Trước âm mưu "phi chính trị hóa" Quân đội và chiến lược "diễn biến hòa bình" ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch trên không gian mạng, việc thanh niên kiên định đường lối quân sự, quốc phòng và bồi đắp bản lĩnh chính trị vững vàng đóng vai trò là nền tảng. Đẩy mạnh tinh thần đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ, vươn lên trở thành "quân nhân số", "chiến sĩ số" gắn với hội nhập quốc tế là động lực thực tiễn để tuổi trẻ trực tiếp nâng cao sức mạnh chiến đấu. Đồng thời, bài viết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng năng lực tự bảo vệ, chủ động ngăn ngừa từ sớm, từ xa các vi phạm kỷ luật và sự suy thoái tư tưởng, đạo đức, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" ngay tại đơn vị cơ sở. Qua đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm khơi dậy khát vọng cống hiến, giúp thế hệ trẻ xứng đáng là lực lượng rường cột xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
1. Đặt vấn đề
Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, gắn liền với sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động sâu sắc, toàn diện đến mọi phương diện của đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực quân sự, quốc phòng. Nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc, việc hiện thực hóa mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là đòi hỏi khách quan, mang tính quy luật và hết sức cấp thiết. Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo toàn quân tập trung thực hiện tốt định hướng chiến lược: "Hai kiên định, hai đẩy mạnh và hai ngăn ngừa". Đây là phương châm, định hướng cơ bản mang tầm nhìn chiến lược lâu dài nhằm giữ vững bản chất cách mạng, truyền thống vẻ vang và sức mạnh chiến đấu của Quân đội.
Trong tiến trình lịch sử đó, thanh niên Quân đội luôn được khẳng định là lực lượng nòng cốt, đông đảo và xung kích đi đầu trong thực hiện mọi nhiệm vụ tại đơn vị cơ sở. Việc quán triệt và phát huy mạnh mẽ vai trò của lực lượng này vào thực hiện phương châm chiến lược trên không chỉ góp phần trực tiếp bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, mà còn là biện pháp căn cốt để bồi đắp bản lĩnh chính trị, tỏa sáng phẩm chất cao đẹp "Bộ đội Cụ Hồ" và nâng cao sức mạnh tổng hợp của Quân đội trong tình hình mới.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Nhận thức đúng đắn về sứ mệnh xung kích của tuổi trẻ Quân đội đối với phương châm chiến lược
Để hiện thực hóa phương châm chiến lược của đồng chí Tổng Bí thư, thanh niên Quân đội cần thấu triệt sâu sắc vai trò xung kích của mình trên ba phương diện có mối quan hệ biện chứng, gắn kết chặt chẽ với nhau:
Thứ nhất, xung kích trong thực hiện "Hai kiên định" đó là: Kiên định đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng và kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị: Đối với tuổi trẻ Quân đội, sự kiên định không dừng lại ở nhận thức lý luận đơn thuần mà phải chuyển hóa thành hành động cách mạng trong thực tiễn. Đó là sự xông pha, đi đầu trong việc tự giác học tập, rèn luyện bản lĩnh chính trị, giữ vững lập trường giai cấp công nhân, tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Thanh niên Quân đội xung kích bằng cách chủ động trang bị cho mình tư tưởng vững chắc, trở thành những tuyên truyền viên tích cực nhất, trực tiếp bảo vệ nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội ngay từ ở đơn vị cơ sở.
Thứ hai, xung kích trong thực hiện "Hai đẩy mạnh" đó là: Đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, đối ngoại quốc phòng: Thanh niên Quân đội là lực lượng đông đảo, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ trên các bãi tập, thao trường và giảng đường. Vai trò xung kích ở đây thể hiện ở tinh thần hăng say huấn luyện, dám nghĩ, dám làm, tích cực nghiên cứu khoa học và phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật nhằm nhanh chóng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại. Đồng thời, tuổi trẻ Quân đội đi đầu trong việc trau dồi tri thức, chuyển đổi số, ngoại ngữ, kỹ năng mềm để phấn đấu trở thành những "quân nhân số", "chiến sĩ số" ưu tú, sẵn sàng xung kích tham gia các nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, qua đó lan tỏa hình ảnh cao đẹp "Bộ đội Cụ Hồ" ra quốc tế.
Thứ ba, xung kích trong thực hiện "Hai ngăn ngừa" đó là: Ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột và ngăn ngừa suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa": Bằng việc duy trì nghiêm kỷ luật, không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu, thanh niên Quân đội đóng góp trực tiếp vào sức mạnh bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Trong nội bộ, sự xung kích thể hiện ở việc thường xuyên đề cao tinh thần "tự soi, tự sửa", kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng và các biểu hiện vi phạm kỷ luật. Đặc biệt, trên không gian mạng, thanh niên Quân đội đóng vai trò là lực lượng nòng cốt, đi đầu nhận diện, bóc gỡ tin giả và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thông tin xấu độc, xây dựng khả năng tự bảo vệ sự trong sạch, vững mạnh của tổ chức đảng và cơ quan, đơn vị.
2.2. Thực trạng triển khai, kết quả đạt được và những vấn đề thực tiễn đang đặt ra
Nhìn lại thực tiễn thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và trực tiếp là cấp ủy, người chỉ huy các cấp, việc phát huy vai trò xung kích của thanh niên Quân đội đã đạt được những kết quả toàn diện, thể hiện qua những dấu ấn nổi bật
2.2.1. Những kết quả đạt được
Trong thực hiện "Hai kiên định": Tuyệt đại đa số đoàn viên, thanh niên luôn giữ vững lập trường tư tưởng kiên định, có bản lĩnh chính trị vững vàng và tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Điều này được minh chứng rõ nét qua kết quả kiểm tra nhận thức chính trị hàng năm luôn đạt mức cao, không có trường hợp yếu kém. Đồng thời, phong trào thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ luôn được duy trì, đóng góp một lượng lớn đoàn viên ưu tú được bồi dưỡng và kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trong thực hiện "Hai đẩy mạnh": Tuổi trẻ toàn quân đã bứt phá mạnh mẽ, thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm và không ngừng nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo. Rất nhiều cán bộ, đoàn viên thanh niên thường xuyên được bồi dưỡng, tập huấn để nâng cao năng lực số. Phong trào "Sáng tạo trẻ" tiếp tục lan tỏa sâu rộng với số lượng lớn các công trình, sáng kiến được áp dụng hiệu quả từ cấp cơ sở đến cấp toàn quân. Cùng với đó, thanh niên Quân đội ngày càng chủ động trau dồi tri thức, ngoại ngữ, tích cực tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc và các nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng, thiết thực lan tỏa hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" ra thế giới.
Trong thực hiện "Hai ngăn ngừa": Ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật của thanh niên có sự chuyển biến vững chắc, tình trạng vi phạm kỷ luật được kiểm soát chặt chẽ ở mức rất thấp. Đặc biệt, trên không gian mạng, lực lượng trẻ đã thực sự trở thành nòng cốt trong công tác đấu tranh phòng, chống "diễn biến hoà bình". Mỗi quân nhân luôn chủ động thực hiện "tự soi, tự sửa", trực tiếp góp phần ngăn chặn, đẩy lùi các biểu hiện suy thoái ngay từ đơn vị cơ sở.
2.2.2. Những vấn đề thực tiễn đang đặt ra
Bên cạnh những thành tựu mang tính nền tảng, quá trình hiện thực hóa phương châm chiến lược này ở một số cơ quan, đơn vị vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập trước yêu cầu của kỷ nguyên mới
Thứ nhất, phương pháp giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng đôi lúc còn khô cứng, rập khuôn, mang tính "hành chính hóa" và chưa thực sự phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, nhu cầu tiếp nhận thông tin nhanh nhạy của thế hệ thanh niên hiện nay.
Thứ hai, sự phức tạp của mặt trận không gian mạng tạo ra áp lực lớn, trong khi kỹ năng nhận diện đúng, sai và khả năng tự bảo vệ bản thân của một bộ phận quân nhân trẻ trước các luồng thông tin xấu độc chưa cao. Thực tế cho thấy, nhiều đoàn viên, thanh niên thường xuyên tiếp xúc với các luồng thông tin chưa được kiểm chứng, song năng lực tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm thù địch vẫn còn lúng túng và hạn chế.
Thứ ba, các phong trào hành động thúc đẩy đổi mới sáng tạo ở một số nơi còn nặng về bề nổi, mang tính "phong trào", "mùa vụ", thiếu chiều sâu bền vững. Vẫn còn một bộ phận đoàn viên, thanh niên chưa thực sự thường xuyên tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát huy sáng kiến, điều này làm hạn chế trực tiếp đến chất lượng hiện thực hóa phương châm "Hai đẩy mạnh".
Thứ tư, khả năng tự chủ trước những cám dỗ vật chất, lối sống thực dụng của một số quân nhân trẻ còn hạn chế. Cùng với đó, sự phối hợp giữa các lực lượng trong đơn vị có thời điểm chưa thực sự chặt chẽ; cá biệt vẫn còn tồn tại tư tưởng "khoán trắng" nhiệm vụ giáo dục, quản lý thanh niên cho cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ đoàn.
2.3. Đề xuất hệ thống giải pháp trọng tâm nhằm phát huy vai trò xung kích thực hiện "Hai kiên định, hai đẩy mạnh và hai ngăn ngừa" của thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Để khắc phục triệt để những hạn chế còn tồn tại và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình hiện đại hóa Quân đội trong kỷ nguyên mới, các cơ quan, đơn vị cần triển khai đồng bộ hệ thống các giải pháp trọng tâm sau:
Một là, tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, cán bộ chủ trì: Cấp ủy, tổ chức đảng và người chỉ huy các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, quản lý sát sao, kiên quyết khắc phục triệt để tư tưởng "khoán trắng" nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện thanh niên cho cơ quan chính trị hay đội ngũ cán bộ đoàn. Việc phát huy vai trò xung kích của thanh niên phải được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm bắt buộc; gắn kết quả hoạt động công tác đoàn và phong trào thanh niên với việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, bình xét thi đua hằng năm của tập thể và cá nhân.
Hai là, đổi mới toàn diện hình thức giáo dục, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số: Cần chuyển đổi mạnh mẽ phương pháp giáo dục từ truyền thụ một chiều sang phương pháp tương tác, gợi mở, bám sát với tâm lý, nhu cầu tiếp nhận của giới trẻ. Tích cực ứng dụng nền tảng số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội để tạo ra các sản phẩm tuyên truyền hấp dẫn như: video clip ngắn, infographic, podcast... nhằm "mềm hóa" lý luận, giúp các buổi sinh hoạt chính trị trở nên sinh động, thiết thực. Đồng thời, tổ chức thực chất, có chiều sâu các phong trào đột phá như "Bình dân học vụ số", "Phổ cập AI" và nâng tầm Giải thưởng "Tuổi trẻ sáng tạo" để thôi thúc thanh niên vươn lên làm chủ khoa học công nghệ.
Ba là, khơi dậy ý thức tự giác, tinh thần "dám nghĩ, dám làm" của bản thân thanh niên Quân đội: Phải biến quá trình giáo dục của tổ chức thành nhu cầu "tự giáo dục", "tự rèn luyện" của mỗi cá nhân, giúp quân nhân trẻ tự xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định, xây dựng khả năng tự bảo vệ vững chắc trước những cám dỗ vật chất và các luồng thông tin xấu độc trên không gian mạng. Động viên, bồi dưỡng thanh niên hội tụ đủ tinh thần "7 dám", sẵn sàng xông pha vào những nhiệm vụ khó khăn, phức tạp nhất.
Bốn là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh và hoàn thiện cơ chế đặc thù: Xây dựng môi trường văn hóa dân chủ, đoàn kết, kỷ cương; đồng thời mở rộng không gian văn hóa truyền thống sang "văn hóa số". Yêu cầu thanh niên tuân thủ nghiêm kỷ luật thông tin, kỷ luật dữ liệu và tích cực lan tỏa Cuộc vận động "Ứng xử văn minh trên không gian mạng". Cấp ủy, chỉ huy cần xây dựng cơ chế "sai số an toàn" trong giới hạn cho phép để bảo vệ, khích lệ thanh niên mạnh dạn thử nghiệm các ý tưởng đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, cụ thể hóa các chính sách ưu đãi vượt trội nhằm phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng tài năng trẻ, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực tác chiến không gian mạng và chuyển đổi số.
Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát từ sớm, từ xa: Đổi mới tư duy và phương thức kiểm tra, giám sát từ "bị động" sang "chủ động" nhằm mục đích phòng ngừa, cảnh báo và định hướng tư tưởng cho bộ đội ngay khi những biểu hiện tiêu cực mới manh nha. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tiến tới xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số để đánh giá thực chất, khách quan, chính xác năng lực, kết quả hoạt động phong trào của tổ chức đoàn cũng như sự tiến bộ của từng đoàn viên, thanh niên.
3. Kết luận
Việc phát huy vai trò xung kích của thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam vào thực hiện phương châm chiến lược "Hai kiên định, hai đẩy mạnh và hai ngăn ngừa" không chỉ là yêu cầu mang tính cấp thiết mà còn là một nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa lâu dài trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đây được xem là nhân tố quyết định nhằm bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời là động lực to lớn thúc đẩy tiến trình hiện đại hóa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại vào năm 2030.
Thực tiễn cho thấy, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ sự bùng nổ của không gian mạng, sự tác động nhiều mặt của nền kinh tế thị trường và những thủ đoạn chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch, tuổi trẻ toàn quân vẫn luôn khẳng định được bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng cống hiến. Tuy nhiên, để tiếp tục khơi dậy và phát huy mạnh mẽ hơn nữa tính tiên phong, năng lực đổi mới sáng tạo của lực lượng nòng cốt này, các cơ quan, đơn vị cần phải bám sát thực tiễn, triển khai quyết liệt và đồng bộ hệ thống các giải pháp đã đề ra. Quá trình này đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ việc nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ chủ trì, đổi mới phương pháp giáo dục, đến việc hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát từ sớm, từ xa.
Khi sự lãnh đạo, quản lý sát sao, linh hoạt của tổ chức được kết hợp chặt chẽ với ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện của mỗi quân nhân, chúng ta sẽ xây dựng được một sức mạnh nội sinh to lớn. Sự đồng bộ đó sẽ giúp thanh niên Quân đội vượt qua mọi rào cản, không ngừng vươn lên làm chủ khoa học công nghệ, tự xây dựng khả năng bảo vệ bản thân vững chắc trước mọi cám dỗ, xứng đáng là lực lượng rường cột bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Thiếu tá Lê Minh Tân - Đại úy Lê Quyết Tiến
Học viện Chính trị/Bộ Quốc phòng
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tô Lâm (2024), Bài phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư tại các hội nghị quan trọng của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về định hướng xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên mới (Nguồn gốc của phương châm "2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa").
2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 1, Tập 2), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Bộ Quốc phòng (2019), Quốc phòng Việt Nam (Sách trắng Quốc phòng năm 2019 - Cơ sở pháp lý và thực tiễn của chính sách quốc phòng "Bốn không"), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
5. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Tập 7 (Các quan điểm về xây dựng Quân đội mang bản chất giai cấp công nhân), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
6. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025), Tài liệu nghiên cứu, học tập quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
7. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Quân đội lần thứ XI (2025 - 2030), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.