Tại Computex 2026, ông Nelson Duann, Phó Chủ tịch cấp cao của Silicon Motion, cho biết tình trạng thiếu hụt NAND trong hơn một năm qua đang khiến “thị trường SSD bán lẻ gần như biến mất”. Theo ông, nhiều chip điều khiển (controller) SSD của Silicon Motion trước đây thường xuất hiện trong các mẫu SSD bán lẻ giờ chủ yếu được chuyển tới những hãng sản xuất PC như Dell hay ASUS.
Thông thường, các công ty như Silicon Motion sẽ bán controller SSD cho các nhà sản xuất module như Samsung hay Western Digital. Các hãng này sau đó kết hợp controller với NAND và firmware riêng để tạo ra những mẫu SSD hoàn chỉnh bán ra thị trường tiêu dùng.
Tuy nhiên, sự bùng nổ của AI đang khiến phần lớn nguồn cung DRAM và NAND hiện nay được ưu tiên cho trung tâm dữ liệu AI, hạ tầng cloud và các hệ thống máy chủ quy mô lớn. Trong bối cảnh nguồn cung chip nhớ không tăng kịp nhu cầu, các hãng sản xuất SSD cũng bắt đầu ưu tiên bán NAND và controller cho những khách hàng đặt số lượng lớn như OEM PC hoặc datacenter thay vì thị trường bán lẻ.
Điều đó đồng nghĩa lượng NAND và controller còn lại dành cho SSD bán lẻ ngày càng ít hơn. Kết quả là người dùng mua SSD riêng lẻ ngoài thị trường bắt đầu phải đối mặt với tình trạng giá tăng mạnh và nguồn hàng khan hiếm hơn đáng kể so với trước đây.
Hệ quả là những người dùng vốn thường tự ráp PC giờ nhiều khi phải chuyển sang máy bộ hoặc các combo linh kiện để tránh mức giá quá cao của RAM và SSD bán lẻ.
Theo ông Duann, một trong những nguyên nhân khiến giá SSD bán lẻ tăng mạnh là các hãng PC hiện không còn mua đủ NAND từ những nhà cung cấp truyền thống. Để duy trì sản xuất, họ buộc phải tìm tới các nhà sản xuất module SSD và controller. Điều này giúp đảm bảo nguồn cung cho thị trường PC và smartphone, nhưng đồng thời cũng khiến SSD bán lẻ trở nên khan hiếm hơn.
Trong khi nhiều hãng PC và laptop đã tăng giá khoảng 20-40% trong giai đoạn gần đây, giá của nhiều mẫu SSD NVMe thậm chí đã tăng hơn gấp đôi so với trước.
Giá SSD đang tăng mạnh trong thời gian qua và không có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo dữ liệu từ PCPartPicker
Giá linh kiện tăng mạnh cũng kéo theo sự xuất hiện của nhiều SSD giả hoặc SSD dùng chip nhớ kém chất lượng nhưng được ngụy trang khá tinh vi. Một số sản phẩm thậm chí có thể vượt qua các bài benchmark cơ bản, khiến người dùng gặp thêm rủi ro nếu mua hàng từ nguồn không rõ ràng.
Theo Nelson Duann, tình hình nhiều khả năng sẽ chưa cải thiện trong nửa cuối năm nay. Các đối tác NAND mà Silicon Motion làm việc cùng cho biết áp lực nguồn cung thậm chí có thể còn lớn hơn trong năm 2027.
Phần NAND không dành cho datacenter được dự đoán sẽ tiếp tục ưu tiên cho các dòng sản phẩm cao cấp nhằm bù đắp cho sản lượng tiêu thụ thấp hơn. Trong bối cảnh nhu cầu AI vẫn tăng rất nhanh, nhiều chuyên gia cho rằng áp lực thiếu hụt NAND và mặt bằng giá SSD cao có thể còn kéo dài tới năm 2028.
Tuấn Nguyễn