Phát huy vai trò, trách nhiệm và sức mạnh của tuổi trẻ trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Dấu ấn từ sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương Đoàn

Cuộc thi lần thứ Hai được triển khai trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân tập trung thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, trên cơ sở Kế hoạch số 431-KH/TWĐTN-BCĐ35 ngày 09/01/2026 của Ban Bí thư Trung ương Đoàn về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng năm 2026. Sự quan tâm, chỉ đạo được thể hiện xuyên suốt từ khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai đến đôn đốc, điều hành và tổng kết cuộc thi.

Trung ương Đoàn đã tổ chức hội nghị trực tuyến với các tỉnh, thành đoàn và đoàn trực thuộc; xây dựng website tiếp nhận tác phẩm; triển khai các vòng chấm trên nền tảng số; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động tham gia. Một quy trình thống nhất, bài bản khoa học được hình thành từ phát động, tiếp nhận, quản lý, chấm chọn đến tổng kết, tạo điều kiện để cuộc thi triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.

Chủ đề "Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới" tập trung vào những nội dung lớn như bảo vệ, bổ sung và phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng gắn với chuyển đổi số; phát huy vai trò của tổ chức Đoàn và thanh niên. Yêu cầu về tính khoa học, tính Đảng, tính chiến đấu, tính định hướng, sự kết hợp giữa "xây" và "chống", cùng yêu cầu phát hiện vấn đề mới từ thực tiễn đã đưa cuộc thi vượt khỏi khuôn khổ của một hoạt động phong trào đơn thuần để tiến tới một yêu cầu cao hơn là dùng tri thức, trải nghiệm và tư duy của tuổi trẻ để nhận diện, lý giải những vấn đề của thời đại.

Quy mô sâu rộng, phương thức tổ chức hiện đại

Cuộc thi chính luận năm 2026 với số lượng 462.629 tác phẩm dự thi (tăng 132,45% so với năm 2025, đạt 203,83% chỉ tiêu Ban Bí thư Trung ương Đoàn giao) cùng tỷ lệ 100% tỉnh, thành đoàn hoàn thành chỉ tiêu là minh chứng cho sức lan tỏa của cuộc thi. Nhiều đơn vị ghi nhận số lượng bài dự thi lớn như: Tỉnh đoàn Hưng Yên (166.307 bài), Thành đoàn Hà Nội (144.705 bài), Ban Thanh niên Quân đội (35.919 bài), Ban Thanh niên Công an nhân dân (34.591 bài).

Đằng sau những con số lớn là một phương thức tổ chức được chuẩn hóa hơn. Nhiều tỉnh, thành đoàn, trường học đã tổ chức cuộc thi rất bài bản khoa học, xây dựng diễn đàn, phát huy vai trò viết chính luận của các câu lạc bộ lý luận trẻ các tỉnh, trường học, tập huấn cách viết chính luận, tổ chức các hoạt động đi kèm cuộc thi như tọa đàm, lựa chọn các đề tài, chủ đề, loại hình dự thi, công phu sưu tầm tài liệu, đồng thời lựa chọn các bài viết xuất sắc ở cơ sở gửi cấp trung ương dự thi. Website cuộc thi đồng thời thực hiện chức năng tiếp nhận, quản trị, theo dõi số lượng tác phẩm và chấm trực tuyến ở cấp tỉnh, cấp Trung ương. Cuộc thi được tổ chức qua vòng sơ khảo và các vòng chung khảo, trong đó các tác phẩm tiếp tục được rà soát, lựa chọn và đánh giá theo từng loại hình. Cuộc thi được triển khai lan tỏa sâu rộng trong toàn quốc, là đợt sinh hoạt chính trị rộng khắp trong đoàn viên, thanh thiếu nhi.

Điểm đáng chú ý là chuyển đổi số không chỉ trở thành nội dung được phản ánh trong các tác phẩm, mà đã được tích hợp vào chính phương thức tổ chức cuộc thi. Từ tiếp nhận, quản lý, kiểm tra tính hợp lệ, rà soát trùng lặp đến chấm điểm, nền tảng số tạo nên một quy trình thống nhất, thuận tiện và có khả năng kiểm soát ở quy mô toàn quốc.

Nhận thức mới về truyền thông chính luận

Lần thứ Hai mở rộng cuộc thi với sáu loại hình gồm báo, tạp chí, phát thanh, truyền hình, video clip và sản phẩm đồ họa. Sự đa dạng ấy phản ánh một thực tế mới của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, khi tuổi trẻ tiếp nhận thông tin trên nhiều nền tảng và bằng nhiều phương thức khác nhau.

Một vấn đề chính trị có thể được trình bày bằng bài viết chuyên sâu, nhưng cũng có thể chuyển hóa thành video, phát thanh, infographic hay sản phẩm trực quan. Hình thức có thể thay đổi, nhưng yêu cầu về luận cứ, tính chính xác, sức thuyết phục và định hướng không thể thay đổi.

Đây chính là điểm giao thoa tinh tế giữa lý luận và truyền thông hiện đại. Đổi mới phương thức truyền tải vì thế không làm nhẹ đi yêu cầu của chính luận, mà đòi hỏi nội dung phải chắc hơn, rõ hơn và gần hơn với cách tuổi trẻ tiếp nhận thông tin.

Đưa lý luận gắn chặt với thực tiễn đời sống

Một cuộc thi chính luận chỉ thực sự có sức sống khi những vấn đề được đặt ra bắt nguồn từ đời sống. Kết quả cuộc thi lần thứ Hai cho thấy điều đó qua sự tham gia rộng khắp của các tỉnh, thành đoàn, đoàn trực thuộc cùng các lực lượng rất tích cực hưởng ứng cuộc thi như thanh niên Quân đội, thanh niên Công an.

Các tác phẩm tập trung vào những vấn đề đang đặt ra trong đời sống hiện nay như bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian số, trí tuệ nhân tạo (AI), thông tin sai lệch, chủ quyền quốc gia, lịch sử, văn hóa, dân tộc, trách nhiệm của thế hệ trẻ và vai trò của tổ chức Đoàn. Mỗi tác phẩm vì thế không chỉ là một sản phẩm dự thi, mà còn là một quá trình tuổi trẻ tự tìm hiểu, kiểm chứng thông tin, hình thành chính kiến và học cách diễn đạt chính kiến bằng lập luận của mình.

Đó cũng là một phương thức giáo dục có chiều sâu. Nhờ đó, tuổi trẻ không chỉ nghe, đọc hoặc tiếp nhận một nội dung chính trị, mà trực tiếp tham gia quá trình tìm hiểu và luận giải các vấn đề ấy.

Quy trình đánh giá trách nhiệm, khách quan, chuyên sâu

Chất lượng cuộc thi được bảo đảm bởi đội ngũ ban giám khảo có chuyên môn đến từ nhiều lĩnh vực Ban, Bộ quản lý nhà nước, lãnh đạo Trung ương Đoàn, các cơ quan báo chí của Đoàn, các cơ quan báo chí, phát thanh truyền hình, nhà nghiên cứu, lý luận, các chuyên gia trong các lĩnh vực loại hình thi. Các thành viên giám khảo chấm độc lập trên nền tảng số trực tuyến theo thể loại được phân công.

Sự kết hợp giữa đội ngũ giám khảo có chuyên môn sâu, tinh thần trách nhiệm và phương thức chấm độc lập trên nền tảng số tạo nên một quy trình đánh giá khoa học, thuận tiện và minh bạch, đồng thời đặt tác phẩm trước những yêu cầu thực chất về lập luận, tính thực tiễn và sức thuyết phục. Từ kế hoạch, thể lệ đến quy trình chấm, Ban Tổ chức đều đặt yêu cầu về khách quan, công tâm, chính xác, công bằng, công khai và minh bạch.

Vai trò của báo chí Đoàn trong việc lan tỏa giá trị

Nếu cuộc thi tạo ra nguồn tác phẩm, báo chí Đoàn giữ vai trò quan trọng trong việc lựa chọn, tổ chức, xuất bản và đưa những sản phẩm ấy trở lại với đời sống.

Ngay từ lần thứ Nhất, Tạp chí Thanh niên đã đồng hành trong công tác phối hợp tổ chức, tuyên truyền và lan tỏa tác phẩm. Đến lần thứ Hai, Tạp chí Thanh niên tiếp tục được Ban Bí thư Trung ương Đoàn giao nhiệm vụ là một trong những đơn vị thường trực tham mưu tổ chức cuộc thi, đồng thời mở chuyên mục riêng trên Tạp chí để đăng tải những bài viết dự thi có chất lượng, phục vụ cán bộ Đoàn, thanh niên và sinh viên nghiên cứu, học tập.

Tại lễ tổng kết Cuộc thi Chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong đoàn viên, thanh thiếu niên lần thứ Hai ngày 29/9, Tạp chí Thanh niên là một trong bốn tập thể được Trung ương Đoàn trao Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong triển khai cuộc thi.

Vai trò của báo chí Đoàn vì thế không dừng ở việc đưa tin về cuộc thi, mà sâu hơn là phát hiện vấn đề, tạo diễn đàn, lựa chọn nội dung, xuất bản và lan tỏa những sản phẩm chính luận thành nguồn tư liệu phục vụ giáo dục chính trị, tư tưởng.

Chuyển hóa tác phẩm thành tài sản lý luận

Năm 2026, Ban Tổ chức trao giải theo sáu loại hình, mỗi loại hình gồm một giải A, hai giải B, ba giải C và bốn giải khuyến khích, cùng hai giải tập thể. Tại lễ tổng kết, 59 tác phẩm xuất sắc được vinh danh.

Nhưng giá trị lâu dài của cuộc thi không nằm ở số lượng giải thưởng, mà ở nguồn tư liệu chính luận được hình thành từ chính những tác phẩm ấy. Các bài viết đạt giải cung cấp chất liệu thiết thực cho cán bộ Đoàn, đoàn viên, thanh niên và đảng viên trẻ; mỗi tác phẩm chứa đựng cách tiếp cận, luận cứ, kinh nghiệm thực tiễn và những vấn đề mới được phát hiện từ đời sống và góc nhìn của tuổi trẻ.

Khi tiếp tục được xuất bản, giới thiệu, sử dụng trong sinh hoạt Đoàn, nghiên cứu, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, một bài dự thi có thể vượt khỏi giới hạn của một sản phẩm dự thi để trở thành một đơn vị tri thức phục vụ công tác tư tưởng. Từ bài dự thi thành sản phẩm chính luận, từ sản phẩm chính luận thành nguồn tư liệu giáo dục, tri thức được hình thành qua cuộc thi tiếp tục góp phần bồi đắp nhận thức và năng lực hành động của cán bộ, đoàn viên, thanh niên.

Giá trị bền vững đối với công tác giáo dục chính trị

Thành công của Cuộc thi Chính luận lần thứ Hai cho thấy sự chuyển động đồng bộ từ chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đoàn, sự hưởng ứng của cơ sở, phương thức tổ chức và chấm thi trên nền tảng số đến vai trò lan tỏa của hệ thống báo chí Đoàn. Qua đó, cuộc thi mở thêm một không gian để thanh niên vừa được giáo dục lý luận, vừa trực tiếp nghiên cứu, luận giải và truyền tải những vấn đề lý luận bằng góc nhìn của thế hệ mình.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là nhiệm vụ chỉ diễn ra trong một cuộc thi hay một khoảng thời gian nhất định, mà là một quá trình thường xuyên, đòi hỏi tri thức, bản lĩnh, khả năng nhận diện vấn đề và phương thức truyền thông phù hợp.

Từ thành công của cuộc thi tổ chức lần thứ Hai, giá trị của Cuộc thi Chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong đoàn viên, thanh thiếu niên lần thứ Hai không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm hay những giải thưởng được trao, mà ở một chuỗi giá trị lý luận liên tục từ thực tiễn đến chính luận, từ chính luận đến truyền thông, từ truyền thông đến giáo dục và từ giáo dục trở lại với hành động của tuổi trẻ góp phần giáo dục thế hệ trẻ, rèn luyện bản lĩnh chính trị, tư duy lập luận và phương pháp đấu tranh tư tưởng cho đoàn viên, thanh thiêu niên.

Giải thưởng là sự ghi nhận cho một sản phẩm đã hoàn thành; nhưng tri thức được kết tinh từ những sản phẩm ấy mới là giá trị có sức sống lâu dài, góp phần làm sâu sắc công tác Đoàn, giáo dục chính trị, tư tưởng và bồi dưỡng thế hệ trẻ; qua đó cụ thể hóa Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị, phát huy vai trò, trách nhiệm và sức mạnh của tuổi trẻ Việt Nam trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian số, góp phần đưa khát vọng cống hiến trở thành hành động thiết thực trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Nhà báo Nguyễn Toàn Thắng

Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Tạp chí Thanh niên