Tôi đã theo đuổi lối sống tối giản khoảng 5 năm. Điều thay đổi rõ nhất không chỉ là số lượng đồ đạc trong nhà ít đi, mà còn là cách tôi nhìn vào một món đồ trước khi quyết định mua. Trước đây, tôi thường coi giá thấp là tiêu chí quan trọng nhất. Thấy món gì đang giảm giá, có phiên bản thay thế rẻ hơn hoặc được quảng cáo là "mua rất hời", tôi dễ bị thuyết phục, dù chưa chắc đã thật sự cần.
Sau nhiều lần mua rồi bỏ, mua rẻ rồi phải thay, tôi mới nhận ra một điều khá đơn giản: giá thấp không đồng nghĩa với chi phí thấp. Một món đồ 100.000 đồng nhưng dùng vài lần rồi hỏng hoặc bị bỏ xó có thể đắt hơn một món 500.000 đồng được dùng đều đặn trong vài năm. Từ đó, tôi không còn hỏi "món này có rẻ không?" mà chuyển sang hỏi "mình sẽ dùng nó bao lâu và bao nhiêu lần?".
Càng cố mua rẻ, đôi khi càng dễ tốn tiền
Có một thời gian tôi rất thích tìm những món được gọi là "bản thay thế giá rẻ". Trước khi mua, tôi có thể dành hàng giờ để so sánh giá, tìm mã giảm, đọc đánh giá và cố chọn sản phẩm có chức năng tương tự nhưng rẻ hơn đáng kể. Khi ấy, tôi nghĩ mình đang tiêu tiền rất tỉnh táo.
Nhưng thực tế, không ít món đồ giá thấp lại khiến tôi phải trả thêm bằng cách khác. Có món chất lượng không tốt, có món dùng bất tiện, nhanh xuống cấp hoặc đơn giản là không mang lại trải nghiệm đủ tốt để mình muốn tiếp tục sử dụng. Kết quả là sau một thời gian ngắn, tôi lại phải mua món khác thay thế. Tổng số tiền cuối cùng bỏ ra đôi khi còn nhiều hơn việc mua một sản phẩm tốt ngay từ đầu.
Tôi từng gặp tình huống tương tự với những vật dụng dùng hàng ngày như cốc nước, bình giữ nhiệt hay đồ bếp. Một món quá rẻ có thể nhanh mất khả năng giữ nhiệt, dễ rò nước hoặc tạo cảm giác không yên tâm khi sử dụng. Trong khi đó, món tốt hơn tuy giá cao hơn ban đầu nhưng có thể dùng ổn định nhiều năm. Nếu chia giá tiền cho hàng trăm, hàng nghìn lần sử dụng, chi phí mỗi lần thực tế không còn cao.
Điều thú vị là những món mình thực sự thích và đánh giá cao thường cũng được sử dụng cẩn thận hơn. Một chiếc cốc đẹp khiến tôi muốn dùng mỗi ngày, một chiếc chảo tốt giúp việc nấu ăn dễ chịu hơn, còn một chiếc máy tính ổn định giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian chờ đợi và xử lý công việc. Khi nhìn theo cách đó, giá trị của một món đồ không chỉ nằm ở số tiền bỏ ra khi mua mà còn ở thời gian, công sức và mức độ sử dụng sau này.
Sống tối giản không có nghĩa là món nào cũng phải mua đắt
Sau khi thay đổi quan điểm, tôi cũng nhận ra một cực đoan khác cần tránh: không phải cứ đồ đắt là đáng mua. Với một gia đình bình thường, việc chọn phiên bản cao cấp cho mọi món đồ vừa không cần thiết vừa dễ trở thành một dạng tiêu dùng khác được khoác áo "đầu tư cho chất lượng".
Có những vật dụng tiêu hao hàng ngày như túi rác, khăn giấy, tăm bông, miếng rửa bát hay một số sản phẩm vệ sinh cơ bản mà sự chênh lệch giá không tạo ra khác biệt lớn trong trải nghiệm sống. Với nhóm này, tôi chỉ cần sản phẩm đáp ứng nhu cầu, chất lượng ổn định và giá hợp lý. Bỏ thêm quá nhiều tiền đôi khi không mang lại giá trị tương xứng.
Quan trọng hơn, dù một món đồ có rẻ đến đâu, tôi cũng cố gắng không mua nếu bản thân không thực sự cần. Một món giảm từ 1 triệu đồng xuống còn 300.000 đồng vẫn khiến tôi mất 300.000 đồng nếu sau đó nó nằm nguyên trong tủ. Từ khi sống tối giản, tôi nhận ra việc không mua thứ không cần thiết thường tiết kiệm được nhiều tiền hơn việc săn được một món đồ giá rẻ.
3 nhóm đồ tôi sẵn sàng chi nhiều hơn
Sau nhiều năm điều chỉnh cách tiêu dùng, tôi nhận ra có ba nhóm đồ mà mình sẵn sàng trả thêm tiền, miễn là khoản chi vẫn nằm trong ngân sách.
Đầu tiên là những món ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và hiệu suất làm việc. Với người thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại hoặc các thiết bị công nghệ để kiếm thu nhập, việc chọn một sản phẩm ổn định, cấu hình phù hợp và có độ bền tốt có thể giúp giảm thời gian gián đoạn, sửa chữa hoặc thay mới. Tôi không nhất thiết mua phiên bản đắt nhất, nhưng sẽ ưu tiên chất lượng hơn mức giá thấp nhất.
Nhóm thứ hai là những vật dụng được sử dụng với tần suất cao. Một món đồ giá 1 triệu đồng nhưng dùng mỗi ngày trong ba năm có chi phí trung bình cho mỗi lần sử dụng rất thấp. Ngược lại, một món chỉ 300.000 đồng nhưng mua vì giảm giá rồi gần như không dùng lại có thể trở thành khoản chi đắt đỏ hơn nhiều. Vì thế, những món như giày đi thường xuyên, nồi chảo, cốc nước, thiết bị gia dụng nhỏ hoặc dụng cụ cá nhân là nhóm tôi ưu tiên độ bền và sự tiện dụng.
Nhóm thứ ba là những món ảnh hưởng trực tiếp đến sự thoải mái trong thời gian dài, chẳng hạn như đệm ngủ, ghế làm việc, giày hoặc các vật dụng tiếp xúc thường xuyên với thực phẩm. Đây là những thứ được sử dụng hàng trăm, thậm chí hàng nghìn giờ mỗi năm. Nếu một sản phẩm tốt hơn thực sự mang lại khác biệt rõ ràng và nằm trong khả năng tài chính, tôi sẵn sàng trả thêm thay vì cố tiết kiệm một khoản nhỏ rồi phải chịu bất tiện mỗi ngày.
Sau 5 năm, tôi hiểu tối giản không phải là mua rẻ mà là mua đúng
Trước đây, tôi từng nghĩ người biết tiết kiệm là người luôn tìm được món rẻ nhất. Bây giờ, tôi lại cho rằng điều quan trọng hơn là biết món nào đáng mua, món nào có thể mua loại bình thường và món nào tốt nhất nên không mua ngay từ đầu.
Một món đồ giá cao chưa chắc là lãng phí, cũng như một món giá rẻ chưa chắc là tiết kiệm. Giá trị thực sự nằm ở việc nó có phục vụ đúng nhu cầu, được sử dụng đủ nhiều và tồn tại đủ lâu để xứng đáng với số tiền bỏ ra hay không.
Sau 5 năm sống tối giản, tôi không còn quá hào hứng với chuyện săn giá thấp. Thay vào đó, mỗi khi đứng trước một món đồ, tôi thường tự hỏi: món này có thực sự cần thiết không, tôi sẽ sử dụng nó bao nhiêu lần và liệu nó có giúp cuộc sống thuận tiện hơn trong thời gian đủ dài hay không?
Với tôi, đó mới là cách tiêu tiền tiết kiệm hơn: không cố trả ít nhất cho mọi thứ, mà cố để mỗi đồng bỏ ra đều có giá trị sử dụng rõ ràng.
Thu Thanh