Ở tuổi trung niên, nhiều thay đổi về sức khỏe diễn ra âm thầm. Vòng eo có thể lớn dần, trong khi lượng vitamin D trong cơ thể giảm xuống nhưng không nhất thiết gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì thế, không ít người chỉ chú ý đến cân nặng hoặc kết quả xét nghiệm thông thường mà bỏ qua hai yếu tố này.
Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Diabetes, Obesity and Metabolism cho thấy, việc đồng thời có mỡ bụng dư thừa và nồng độ vitamin D thấp có thể là vấn đề đáng lưu tâm, đặc biệt ở người trên 50 tuổi.
Hơn 5.500 người được theo dõi trong 6 năm
Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ English Longitudinal Study of Ageing (ELSA), theo dõi 5.520 người từ 50 tuổi trở lên trong khoảng 6 năm.
Ngay khi bắt đầu nghiên cứu, những người tham gia được đánh giá hai yếu tố gồm vòng eo và nồng độ vitamin D trong cơ thể. Sau đó, họ được chia thành các nhóm dựa trên tình trạng mỡ bụng và vitamin D, đồng thời được theo dõi tình trạng sức khỏe trong những năm tiếp theo.
Điểm đáng chú ý là các nhà nghiên cứu không sử dụng chỉ số khối cơ thể (BMI) để đánh giá lượng mỡ dư thừa mà tập trung vào vòng eo.
Theo nghiên cứu, vòng eo trên 40 inch (khoảng 102 cm) ở nam và trên 35 inch (khoảng 89 cm) ở nữ được xem là dấu hiệu của tình trạng béo bụng.
Cách đánh giá này có ý nghĩa bởi BMI chỉ phản ánh tương quan giữa cân nặng và chiều cao, trong khi không cho biết chính xác lượng mỡ tập trung ở vùng bụng. Điều này đặc biệt quan trọng khi cơ thể thay đổi theo tuổi, khiến một người có thể không quá thừa cân nhưng vẫn tích tụ nhiều mỡ quanh eo.
Nguy cơ tử vong tăng 123% khi cùng lúc có hai yếu tố
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm người vừa có mỡ bụng dư thừa, vừa có nồng độ vitamin D thấp có nguy cơ tử vong trong thời gian theo dõi cao hơn 123% so với nhóm không có cả hai tình trạng này.
Đáng chú ý, mối liên hệ này không thể hiện rõ ở mức độ tương tự khi chỉ có một trong hai yếu tố.
Nói cách khác, phát hiện đáng quan tâm của nghiên cứu không nằm ở việc thiếu vitamin D hay béo bụng đơn lẻ, mà ở sự xuất hiện đồng thời của cả hai.
Các nhà nghiên cứu cho biết mối liên hệ này vẫn được ghi nhận sau khi đã tính đến nhiều yếu tố sức khỏe và lối sống khác. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu quan sát, vì vậy kết quả chỉ cho thấy mối liên quan chứ chưa thể khẳng định mỡ bụng và thiếu vitamin D trực tiếp gây ra nguy cơ tử vong cao hơn.
Vì sao mỡ bụng và thiếu vitamin D có thể liên quan đến nhau?
Vitamin D là một vitamin tan trong chất béo. Khi cơ thể có nhiều mô mỡ, vitamin D có xu hướng được giữ lại trong mô mỡ nhiều hơn, từ đó có thể làm giảm lượng vitamin D lưu thông và sẵn sàng để cơ thể sử dụng.
Trong khi đó, tình trạng thiếu vitamin D có liên quan đến nhiều quá trình sinh học trong cơ thể, trong đó có chức năng miễn dịch, sức khỏe xương và quá trình điều hòa viêm.
Khi tuổi càng cao, những thay đổi về thành phần cơ thể, chuyển hóa và mức độ viêm có thể diễn ra rõ rệt hơn. Vì vậy, các nhà nghiên cứu cho rằng sự kết hợp giữa mỡ bụng dư thừa và vitamin D thấp có thể tạo ra tác động bất lợi lớn hơn so với từng yếu tố riêng lẻ.
Tuy nhiên, cơ chế chính xác đằng sau mối liên hệ này vẫn cần được nghiên cứu thêm.
Sau tuổi 50, đừng chỉ nhìn vào con số trên cân
Một trong những thông điệp đáng chú ý từ nghiên cứu là cân nặng không phải chỉ số duy nhất phản ánh sức khỏe chuyển hóa.
Một người có thể không thuộc nhóm béo phì theo BMI nhưng vẫn có vòng eo lớn và tích tụ nhiều mỡ nội tạng. Trong khi đó, tình trạng vitamin D thấp cũng có thể tồn tại mà không gây ra triệu chứng rõ ràng.
Vì vậy, sau tuổi 50, việc theo dõi sức khỏe có thể cần chú ý đến nhiều chỉ số hơn thay vì chỉ nhìn vào cân nặng.
Vòng eo là một phép đo đơn giản có thể thực hiện tại nhà. Vòng eo tăng dần theo thời gian có thể là dấu hiệu cho thấy lượng mỡ vùng bụng đang gia tăng.
Bên cạnh đó, xét nghiệm vitamin D có thể giúp xác định cơ thể có đang thiếu vitamin D hay không, đặc biệt ở những người có nguy cơ thiếu hụt hoặc có các yếu tố sức khỏe cần được bác sĩ đánh giá.
Điều quan trọng là không nên tự ý bổ sung vitamin D liều cao chỉ dựa trên một bài viết hoặc thông tin trên mạng. Việc bổ sung nên căn cứ vào chế độ ăn, mức độ tiếp xúc ánh nắng, tình trạng sức khỏe và kết quả xét nghiệm khi cần thiết, đồng thời được bác sĩ hoặc chuyên gia y tế tư vấn.
Mỡ bụng và vitamin D: Hai chỉ số nhỏ nhưng đáng để quan tâm
Sau tuổi 50, những thay đổi của cơ thể đôi khi không đến bằng các triệu chứng rõ ràng mà tích lũy từng chút một: vòng eo lớn hơn, khối cơ giảm, khả năng vận động thay đổi hoặc một số chỉ số dinh dưỡng không còn như trước.
Nghiên cứu trên hơn 5.500 người cho thấy tình trạng mỡ bụng dư thừa kết hợp với vitamin D thấp có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn trong thời gian theo dõi. Phát hiện này không có nghĩa cứ thiếu vitamin D hoặc có vòng eo lớn là sẽ gặp biến cố nghiêm trọng, nhưng gợi ý rằng việc đánh giá sức khỏe ở tuổi trung niên nên toàn diện hơn.
Thay vì chỉ nhìn vào cân nặng, hãy chú ý đến vòng eo, chế độ vận động, dinh dưỡng và những chỉ số sức khỏe phù hợp. Với vitamin D, nếu có nguy cơ thiếu hụt, xét nghiệm và tư vấn y tế có thể giúp xác định có thực sự cần bổ sung hay không.
Bởi sau tuổi 50, chăm sóc sức khỏe không chỉ là giảm vài kilogram trên cân mà còn là hiểu rõ cơ thể đang thay đổi như thế nào.
HN