Một ngày làm việc ở Phòng thường bắt đầu bằng nhiều dòng công việc song song. Ở Ban Quản lý khoa học, cán bộ rà soát tiến độ các đề tài, chuyên đề khoa học các cấp, đối chiếu hồ sơ với kế hoạch, quy định và yêu cầu thực tiễn. Tại Ban Thông tin - Biên tập, xuất bản, sách, giáo trình, luận văn, luận án và các sản phẩm khoa học được tiếp nhận, phân loại, biên mục, số hóa; tin, bài, tài liệu khoa học được cập nhật trên các hệ thống thông tin điện tử; những nội dung liên quan đến biên tập, xuất bản, hội thảo khoa học, lịch sử và biên niên sự kiện tiếp tục được triển khai. Công việc ít ồn ào, nhiều phần việc diễn ra phía sau mỗi sản phẩm khoa học, song lại đòi hỏi rất cao về tính chính xác, trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ.Đó cũng là những yêu cầu cụ thể để cán bộ, nhân viên Phòng Khoa học quân sự học tập và vận dụng phong cách làm việc khoa học của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào thực tiễn công tác hằng ngày.
Cán bộ Phòng Khoa học quân sự, Học viện Chính trị phát huy tinh thần trách nhiệm, phương pháp làm việc khoa học, chặt chẽ trong tổ chức đánh giá, nghiệm thu các đề tài, chuyên đề khoa học các cấp.
Học phong cách làm việc khoa học của Bác, trước hết đối với cán bộ Phòng Khoa học quân sự là rèn cách suy nghĩ kỹ trước khi tham mưu, nắm chắc vấn đề trước khi đề xuất và bám sát thực tiễn trong tổ chức thực hiện. Trên bàn của cán bộ quản lý khoa học, một bản thuyết minh đề tài thường phải được nghiên cứu nhiều lần. Tên đề tài có phù hợp với định hướng nghiên cứu của Học viện hay không; mục tiêu, nội dung, phương pháp có thống nhất với nhau không; sản phẩm dự kiến có khả năng ứng dụng vào thực tiễn hay không... đều phải được xem xét kỹ. Có đề xuất đúng hướng nhưng phạm vi nghiên cứu còn rộng; có công trình nhiều tư liệu nhưng điểm mới chưa rõ; có nhiệm vụ phải tiếp tục điều chỉnh để gắn chặt hơn với yêu cầu giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
Cán bộ quản lý khoa học không làm thay chủ nhiệm đề tài, nhưng phải chủ động phát hiện những vấn đề chưa hợp lý, hướng dẫn đúng quy trình, đề nghị bổ sung căn cứ cần thiết và cùng cơ quan chủ trì tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện. Một góp ý đúng ngay từ đầu có thể hạn chế nhiều lần chỉnh sửa về sau; một kế hoạch sát thực tế giúp tránh dồn việc vào cuối kỳ; một ý kiến phản biện đúng trọng tâm có thể mở thêm hướng tiếp cận cho công trình. Vì vậy, học Bác về phong cách khoa học ở đây không phải điều gì xa xôi, mà thể hiện ngay trong thái độ nghiêm túc với từng hồ sơ, từng con số, từng mốc tiến độ và từng sản phẩm được giao.
Nền nếp ấy được bồi đắp trong suốt chặng đường xây dựng và trưởng thành của đơn vị. Ngày 2-7-1961, Phòng Học thuật, tiền thân của Phòng Khoa học quân sự ngày nay, được thành lập với Tổ Nghiên cứu và Tổ Tư liệu, biên dịch. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cán bộ của Phòng vừa nghiên cứu, vừa biên dịch, sưu tầm tư liệu phục vụ huấn luyện, đào tạo cán bộ chính trị cho các chiến trường. Từ những tập tài liệu được sưu tầm, biên dịch trong điều kiện khó khăn ngày ấy đến hệ thống cơ sở dữ liệu và thư viện số hôm nay là một chặng đường dài, nhưng tinh thần tận tụy, tỉ mỉ, làm việc có căn cứ, phục vụ nhiệm vụ chung vẫn được các thế hệ cán bộ của Phòng tiếp nối.
Cùng với sự phát triển của Học viện, quy mô và yêu cầu công tác khoa học quân sự ngày càng cao. Từ năm 2011 đến nay, Phòng đã tham mưu triển khai 6 đề tài cấp Nhà nước, 33 đề tài cấp Bộ, 126 đề tài cấp ngành và 1.078 đề tài cấp cơ sở; tổ chức biên soạn 158 giáo trình, 347 tài liệu dạy học và 53 đầu sách. Phía sau những con số ấy là hàng nghìn lượt rà soát thuyết minh, xây dựng kế hoạch, chuẩn bị hội đồng, tổng hợp ý kiến phản biện, kiểm tra tiến độ, hướng dẫn chỉnh sửa và hoàn thiện sản phẩm sau nghiệm thu. Kết quả đó phản ánh một quá trình làm việc bền bỉ, trong đó mỗi khâu đều phải được thực hiện có trách nhiệm để bảo đảm chất lượng chung của hoạt động khoa học.
Đại tá, PGS, TS Trần Hậu Tân, Trưởng phòng Khoa học quân sự chia sẻ: "Đằng sau mỗi đề tài, giáo trình hay sản phẩm thông tin khoa học là nhiều khâu công việc thầm lặng. Điều chúng tôi quan tâm là mỗi sản phẩm khi hoàn thành phải thực sự đi vào giảng dạy, nghiên cứu và tổng kết thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của Học viện, đồng thời cung cấp những luận cứ khoa học phục vụ nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới". Chính yêu cầu hướng tới giá trị sử dụng thực tế đã góp phần hình thành ở cán bộ, nhân viên Phòng ý thức làm việc đến nơi đến chốn, coi chất lượng và khả năng ứng dụng của sản phẩm là một tiêu chí quan trọng để tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Năm học 2025-2026, Học viện triển khai 234 đề tài khoa học các cấp; nhiều nhiệm vụ được tổ chức nghiệm thu, tiếp tục nghiên cứu và đề xuất mở mới. Cùng thời gian, 10 giáo trình, 26 tài liệu dạy học, 2 sách chuyên khảo và 3 sách lịch sử được nghiệm thu. Với khối lượng nhiệm vụ như vậy, cán bộ, nhân viên của Phòng phải thường xuyên nắm chắc tiến độ: đề tài nào đang chậm khảo sát, công trình nào cần bổ sung minh chứng, giáo trình nào còn vướng về cấu trúc, quy cách để kịp thời hướng dẫn, phối hợp với cơ quan chủ trì và đề xuất biện pháp xử lý. Tinh thần sâu sát, nói đi đôi với làm, kiểm tra thường xuyên và chịu trách nhiệm về kết quả được cụ thể hóa trong chính những công việc hằng ngày ấy.
Hoạt động nghiên cứu khoa học của học viên cũng được Phòng chú trọng. Từ xây dựng kế hoạch, hướng dẫn quy trình, tham mưu công nhận các ban đề tài đến tổ chức đánh giá, tổng kết đều hướng tới mục tiêu rèn luyện tư duy khoa học, tính trung thực, khả năng nghiên cứu và giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. Năm học vừa qua, Phòng triển khai 236 đề tài, chuyên đề khoa học của học viên, lựa chọn 73 công trình tham gia dự thi cấp Học viện. Qua quá trình xây dựng đề cương, khảo sát, xử lý tư liệu và bảo vệ kết quả, học viên từng bước hình thành phương pháp nghiên cứu nghiêm túc, một phẩm chất cần thiết đối với người cán bộ chính trị quân đội.
Một nét mới trong hoạt động của Phòng hiện nay là sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa quản lý nghiên cứu với thông tin khoa học, thư viện, biên tập, xuất bản và nghiên cứu lịch sử. Tháng 7-2025, Phòng Thông tin khoa học quân sự được sáp nhập vào Phòng Khoa học quân sự. Sau kiện toàn tổ chức, kết quả nghiên cứu có thêm điều kiện để được tập hợp, lưu trữ, phổ biến và đưa vào khai thác. Một đề tài sau nghiệm thu không chỉ hoàn thành về thủ tục, mà còn có thể được bổ sung vào nguồn tư liệu, cơ sở dữ liệu để cán bộ, giảng viên, học viên tiếp tục nghiên cứu, tham khảo, kế thừa và phát triển.
Ở bộ phận thư viện, việc học phong cách khoa học được thể hiện bằng sự chính xác đến từng chi tiết. Tài liệu trước khi số hóa phải được kiểm tra, quét từng trang, xử lý hình ảnh, gắn thông tin thư mục và từ khóa. Những cuốn sách cũ, chữ mờ, khổ giấy không đồng đều đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên trì hơn. Sau khi dữ liệu được đưa lên hệ thống, cán bộ tiếp tục kiểm tra để người sử dụng có thể tìm đúng tên tài liệu, tác giả, chủ đề và năm xuất bản. Công nghệ có thể giúp rút ngắn quy trình, nhưng độ chính xác của dữ liệu và giá trị phục vụ cuối cùng vẫn phụ thuộc rất lớn vào trách nhiệm của mỗi cán bộ, nhân viên.
Cán bộ, nhân viên Phòng Khoa học quân sự, Học viện Chính trị tổ chức, sắp xếp và giới thiệu sách, tài liệu phục vụ học tập, nghiên cứu, giảng dạy.
Năm học 2025-2026, đơn vị đã biên tập, xuất bản 34 ấn phẩm thông tin khoa học; nhập và xử lý 1.090 biểu ghi cơ sở dữ liệu; số hóa 1.016 tên sách với gần 500.000 trang tài liệu toàn văn. Thư viện bổ sung, tiếp nhận 1.145 tên sách, tài liệu với hơn 16.500 cuốn; tổ chức 20 đợt trưng bày, triển lãm sách, báo; duy trì hệ thống máy chủ thư viện số và hai website của Học viện. Trên hai website đã đăng tải 313 tin hoạt động cùng 139 bài báo khoa học, bài đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận. Những con số ấy cho thấy quá trình chuyển từ quản lý tài liệu theo phương thức truyền thống sang tổ chức, khai thác và phổ biến tri thức trên môi trường số đang được đẩy mạnh, góp phần phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy và học tập.
Để việc học tập và làm theo Bác đi vào chiều sâu, Phòng chú trọng gắn giáo dục, quán triệt với tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Năm học 2025-2026, đơn vị tổ chức quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng; tham mưu Đảng ủy Học viện ban hành nghị quyết chuyên đề, xây dựng kế hoạch, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó, những chủ trương lớn được cụ thể hóa thành kế hoạch, nhiệm vụ và sản phẩm gắn với hoạt động thực tiễn của Học viện.
Qua 65 năm xây dựng và trưởng thành, tên gọi, tổ chức và phương tiện công tác của Phòng Khoa học quân sự đã nhiều lần thay đổi, nhưng tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, cầu thị và tác phong làm việc nghiêm túc luôn được gìn giữ, phát huy. Ghi nhận những đóng góp đó, Phòng đã được Đảng, Nhà nước, Quân đội và Học viện trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu là Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất, hạng Nhì, Huân chương Chiến công, nhiều bằng khen, cờ thi đua và danh hiệu Đơn vị Quyết thắng; đặc biệt, năm 2026, Phòng tiếp tục vinh dự được tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba lần thứ hai. Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận đối với quá trình phấn đấu bền bỉ của các thế hệ cán bộ, nhân viên, đồng thời là động lực để Phòng tiếp tục nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Trong thời gian tới, yêu cầu xây dựng Học viện Chính trị thông minh, hiện đại tiếp tục đặt ra cho công tác khoa học quân sự những nhiệm vụ mới. Phòng xác định đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, số hóa, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu đề tài, giáo trình, tài liệu; nâng cao chất lượng thư viện số; nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác khoa học quân sự. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu có cấu trúc, dễ khai thác, chính xác và an toàn sẽ tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu được kết nối tốt hơn với giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Từ những bản thuyết minh được đọc kỹ, những tiến độ được theo dõi sát, những giáo trình được hoàn thiện, những trang tài liệu được số hóa đến các công trình được đưa vào khai thác, phong cách làm việc khoa học của Chủ tịch Hồ Chí Minh đang được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực ở Phòng Khoa học quân sự. Chính từ những công việc bền bỉ ấy, mỗi cán bộ, nhân viên tiếp tục góp phần nâng cao chất lượng công tác khoa học quân sự, phục vụ xây dựng Học viện Chính trị thông minh, hiện đại và đóng góp những luận cứ, sản phẩm khoa học có giá trị vào sự nghiệp xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
Đại úy, ThS Phạm Hữu Trường - Trợ lý, Phòng Khoa học quân sự, Học viện Chính trị