1. Đặt vấn đề
Quân khu 2 đứng chân trên địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh của cả nước, bao gồm các tỉnh miền núi phía bắc với địa hình hiểm trở, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống đan xen. Tình hình đó đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác bảo đảm hậu cần, tài chính, đòi hỏi các cơ quan, đơn vị phải quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả từng đồng ngân sách nhà nước, vật tư quân trang dành cho quốc phòng. Đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2 là những người trực tiếp tiếp xúc với các thủ tục thanh quyết toán, quản lý quỹ tiền tệ và tài sản công. Họ là lực lượng có trình độ đào tạo cơ bản, nhiệt huyết, năng động, nhạy bén với công nghệ thông tin và cơ chế quản lý mới. Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, sự tác động của các tệ nạn tiêu cực, tham nhũng, lãng phí cùng những cám dỗ vật chất đặt ra không ít thách thức đối với bản lĩnh chính trị và đạo đức lối sống của một bộ phận sĩ quan trẻ Quân khu 2.
Đứng trước yêu cầu phát triển mới, toàn Đảng, toàn quân ta đang tập trung thực hiện chủ trương lớn là: "Đẩy mạnh giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư để "không muốn tham nhũng, lãng phí, tiêu cực" đi đôi với siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế chặt chẽ để "không thể tham nhũng, lãng phí, tiêu cực"; xử lý vi phạm không có vùng cấm, không có ngoại lệ để "không dám tham nhũng, lãng phí, tiêu cực"; nâng cao đời sống cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động để "không cần tham nhũng, tiêu cực"" [1].
Đồng thời, đối với lực lượng vũ trang, Quân ủy Trung ương cũng đã chỉ rõ yêu cầu: "Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên mẫu mực, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, hết lòng, hết sức "phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân"; kiên quyết phê bình, kiểm điểm, xử lý theo quy định những cán bộ né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, thiếu bản lĩnh đổi mới, không dám quyết, không dám làm, không dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung" [2]. Chính vì vậy, nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng để đề ra các giải pháp cơ bản, đồng bộ nhằm rèn luyện, nâng cao phẩm chất "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" cho đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2 hiện nay không chỉ là nhiệm vụ cấp thiết trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, góp phần xây dựng Đảng bộ Quân khu trong sạch vững mạnh tiêu biểu, đơn vị vững mạnh toàn diện "mẫu mực, tiêu biểu".
2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về rèn luyện phẩm chất đạo đức "cần, kiệm, liêm, chính" cho đội ngũ sĩ quan trẻ ngành tài chính Quân khu 2 theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại một di sản tư tưởng vô cùng phong phú và sâu sắc về đạo đức cách mạng, trong đó "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" là những chuẩn mực cốt lõi, là nền tảng nhân cách của người cán bộ, đảng viên. Theo Người, "Cần" là lao động cần cù, siêng năng, lao động có kế hoạch, có hiệu quả, tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng. "Kiệm" là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của nhân dân, của đất nước, không xa hoa, không lãng phí. "Liêm" là luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân, không tham lam địa vị, tiền tài, danh lợi, ngay thẳng, không tà vạy. "Chính" là không tà, thẳng thắn, đứng đắn, đối với công việc phải công tâm, khách quan, đối với bản thân phải nghiêm khắc, giữ gìn tư cách đạo đức.
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào lĩnh vực tài chính quân đội, phẩm chất "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" mang những đặc thù nghề nghiệp vô cùng rõ nét. Sĩ quan tài chính không chỉ cần mẫn trong công tác chuyên môn, kiểm tra sổ sách chứng từ, mà còn phải biết thực hành tiết kiệm từng kilôwatt điện, từng lít xăng dầu, từng đồng ngân sách quốc phòng theo đúng tinh thần "vung tay quá trán là có tội với nhân dân". Đặc biệt, tính "Liêm" và "Chính" là chiếc khiên bảo vệ người cán bộ tài chính trước những cám dỗ vật chất đời thường. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh rằng trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ "cộng sản" mà ta được họ yêu mến, quần chúng chỉ yêu mến những người có tư cách, đạo đức. Đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2 nếu thiếu đi sự tôi luyện bền bỉ các phẩm chất này sẽ rất dễ sa ngã vào chủ nghĩa cá nhân, làm thất thoát tài sản nhà nước và quân đội, làm suy giảm niềm tin của cán bộ, chiến sĩ đối với tổ chức Đảng và chỉ huy các cấp.
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm, căn dặn thầy và trò Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (21/10/1964).
Để làm sâu sắc thêm nền tảng lý luận, Đảng ta đã chỉ rõ sự cần thiết phải gắn chặt công tác giáo dục đạo đức với các nhiệm vụ trọng yếu của hệ thống chính trị. Theo Chỉ thị số 42-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, việc giáo dục và thực hành các phẩm chất này đòi hỏi phải: "Gắn chặt công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nhất là công tác cán bộ, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, thực hiện các quy định của Đảng về trách nhiệm nêu gương, về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới" [3].
Bên cạnh đó, trong môi trường quân đội, Quân ủy Trung ương cũng nhấn mạnh yêu cầu: "Học tập, thực hành theo Bác phải gắn với thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương "về phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới", Chỉ thị số 676-CT/QUTW ngày 20/6/2026 của Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương "về việc tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phát huy giá trị văn hóa "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới", đồng thời đề cao trách nhiệm nêu gương, đạo đức công vụ của cán bộ, đảng viên" [4].
Trong những năm qua, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 2 và cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao công tác giáo dục chính trị, quản lý tư tưởng và rèn luyện đạo đức lối sống cho đội ngũ sĩ quan trẻ. Đa số sĩ quan trẻ ngành Tài chính có lập trường tư tưởng vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, yên tâm công tác, tận tụy với nhiệm vụ, hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, thực tiễn công tác cũng chỉ ra một số hạn chế nhất định khi một bộ phận nhỏ sĩ quan trẻ đôi khi còn biểu hiện xem nhẹ việc tự tu dưỡng rèn luyện thường xuyên, kỹ năng xử lý tình huống trong quản lý tài chính có lúc chưa sâu sát, tính chủ động trong đấu tranh phòng chống biểu hiện tiêu cực, lãng phí chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự tác động tiêu cực của môi trường kinh tế thị trường, mạng xã hội, cùng với công tác quản lý, giáo dục ở một số đơn vị có thời điểm chưa thực sự toàn diện, thiếu cụ thể, tỷ mỷ.
3. Một số giải pháp cơ bản rèn luyện phẩm chất đạo đức "cần, kiệm, liêm, chính" cho đội ngũ sĩ quan trẻ ngành tài chính Quân khu 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Để khắc phục những hạn chế, bất cập và nâng cao chất lượng rèn luyện phẩm chất đạo đức "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" cho sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2 theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay, cần triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp cơ bản sau đây.
Một là, tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và nâng cao nhận thức, trách nhiệm tự tu dưỡng, rèn luyện của đội ngũ sĩ quan trẻ.
Chất lượng công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức trước hết phụ thuộc vào năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng trong toàn quân khu. Các cấp ủy đảng từ chi bộ đến Đảng bộ các cơ quan, đơn vị cần quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương, Quân ủy Trung ương và Thường vụ Đảng ủy Quân khu về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hiện Cuộc vận động phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới.
Mỗi tổ chức đảng phải đưa nội dung rèn luyện phẩm chất "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" vào tiêu chí đánh giá, phân xếp loại chất lượng tổ chức đảng và đảng viên hàng năm, đặc biệt đối với đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính. Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần đổi mới nội dung, hình thức giáo dục chính trị tư tưởng, làm cho mọi sĩ quan trẻ nhận thức sâu sắc rằng đạo đức "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" không phải là những phạm trù trừu tượng mà hiện hữu ngay trong từng nghiệp vụ thu chi, lập dự toán, quyết toán, quản lý tài sản công hàng ngày.
Bên cạnh vai trò tổ chức lãnh đạo, yếu tố quyết định thành công chính là ý thức tự giác, tinh thần tự phê bình và phê bình của bản thân mỗi sĩ quan trẻ. Sĩ quan trẻ phải thường xuyên "tự soi, tự sửa", coi việc tu dưỡng đạo đức là nhu cầu tự thân, là danh dự và trách nhiệm thiêng liêng của người quân nhân cách mạng. Mỗi cá nhân phải xây dựng kế hoạch phấn đấu, đăng ký cam kết tu dưỡng rèn luyện cụ thể, chống chủ nghĩa cá nhân, tư duy thực dụng, lối sống ích kỷ, buông lỏng kỷ luật kỷ cương.
Hai là, đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị, phổ biến pháp luật và chuyên môn nghiệp vụ tài chính gắn với đặc thù nhiệm vụ Quân khu 2.
Công tác giáo dục chính trị tại các cơ quan, đơn vị trong Quân khu 2 cần được đổi mới mạnh mẽ theo hướng thực chất, sát với thực tiễn hoạt động của ngành Tài chính. Nội dung giáo dục phải tập trung phân tích sâu sắc di sản tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, kết hợp chặt chẽ với việc quán triệt Luật Ngân sách nhà nước, Luật Kế toán, các quy định về quản lý tài chính, tài sản công trong quân đội.
Các cơ quan chức năng cần biên soạn tài liệu, xây dựng các chuyên đề sinh hoạt chính trị tập trung vào việc nhận diện những nguy cơ, cám dỗ kinh tế đối với sĩ quan ngành tài chính, từ đó trang bị cho đội ngũ cán bộ trẻ bản lĩnh chính trị vững vàng, sức đề kháng cao trước các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.
Song song với giáo dục chính trị, việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ là giải pháp cốt lõi để thực hiện tốt chữ "Cần" và chữ "Chính". Sĩ quan tài chính giỏi chuyên môn, am hiểu tường tận các văn bản quy phạm pháp luật sẽ chủ động tham mưu đúng, trúng, kịp thời cho người chỉ huy trong việc phân bổ nguồn lực, đồng thời ngăn ngừa từ sớm, từ xa những sai sót do vô ý hoặc cố ý vi phạm nguyên tắc tài chính. Các đơn vị cần đẩy mạnh phong trào thi đua học tập nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học, ứng dụng công nghệ thông tin, phần mềm quản lý tài chính hiện đại, thực hiện chuyển đổi số trong công tác hạch toán, quyết toán nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch, chính xác.
Ba là, hoàn thiện và thực hiện nghiêm các cơ chế quản lý, quy chế quy trình công tác tài chính, phát huy vai trò kiểm tra, giám sát của các tổ chức.
Để phẩm chất "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" được hiện thực hóa thành hành động chuẩn mực, cần phải có hệ thống thiết chế pháp lý, quy chế, quy trình công tác chặt chẽ, bịt kín những kẽ hở có thể phát sinh tiêu cực. Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 2, Cục Hậu cần - Kỹ thuật và các cơ quan tài chính các cấp cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy chế chi tiêu nội bộ, quy chế phân công nhiệm vụ, phân cấp quản lý tài chính đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo đi đôi với phân công phụ trách rõ ràng.
Công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành thường xuyên, chặt chẽ, toàn diện và có trọng tâm, trọng điểm. Các cơ quan chức năng như Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy các cấp, Thanh tra Quốc phòng, cơ quan Tài chính cấp trên phải tăng cường kiểm tra việc chấp hành Điều lệ Đảng, kỷ luật quân đội và pháp luật Nhà nước trong quản lý kinh tế, tài chính tại các cơ quan, đơn vị trực thuộc Quân khu 2. Việc kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện, xử lý nghiêm minh những sai phạm, tiêu cực, tham nhũng, lãng phí mà quan trọng hơn là phát hiện sớm những lệch lạc nhỏ để nhắc nhở, chấn chỉnh, phòng ngừa từ gốc. Đồng thời, cần phát huy đầy đủ vai trò giám sát của các tổ chức quần chúng như Đoàn Thanh niên, Hội đồng quân nhân đối với đội ngũ sĩ quan trẻ, tạo ra bầu không khí dân chủ, đoàn kết, công khai và minh bạch trong toàn đơn vị.
Bốn là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, dân chủ, siết chặt kỷ luật kỷ cương và làm tốt công tác chính sách hậu phương quân đội.
Môi trường văn hóa quân sự có tác động trực tiếp, mạnh mẽ đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của sĩ quan trẻ. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong các cơ quan, đơn vị trực thuộc Quân khu 2 đòi hỏi phải duy trì nghiêm ngặt nền nếp chính quy, siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với phát huy dân chủ rộng rãi trên các mặt công tác.
Cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị phải tạo dựng được môi trường làm việc khoa học, công tâm, khách quan, nơi mà năng lực thực chất, tinh thần tận tụy và phẩm chất đạo đức trong sáng của sĩ quan trẻ được ghi nhận, đánh giá đúng mức và tôn vinh xứng đáng. Cần kiên quyết đấu tranh chống các biểu hiện chủ quan, cục bộ, nể nang, né tránh hoặc trù dập cán bộ; xây dựng mối quan hệ đoàn kết gắn bó keo sơn giữa cấp trên và cấp dưới, giữa cán bộ và chiến sĩ, tạo động lực tinh thần to lớn để đội ngũ sĩ quan trẻ yên tâm công tác, phấn đấu vươn lên. Bên cạnh đó, công tác chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, giải quyết tốt chính sách hậu phương quân đội đóng vai trò là giải pháp thiết thực để củng cố phẩm chất "Liêm, Chính". Đội ngũ sĩ quan trẻ hiện nay, đặc biệt là những đồng chí công tác tại các vùng sâu, vùng xa, biên giới khó khăn của Quân khu 2, thường phải đối mặt với áp lực lớn về kinh tế gia đình, nhà ở, thu nhập. Khi đời sống vật chất được quan tâm bảo đảm tốt hơn, chính sách tiền lương, phụ cấp, nhà công vụ được triển khai hiệu quả sẽ giúp sĩ quan trẻ an tâm tư tưởng, giữ vững bản lĩnh, toàn tâm toàn ý cống hiến cho đơn vị, không bị sa ngã trước những cám dỗ vật chất tầm thường.
Năm là, phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ chủ trì, chủ chốt các cấp và đẩy mạnh nhân rộng các điển hình tiên tiến.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định "Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền". Đối với đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2, hình ảnh, tác phong công tác, lối sống và đạo đức của cán bộ chủ trì, chủ chốt các cấp (trưởng phòng, chủ nhiệm tài chính, bí thư cấp ủy, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị) có sức ảnh hưởng và tác động trực tiếp mạnh mẽ nhất. Cán bộ chủ trì các cấp phải thực sự là những tấm gương ngời sáng về phẩm chất "Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư", nói đi đôi với làm, tận tụy với công việc, liêm khiết trong quản lý tài chính, công tâm trong đánh giá, bố trí sử dụng cán bộ. Sự gương mẫu của người đứng đầu chính là mệnh lệnh không lời, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy đội ngũ sĩ quan trẻ noi theo, tự giác rèn luyện và hoàn thiện bản thân.
Song song với việc nêu gương, các cơ quan, đơn vị cần đổi mới công tác thi đua - khen thưởng, kịp thời phát hiện, biểu dương, tôn vinh và nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo, những tấm gương tiêu biểu xuất sắc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, trong thực hành tiết kiệm, phòng chống tham nhũng, lãng phí. Việc tuyên truyền các điển hình tiên tiến sẽ tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy lòng tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến trong toàn thể đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2.
3. Kết luận
Rèn luyện phẩm chất đạo đức "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2 hiện nay là một nhiệm vụ rất quan trọng, cơ bản, thường xuyên, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy các cấp và sự nỗ lực tự giác của mỗi cán bộ, sĩ quan trẻ. Bằng việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ tăng cường lãnh đạo, đổi mới công tác giáo dục chính trị chuyên môn, hoàn thiện thiết chế quản lý, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh đến phát huy vai trò nêu gương của cán bộ chủ trì, sẽ góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan trẻ ngành Tài chính Quân khu 2 có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng, trình độ chuyên môn nghiệp vụ tinh thông, tận tụy, trách nhiệm cao, đáp ứng xuất sắc yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Đại uý Phạm Trần Thu Uyên
Phòng Tài chính/Bộ Tham mưu/Quân khu 2/ Bộ Quốc phòng
Thiếu tá Đặng Thị Hương
Phòng Hậu cần-Kỹ thuật, Lữ đoàn 543/Quân khu 2/Bộ Quốc phòng
Tài liệu tham khảo:
[1], [3]. Ban Chấp hành Trung ương (2025), Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, Hà Nội, tr. 2, 2.
[2], [4]. Quân uỷ Trung ương (2026), Chỉ thị số 899-CT/QUTW ngày 30/8/2026 của Ban thường vụ Quân uỷ Trung ương về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong Đảng bộ Quân đội và toàn quân", Hà Nội, tr. 2, 2.