Lòng thành quan trọng hơn mâm cao, vàng mã
Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, ý nghĩa cốt lõi của lễ tiễn ông Công ông Táo không nằm ở số lượng vàng mã được đốt, mà ở sự thành kính, trang nghiêm của gia chủ.
Quan niệm "hóa vàng càng nhiều càng linh" là cách hiểu chưa đầy đủ, sai lầm thậm chí dẫn tới lãng phí và kéo theo nhiều hệ lụy cho môi trường.
Thực tế cho thấy, mỗi dịp 23 tháng Chạp, lượng vàng mã được đốt tăng đột biến, tạo ra khói bụi dày đặc, mùi khét khó chịu và phát thải nhiều chất độc hại vào không khí. Tại các khu đô thị đông dân cư, việc đốt vàng mã tùy tiện ở vỉa hè, lòng đường hay khu chung cư còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn cộng đồng.
Hóa vàng.
Nhận thức rõ điều này, nhiều gia đình đã chủ động giảm thiểu vàng mã, chỉ chuẩn bị một bộ mũ áo Táo quân mang tính tượng trưng. Một mâm cúng giản dị với hương, hoa, trầu cau và mâm cơm ấm cúng vẫn được xem là đủ lễ. Sự tiết chế không làm mất đi giá trị tâm linh, mà ngược lại thể hiện sự hiểu biết và tôn trọng đúng tinh thần của phong tục truyền thống.
Hóa vàng ông Công ông Táo ra sao để vừa đúng lễ vừa "xanh"?
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên hóa vàng tại khu vực quy định của địa phương, lò hóa vàng tập trung hoặc những nơi thông thoáng, tránh gió lớn. Khi đốt, cần chia nhỏ vàng mã, đốt từ từ để hạn chế khói dày và nhiệt lượng cao, đồng thời chuẩn bị sẵn nước hoặc bình chữa cháy để phòng ngừa rủi ro.
Một giải pháp khác đang được khuyến khích là lựa chọn vàng mã thân thiện với môi trường. Hiện nay, nhiều sản phẩm vàng mã được làm từ giấy tái chế, không tráng nilon, không phủ kim tuyến hay nhuộm màu công nghiệp. Những loại vàng mã này khi đốt tạo ít khói, ít mùi, góp phần giảm phát thải các chất độc hại ra không khí.
Đáng chú ý, không ít gia đình lựa chọn cách "hóa vàng bằng hành động xanh". Thay vì đốt vàng mã, họ giữ nghi lễ cúng đơn giản, sau đó dọn dẹp bếp núc gọn gàng, sạch sẽ – đúng với ý nghĩa tiễn Táo quân về trời. Một số người còn dành khoản tiền mua vàng mã để làm việc thiện, giúp đỡ người khó khăn, coi đó như cách gửi gắm công đức lên thiên đình.
Việc xử lý tro sau khi hóa vàng cũng cần được thực hiện đúng cách. Tro vàng mã nên để nguội hoàn toàn, thu gom gọn gàng và bỏ đúng nơi quy định. Tuyệt đối không đổ tro xuống sông, hồ, ao hay bồn cây công cộng, bởi điều này có thể gây ô nhiễm nguồn nước và đất.
Nhiều chuyên gia văn hóa cho rằng, tín ngưỡng chỉ thực sự bền vững khi đi cùng ý thức cộng đồng. Việc hóa vàng ông Công ông Táo theo hướng văn minh, tiết chế không làm mai một truyền thống, mà còn cho thấy sự thích ứng của phong tục dân gian với đời sống hiện đại.
Minh Khang