rẽ, thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Vì vậy, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được tiến hành thường xuyên, chủ động, kiên quyết, với nhiều lực lượng và phương thức phù hợp; trong đó đảng viên phải thực sự phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu.
2.2. Một số giải pháp phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đội ngũ đảng viên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay
Trong bối cảnh mới, cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận ngày càng quyết liệt, phức tạp, nhất là trên không gian mạng; các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị không ngừng thay đổi phương thức, thủ đoạn chống phá, tác động trực tiếp đến nhận thức, niềm tin và trận địa tư tưởng của Đảng. Tình hình đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đòi hỏi mỗi đảng viên phải thực sự tiên phong về bản lĩnh, gương mẫu về phẩm chất, chuẩn mực trong lời nói, hành động và chủ động đấu tranh trước những quan điểm sai trái, thù địch. Để phát huy đầy đủ vai trò đó, cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp chủ yếu sau:
Một là, tích cực tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ lý luận và phẩm chất đạo đức cách mạng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt coi trọng đạo đức cách mạng và chất lượng đội ngũ đảng viên. Người khẳng định: "Để lãnh đạo cách mạng, Đảng phải mạnh, Đảng mạnh là do chi bộ tốt. Chi bộ tốt là do các đảng viên đều tốt"(8). Vì vậy, mỗi đảng viên phải thường xuyên tự học, tự rèn, nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ lý luận, giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật và tính tiên phong, gương mẫu. Cần kết hợp chặt chẽ học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; gắn tu dưỡng cá nhân với xây dựng, chỉnh đốn Đảng và thực hiện các quy định về trách nhiệm nêu gương. Bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng và trình độ lý luận vững chắc là nền tảng để mỗi đảng viên nâng cao sức đề kháng, chủ động phòng, chống suy thoái, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" và đủ năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Hai là, tích cực đóng góp trí tuệ, năng lực và kinh nghiệm thực tiễn vào xây dựng văn kiện, đường lối, nghị quyết của Đảng.
Năng lực lãnh đạo của Đảng trước hết thể hiện ở chất lượng hoạch định đường lối và khả năng tổ chức thực hiện. Đại hội XIV của Đảng yêu cầu tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác hoạch định đường lối, chủ trương đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới; trong đó "... coi trọng nâng cao năng lực dự báo; bám sát và xuất phát từ thực tiễn, đánh giá tác động, cân đối, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện có hiệu quả; nâng cao năng lực thể chế hoá, cụ thể hoá và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng"(9). Vì vậy, mỗi đảng viên không chỉ có trách nhiệm chấp hành mà còn phải chủ động nghiên cứu, suy nghĩ, phát hiện vấn đề, đóng góp ý kiến xây dựng tổ chức đảng, xây dựng và hoàn thiện chủ trương, nghị quyết sát với thực tiễn. Đồng thời, phải tiên phong trong tổ chức thực hiện, biến nhận thức đúng, chủ trương đúng thành kết quả thực tế; khắc phục biểu hiện thụ động, ngại khó, nghị quyết đúng nhưng tổ chức thực hiện thiếu quyết liệt. Tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo và hành động vì lợi ích chung cần trở thành phẩm chất tự giác của mỗi đảng viên.
Ba là, giữ vững tính đảng, tính nguyên tắc trong tiếp nhận, xử lý và truyền tải thông tin.
Trong môi trường thông tin đa chiều, mỗi đảng viên cần giữ vững lập trường, tỉnh táo trước những thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin sai trái, xuyên tạc; tiếp nhận, đánh giá, chia sẻ và bình luận thông tin trên cơ sở nguyên tắc, kỷ luật và trách nhiệm chính trị. Tính đảng phải được thể hiện thống nhất trong nhận thức, lời nói, hành vi và cách ứng xử. Khi tiếp xúc với Nhân dân, cơ quan báo chí hoặc tham gia mạng xã hội, đảng viên phải phát ngôn đúng chức trách, nhiệm vụ, tuân thủ quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các quy định về cung cấp, sử dụng thông tin. Mỗi phát ngôn, hành vi chuẩn mực góp phần củng cố uy tín của tổ chức và niềm tin của Nhân dân; ngược lại, sự thiếu thận trọng, thiếu trách nhiệm trong sử dụng và truyền tải thông tin có thể gây tác động tiêu cực đến uy tín của Đảng, Nhà nước, Quân đội, cơ quan và đơn vị.
Bốn là, chủ động lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng.
Mỗi đảng viên cần phát huy vai trò tiên phong trong sử dụng các nền tảng số và phương tiện truyền thông phù hợp để lan tỏa thông tin chính thống, giá trị tích cực; tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giới thiệu những thành tựu của đất nước, hình ảnh tốt đẹp của cơ quan, đơn vị; nhân rộng gương người tốt, việc tốt và những điển hình tiên tiến. Đồng thời, phải hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận, bình luận hoặc chia sẻ; chủ động nhận diện bản chất, mục đích của những thông tin sai trái, xuyên tạc, không để bị dẫn dắt bởi tâm lý đám đông hoặc những thông tin giật gân, thiếu căn cứ. Trên cơ sở nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng và thực tiễn đất nước, mỗi đảng viên cần tích cực tham gia đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bằng phương pháp phù hợp, có lý luận, có thực tiễn và sức thuyết phục, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong môi trường số.
3. Kết luận
Có thể khẳng định, phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên là yêu cầu quan trọng, thường xuyên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết. Mỗi đảng viên phải bắt đầu từ chính mình: vững vàng về chính trị, trong sáng về đạo đức, chuẩn mực trong phát ngôn, trách nhiệm trong sử dụng thông tin và tiên phong trong hành động. Khi mỗi đảng viên thực sự trở thành một "pháo đài" vững chắc trên mặt trận tư tưởng, sức mạnh của toàn Đảng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng sẽ được nhân lên, tạo nền tảng chính trị, tư tưởng vững chắc để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Đại úy Trần Quốc Khải
Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
(1) Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 390.
(2) C.Mác, Ph.Ăngghen (1980), Tuyển tập, tập 1, Nxb. Sự thật, Hà Nội, tr. 493.
(3) V.I.Lênin (1977), Toàn tập, tập 8, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tr. 268.
(4) V.I.Lênin (1977), Toàn tập, tập 7, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tr. 354.
(5) Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr. 276.
(6) Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 11, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr. 90.
(7) Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
(8) Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr. 113.
(9) Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 92.