Trên cơ sở xác định sự thống nhất giữa "Ý Đảng - Lòng dân" là nguồn lực nội sinh quyết định, nghiên cứu phân tích lộ trình cụ thể hóa các đột phá chiến lược về thể chế, nhân lực chất lượng cao và hạ tầng số vào thực tiễn khoa học xã hội nhân văn quân sự. Kết quả khẳng định việc chuyển hóa trực tiếp các thông điệp cốt lõi từ văn kiện thành giải pháp thực tiễn không chỉ là yêu cầu tự thân để nâng cao giá trị khoa học của mỗi luận văn, luận án, mà còn là phương thức hữu hiệu để học viên Hệ Đào tạo sau đại học rèn luyện bản lĩnh chính trị, tư duy quản trị hiện đại. Đây là nhân tố then chốt nhằm củng cố vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội, trực tiếp góp phần xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, hiện đại, đủ sức bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa" trong mọi tình huống.
1. Đặt vấn đề
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại, dấu mốc mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước hướng tới mục tiêu 100 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng (2030) và 100 năm thành lập nước (2045). Trong sắc xuân Bính Ngọ 2026, tinh thần của Đại hội XIV với khát vọng về một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh đã trở thành luồng sinh khí mới lan tỏa trong mọi tầng lớp nhân dân. Đối với Học viện Chính trị, với bề dày hơn 74 năm lịch sử, việc vận dụng sáng tạo hệ thống văn kiện Đại hội XIV không chỉ là nhiệm vụ học thuật mà còn là trách nhiệm chính trị cốt lõi. Bài viết tập trung phân tích lộ trình chuyển hóa các quyết sách chiến lược thành hành động nghiên cứu cụ thể của học viên ở Hệ Đào tạo sau đại học, nhằm xây dựng đội ngũ học viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy lý luận sâu sắc và năng lực vận dụng thực tiễn vượt trội, góp phần xây dựng Học viện thông minh, hiện đại.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Sự hòa quyện "Ý Đảng - Lòng dân" và sứ mệnh của học viên Hệ Đào tạo sau đại học trong kỷ nguyên mới
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là cương lĩnh hành động mang tầm vóc lịch sử, xác lập lộ trình đưa đất nước bước vào "Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc". Điểm nhấn đặc biệt của Văn kiện lần này chính là sự hòa quyện tuyệt đối giữa ý chí của Đảng và nguyện vọng của Nhân dân. Với hơn 14 triệu lượt ý kiến đóng góp tâm huyết, Văn kiện là sản phẩm tinh tuệ tập thể, thể hiện sự đồng thuận xã hội cao độ về mục tiêu phát triển đất nước bền vững dựa trên con đường xã hội chủ nghĩa. Ý Đảng đã bắt trúng mạch đập cuộc sống, phản ánh đúng nhu cầu về một nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch; trong khi Lòng dân đã trở thành bệ phóng sức mạnh, biến các quyết sách chính trị thành hiện thực sinh động.
Đối với học viên Hệ Đào tạo sau đại học tại Học viện Chính trị, việc quán triệt sự thống nhất biện chứng giữa lý luận và thực tiễn không chỉ là phương pháp luận mà còn là tiêu chuẩn chính trị trong nghiên cứu. Đặc thù đào tạo tại Học viện đòi hỏi mỗi luận văn, luận án phải thoát ly khỏi lối tư duy lý thuyết thuần túy, tránh tình trạng "trích dẫn nối tiếp trích dẫn" thiếu sức sống. Giá trị khoa học của một công trình nghiên cứu trước hết phải được đo lường bằng khả năng giải quyết các vấn đề nảy sinh từ thực tế đời sống bộ đội và địa bàn đóng quân. Cụ thể nghiên cứu phải làm sáng tỏ sự tương đồng giữa đường lối, chủ trương của Đảng với nguyện vọng, lợi ích sát sườn của quần chúng. Một công trình có giá trị là công trình chỉ ra được cách thức cụ thể để đưa "ý Đảng" thấm sâu vào "lòng dân", tạo nên sự đồng thuận tuyệt đối trong đơn vị và xã hội; đồng thời, thay vì những bảng biểu khô khan, giá trị thực chất của đề tài nằm ở chỉ số về sự hài lòng, tin tưởng của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Đây là tiêu chí khách quan nhất để đánh giá tính khả thi và sức lan tỏa của các giải pháp mà học viên đề xuất. Bên cạnh đó, việc lấy thực tiễn làm trung tâm giúp học viên rèn luyện tư duy sắc bén, khả năng phân tích tình hình chính trị - xã hội thực tế. Điều này trực tiếp phục vụ nhiệm vụ hoàn thiện chức trách, nhiệm vụ của người cán bộ chính trị, giảng viên khoa học xã hội và nhân văn quân sự sau khi tốt nghiệp, đảm bảo mỗi sản phẩm trí tuệ đều là một đóng góp thiết thực cho sự nghiệp xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị.
Do vậy, sứ mệnh của người học viên ở Hệ Đào tạo sau đại học hiện nay là cụ thể hóa các mục tiêu chiến lược của Đảng, như phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP trên 10%/năm và thu nhập đầu người 8.500 USD vào năm 2030, thành các giải pháp mang tính thực tiễn sâu sắc. Nghiên cứu phải trực tiếp tháo gỡ những "nút thắt" về tư tưởng tại đơn vị, làm cho các quan điểm của Đảng thấm sâu vào đời sống của mỗi cán bộ, học viên, nhân viên, chiến sĩ, từ đó tạo ra sức mạnh nội sinh tổng hợp quân - dân. Trong kỷ nguyên vươn mình, học viên chính là những "kiến trúc sư lý luận" ở cấp cơ sở, có trách nhiệm bảo đảm cho mỗi bước tiến của Quân đội đều đồng nhất với dòng chảy phát triển của dân tộc, thực hiện trọn vẹn di nguyện của Bác Hồ về một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.
2.2. Cụ thể hóa các đột phá chiến lược vào nghiên cứu khoa học xã hội nhân văn quân sự
Thứ nhất, tập trung nghiên cứu hoàn thiện thể chế công tác Đảng, công tác chính trị trong môi trường quân sự hiện đại. Quán triệt tư duy chiến lược của Đại hội XIV về đột phá thể chế, học viên Hệ Đào tạo sau đại học cần xác định việc nghiên cứu hoàn thiện hệ thống quy định, cơ chế vận hành của công tác Đảng, công tác chính trị là nhiệm vụ trọng tâm. Nghiên cứu không dừng lại ở diễn giải lý luận mà phải đi sâu phân tích các "điểm nghẽn" trong thực thi công vụ, từ đó đề xuất các giải pháp chuẩn hóa quy trình, phân cấp, phân quyền rõ ràng. Đặc biệt, các đề tài cần tập trung vào cơ chế kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu và siết chặt kỷ luật phát ngôn, kỷ luật quân đội. Việc tối ưu hóa thể chế thông qua lăng kính khoa học xã hội nhân văn quân sự chính là tiền đề để giải phóng các nguồn lực, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các hoạt động quân sự, quốc phòng vận hành chuyên nghiệp và hiệu quả.
Thứ hai, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với năng lực tư duy quản trị hiện đại. Trong lộ trình xây dựng Quân đội "tinh, gọn, mạnh", các nghiên cứu ở Hệ Đào tạo sau đại học phải lấy con người làm trung tâm của sự đổi mới. Học viên cần tập trung xây dựng mô hình năng lực cho người cán bộ chính trị, trong đó "năng lực số" và khả năng thích ứng với chiến tranh công nghệ cao là những yêu cầu bắt buộc. Nghiên cứu khoa học tại Học viện lúc này không chỉ là tổng kết thực tiễn đơn thuần mà phải tích hợp được hạ tầng dữ liệu vào dự báo tình hình tư tưởng và quản trị nhân lực. Sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính, mệnh lệnh sang tư duy quản trị phát triển, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, sẽ giúp học viên định hình các không gian học tập và rèn luyện hiện đại. Mỗi công trình nghiên cứu phải đề xuất được các giải pháp thực chất nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ năng lực làm chủ công nghệ và xử lý chính xác các tình huống an ninh phi truyền thống.
Thứ ba, kết hợp chặt chẽ giữa hạ tầng công nghệ và khoa học xã hội nhân văn để tạo sức mạnh tổng hợp. Đột phá về hạ tầng trong nghiên cứu quân sự tại Học viện Chính trị cần được hiểu là sự hiện đại hóa phương thức nghiên cứu và ứng dụng. Học viên có nhiệm vụ nghiên cứu cách thức chuyển đổi số trong giáo dục, đào tạo và hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị tại đơn vị cơ sở. Việc ứng dụng công nghệ mới để phân tích tâm lý bộ đội, quản lý dư luận xã hội trên không gian mạng và kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong Quân đội là những hướng nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao. Đây chính là giải pháp để khoa học xã hội nhân văn quân sự phát huy vai trò "mở đường", góp phần bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa" thông qua việc xây dựng thế trận lòng dân và thế trận tư tưởng vững chắc trên mọi môi trường.
2.3. Tiếp nối truyền thống của Học viện Chính trị qua tư duy vận dụng sáng tạo.
Trải qua hành trình hơn 74 năm xây dựng và phát triển (25/10/1951 - Nay), Học viện Chính trị đã đào tạo, bồi dưỡng được hàng vạn cán bộ chính trị, cán bộ giảng dạy, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn cho Quân đội nhân dân Việt Nam; hàng ngàn cán bộ cho Quân đội nhân dân Lào, Quân đội Hoàng gia Campuchia và đào tạo cán bộ nguồn nhân lực bậc cao cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước… Đội ngũ cán bộ đã qua đào tạo tại Học viện Chính trị có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; có kiến thức toàn diện, chuyên sâu về công tác đảng, công tác chính trị, về khoa học xã hội nhân văn quân sự; có năng lực lãnh đạo, chỉ huy quản lý hoàn thành tốt nhiệm vụ, khẳng định được vị trí, vai trò và uy tín trên cương vị công tác, nhiều đồng chí đã phát triển trở thành tướng lĩnh trong Quân đội, cán bộ cao cấp của Đảng, Nhà nước và nhà khoa học có uy tín. Truyền thống "Kiên định và phát triển, đoàn kết và kỷ luật, chủ động sáng tạo, khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ" không chỉ là niềm tự hào mà còn là khuôn mẫu đạo đức khoa học để học viên Hệ Đào tạo sau đại học hôm nay soi chiếu khi vận dụng Văn kiện Đại hội XIV. Vận dụng sáng tạo tinh thần Đại hội không phải là sự lặp lại máy móc các thuật ngữ chính trị, mà là sử dụng phương pháp luận khoa học sắc bén của Đảng để giải mã các vấn đề thực tiễn của Quân đội. Điều này đòi hỏi học viên phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, dám nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng tình hình và đề xuất những giải pháp mang tính đột phá, khả thi.
Sự quyết liệt trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực được nhấn mạnh trong Văn kiện phải được học viên chuyển hóa thành các tiêu chuẩn về đạo đức công vụ và liêm chính học thuật. Nghiên cứu khoa học tại Học viện cần tập trung vào việc bồi đắp phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" trong thời kỳ mới, gắn kết chặt chẽ bài học "Dân là gốc" với nhiệm vụ xây dựng "Thế trận lòng dân" vững chắc trên không gian mạng và tại các địa bàn chiến lược. Học viên phải là người đi đầu trong việc xóa bỏ tư duy nhiệm kỳ, lợi ích nhóm, thay vào đó là tinh thần phụng sự, trọng dân, hiểu dân và vì dân. Mỗi công trình khoa học ra đời phải mang hơi thở của truyền thống Học viện anh hùng, đồng thời thể hiện tầm vóc tư duy của nhà nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự, đủ sức dẫn dắt tư tưởng và thực thi hiệu quả các quyết sách của Đảng, xứng đáng với tầm vóc của một trung tâm đào tạo nhân tài cho hệ thống chính trị Việt Nam.
2.4. Phương pháp luận "Nói ít - Làm nhiều - Làm đến cùng" trong thực hiện nhiệm vụ học thuật.
Văn kiện Đại hội XIV đặt ra yêu cầu hành động cực kỳ khắt khe: "Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh - Làm đến nơi đến chốn", lấy thực thi làm thước đo chất lượng. Đối với học viên Hệ Đào tạo sau đại học, phương châm này phải được chuyển hóa thành phương pháp luận nghiên cứu khoa học thực chứng và trách nhiệm. Việc thực hiện nhiệm vụ học thuật không còn là sự sao chép lý thuyết mà phải bắt đầu từ khâu xác lập vấn đề: Đề tài nghiên cứu phải trúng và đúng các "điểm nghẽn" thực tế tại đơn vị cơ sở, như tình trạng trì trệ trong đổi mới phương thức hoạt động hay sự suy giảm niềm tin ở một bộ phận nhỏ quần chúng. Sự lựa chọn đúng đắn này chính là bước đầu tiên để bảo đảm công trình khoa học không "nằm trên giấy" mà có khả năng đi ngay vào cuộc sống bộ đội.
Trong quá trình triển khai, học viên phải triệt để từ bỏ lối hành văn mỹ từ, sáo rỗng, thay vào đó là việc sử dụng hệ thống dữ liệu số, các chỉ số đo lường cụ thể và phản hồi thực tế từ đơn vị để làm luận cứ. Tính khả thi và hiệu quả ứng dụng phải là tiêu chuẩn định lượng bắt buộc của mỗi luận văn, luận án. Giải pháp đề xuất cần ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ và đặc biệt là dễ triển khai ngay tại đơn vị để nâng cao sức mạnh chiến đấu và năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng. Tinh thần "Nói ít - Làm nhiều - Làm đến cùng" còn thể hiện ở thái độ kiên quyết khắc phục bệnh thành tích trong nghiên cứu, dám chịu trách nhiệm trước kết quả ứng dụng thực tế. Đây chính là biểu hiện sinh động của sự trung thực khoa học và đạo đức cách mạng, giúp học viên rèn luyện tác phong làm việc của người cán bộ chính trị chuyên nghiệp, liêm chính, đáp ứng yêu cầu quản trị quân sự hiện đại trong giai đoạn mới.
2.5. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái.
Trong kỷ nguyên vươn mình, bảo vệ an ninh văn hóa tư tưởng và an ninh chế độ trở thành nhiệm vụ sống còn trước các thủ đoạn tinh vi của chiến lược "Diễn biến hòa bình". Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu phải nhìn thẳng vào sự thật, nâng cao năng lực phản ứng chính sách chủ động trên không gian mạng. Học viên Hệ Đào tạo sau đại học tại Học viện Chính trị với ưu thế về hệ thống tri thức lý luận chuyên sâu và tư duy phản biện khoa học, chính là lực lượng tiên phong, là "lá chắn thép" trên mặt trận tư tưởng của Đảng. Nghiên cứu khoa học lúc này phải mang tính chiến đấu mạnh mẽ, không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền một chiều mà phải trực tiếp nhận diện, bóc gỡ và đấu tranh phản bác có hiệu quả các luận điệu xuyên tạc lịch sử, âm mưu "phi chính trị hóa" Quân đội của các thế lực thù địch.
Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng phải được gắn kết chặt chẽ với việc xây dựng niềm tin xã hội và phát huy các giá trị nhân văn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Học viên cần nghiên cứu các phương thức lan tỏa thông tin tích cực, lấy cái đẹp dẹp cái xấu, biến mỗi bài viết khoa học thành một vũ khí lý luận sắc bén làm thất bại mọi âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghiên cứu cũng cần chỉ rõ các biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ để kịp thời phòng ngừa từ sớm, từ xa. Trong bối cảnh thông tin đa chiều và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, trách nhiệm của học viên là phải làm chủ công nghệ, sử dụng tri thức để định hướng dư luận, củng cố niềm tin son sắt của cán bộ, chiến sĩ vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Đây là nhiệm vụ chính trị trọng yếu, góp phần bảo vệ vững chắc "hồn cốt" của chế độ trong hành trình vươn tới mục tiêu một nước Việt Nam giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.
3. Kết luận
Vận dụng sáng tạo văn kiện Đại hội XIV là yêu cầu tự thân của học viên Hệ Đào tạo sau đại học tại Học viện Chính trị nhằm hiện thực hóa khát vọng vươn mình của dân tộc. Trong không khí phấn khởi của mùa xuân đổi mới, đội ngũ học viên Hệ Đào tạo sau đại học cần phát huy tinh thần tự lực, tự cường, kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống hơn 74 năm anh hùng với tư duy quản trị hiện đại. Kết quả nghiên cứu khoa học chất lượng cao chính là hành động thiết thực nhất để đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm nòng cốt bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Đại tá Nguyễn Duy Giáp, Trung tá Nguyễn Quốc Duy
Hệ Đào tạo sau đại học, Học viện Chính trị