Ngày 11/2/2026 vừa qua, tin buồn khiến cả thế giới bàng hoàng: Nam diễn viên James Van Der Beek, nổi tiếng với vai Dawson trong "Dawson's Creek", đã qua đời ở tuổi 48 sau hơn 2 năm chiến đấu với ung thư đại trực tràng.
Ban đầu, Van Der Beek, không có tiền sử gia đình mắc bệnh, cảm thấy bất ngờ khi được chẩn đoán ở tuổi 46 và chủ yếu chia sẻ câu chuyện của mình để nâng cao nhận thức về căn bệnh nguy hiểm có thể xảy ra ở người còn rất trẻ.
Cái tên của anh một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về căn bệnh mà lâu nay hầu hết chúng ta nghĩ chỉ "xuất hiện ở tuổi 50 trở lên" nhưng nay đang ngày càng gia tăng ở người trẻ, kể cả những người từng nghĩ mình khỏe mạnh.
Cảnh báo ung thư đại trực tràng đang trẻ hóa, không còn là bệnh của người già
Ung thư đại trực tràng từng được coi là "bệnh của tuổi già" với phần lớn ca mắc xuất hiện ở độ tuổi trên 50. Tuy nhiên, thống kê hiện nay cho thấy xu hướng này đang thay đổi mạnh mẽ.
Theo báo cáo của các tổ chức y tế lớn như Cancer Research, khoảng 1 trong 5 người được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng hiện nay là dưới 55 tuổi. Tỷ lệ này đã tăng đáng kể so với vài thập kỷ trước.
Ở nhiều nước phát triển, tỷ lệ ung thư đại trực tràng ở người dưới 50 đang tăng đều đặn mỗi năm, trong khi ở nhóm tuổi lớn hơn lại có xu hướng giảm nhờ tầm soát hiệu quả.
Một nghiên cứu quốc tế đăng tải trên PubMed cũng phát hiện, tốc độ gia tăng ở nhóm dưới 50 tuổi là một xu hướng toàn cầu, xảy ra ở ít nhất 27 quốc gia trên nhiều châu lục.
Điều này có nghĩa là ung thư đại trực tràng "đang tiến lên phía trước tuổi tác". Những người trưởng thành ở độ tuổi 20, 30 hay 40 cũng đang nằm trong nhóm đối tượng nguy cơ ngày càng tăng.
Không riêng bảng số liệu, nghiên cứu lâm sàng tại Việt Nam cũng ghi nhận tỷ lệ polyp và tổn thương tiền ung thư ở nhóm dưới 50 khá cao, đặc biệt ở người từ 40-49 tuổi.
Vì sao ung thư đại trực tràng lại ngày càng trẻ hóa?
Các chuyên gia tin rằng nguyên nhân không chỉ đến từ một yếu tố đơn lẻ mà là sự kết hợp phức tạp của lối sống và môi trường hiện đại:
1. Lối sống "tây hóa"
Chế độ ăn giàu thịt đỏ, đồ chế biến sẵn, ít chất xơ đã được liên kết với nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Thói quen ít vận động, béo phì và tiêu thụ đường, đồ uống có cồn cũng là những yếu tố gia tăng rủi ro.
2. Môi trường và yếu tố không rõ nguyên nhân
Việc tiếp xúc với các chất độc môi trường, vi khuẩn đường ruột bất lợi, thậm chí vi khuẩn sản xuất độc tố trong ruột đang là đối tượng nghiên cứu tích cực để hiểu nguyên nhân đằng sau sự gia tăng này.
3. Lịch sử gia đình và yếu tố di truyền
Đột biến di truyền làm tăng nguy cơ, nhưng phần lớn ca bệnh trẻ hiện nay không liên quan đến tiền sử gia đình rõ rệt, càng làm cho người trẻ chủ quan dễ bỏ qua nguy cơ.
Dấu hiệu cảnh báo ung thư đại trực tràng: Khi nào phải đi khám ngay?
Điểm đáng lo ngại là ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nếu bạn gặp một hoặc nhiều trong số các dấu hiệu sau, hãy đến cơ sở y tế sớm để được kiểm tra, đừng đợi đến khi quá muộn:
Những triệu chứng cảnh báo sớm
Máu trong phân hoặc phân đen như hắc ín
Thay đổi thói quen đi đại tiện kéo dài (tiêu chảy hoặc táo bón liên tục)
Đau bụng, chướng bụng không rõ nguyên nhân
Giảm cân nhanh và mệt mỏi kéo dài
Cảm giác ruột không được làm trống hoàn toàn sau đi ngoài
Những dấu hiệu này có thể bị nhầm lẫn với các vấn đề tiêu hóa thông thường nhưng nếu kéo dài hơn vài tuần thì cần chẩn đoán sớm bằng xét nghiệm phân, nội soi đại tràng, hoặc các xét nghiệm hiện đại khác.
Việc James Van Der Beek, người còn rất trẻ, khỏe mạnh, qua đời vì ung thư đại trực tràng là lời cảnh tỉnh lớn cho tất cả chúng ta. Ung thư đại trực tràng không phân biệt tuổi tác như trước đây chúng ta từng nghĩ.
Việc nắm bắt kiến thức, nhận diện các dấu hiệu sớm và đi tầm soát theo khuyến cáo chuyên gia từ tuổi 45, hoặc sớm hơn nếu có nguy cơ cao có thể cứu sống bạn hoặc người thân.
Không ai nên chờ đợi tới khi đau đớn mới hành động. Sức khỏe là điều ta có thể tự bảo vệ, bắt đầu từ chính những bước đơn giản như khám sớm, điều chỉnh lối sống, và lắng nghe cơ thể mình mỗi ngày.
(Ảnh: Internet)
Tuấn Khang