1. Đặt vấn đề
Trên thế giới, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế chủ đạo, song các nhân tố khó lường kèm theo nguy cơ, thách thức có xu hướng gia tăng, nhất là những hệ quả bất lợi, đa chiều từ xu hướng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, đặc biệt là cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc, Mỹ - Nga tiếp tục gia tăng với hình thái đa dạng, là vấn đề lớn nhất của thế giới trong thời gian qua[1]. Các nước lớn vừa có sự thỏa hiệp, hợp tác, vừa cạnh tranh, kiềm chế lẫn nhau, trong đó mặt cạnh tranh có biểu hiện gia tăng. Bối cảnh đó, đặt Việt Nam trước những cơ hội và thách thức lớn trong quá trình triển khai chủ trương hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện sao cho vừa tranh thủ được thuận lợi, vừa giữ vững hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.
Trong nước, với những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại đã khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Đảng ta, Đất nước ta vẫn vững vàng vượt qua mọi khó khăn, thách thức, tiếp tục nỗ lực vươn lên và đạt được những kết quả quan trọng, khá toàn diện và đáng mừng trong phát trển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Với những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử của đất nước sau hơn 40 năm đổi mới, thế hệ trẻ ngày càng có điều kiện để phát triển toàn diện, học tập nâng cao trình độ, tiếp cận với khoa học, công nghệ; đời sống vật chất, thể chất, tinh thần được nâng lên. Phần lớn thanh niên có tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc; luôn vững tin vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; tiếp tục phát huy vai trò xung kích, sáng tạo, khẳng định bản lĩnh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; tích cực hoạt động xã hội, tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng. Tuy nhiên, một bộ phận thanh niên chưa nhận thức đầy đủ âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các thế lực thù địch, các thế lực phản động trong giai đoạn hiện nay; chưa đủ bản lĩnh chính trị, kiến thức, kỹ năng để "chọn lọc" các thông tin xấu, độc trên môi trường không gian mạng, dễ bị lợi dụng, lôi kéo. Do đó, bộ phận thanh niên chính là mục tiêu mà thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị trong và ngoài nước triệt để lợi dụng và nhắm đến để thực hiện phương thức, âm mưu, thủ đoạn hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ.
2. Thanh niên Việt Nam tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh hiện nay
Một trong những âm mưu trong chiến lược diễn biến hòa bình chống Việt Nam của các thế lực thù địch đó là lợi dụng tầng lớp thanh niên, chúng xác định là một trong những lực lượng có tính chất cốt lõi nhằm chuyển hóa chế độ chính trị, xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhằm lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa. Chúng triệt để lợi dụng những yếu điểm về tâm lý, lứa tuổi của thanh niên đồng thời kết hợp với dùng tiền, vật chất để mua chuộc của thanh niên để kích động tư tưởng chống đối, lôi kéo ca ngợi, tâng bốc họ là "tương lai", là "trụ cột", bởi vậy, các đối tượng phản động, cơ hội chính trị luôn tìm mọi cách liên kết với các thế lực phản động trong và ngoài nước để tập hợp lực lượng thanh niên, nhất là sinh viên, trí thức trẻ, để tập hợp lực lượng chống đối, thành lập tổ chức chính trị đối lập, từ đó công khai hóa tổ chức nhằm lật đổ chế độ.
Các thế lực thù địch tập trung vào một số phương thức cơ bản là thâm nhập, tác động vào thanh niên để tạo dựng lực lượng; thành lập các hội, nhóm trá hình để lôi kéo thanh niên trong nước tham gia vào các hoạt động chống Đảng, Nhà nước; tìm cách tiếp xúc, lôi kéo số du học sinh tham gia các tổ chức phản động lưu vong; các tổ chức tôn giáo, "tà đạo", "đạo lạ" đã triệt để lợi dụng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo để phát triển, lôi kéo tín đồ thanh niên; lôi kéo thanh niên tụ tập đông người, phản ứng tập thể hoặc biểu tình gây rối an ninh tư tưởng; lôi kéo văn nghệ sỹ, trí thức tuyên truyền phá hoại tư tưởng.
Những năm gần đây, các tổ chức phản động lưu vong tích cực móc nối, liên kết, phát triển lực lượng vào số đối tượng chống đối trọng điểm trong dân tộc, tôn giáo để tiến hành các hoạt động chống chính quyền; trong đó, biệt chú ý vào thanh, thiếu niên. Hoạt động này của các đối tượng được số chức sắc cực đoan hậu thuẫn, ủng hộ. Có những thời điểm hàng trăm tín đồ tham gia các tổ chức, hội, nhóm, trái pháp luật. Một số tổ chức bất hợp pháp tiếp tục truyền bá tư tưởng mang màu sắc mê tín dị đoan, sinh hoạt tôn giáo bất hợp pháp, trái với phong tục tập quán truyền thống văn hóa của dân tộc, tổ chức tuyên truyền, lôi kéo, dụ dỗ những thanh thiếu niên và người dân tham gia gây bức xúc trong xã hội thông qua mạng xã hội như: "Hội thánh của Đức Chúa Tròi Mẹ", "Ân điển cứu rỗi", ''Dương Văn Mình"[2]... Thời gian gần đây, các tổ chức tôn giáo bất hợp pháp bắt đầu chuyển hướng hoạt động sang truyền giáo trực tuyến trên mạng xã hội với việc sử dụng một số ứng dụng như Zoom, Skype, Zalo, mà đối tượng hướng đến là học sinh, sinh viên.
Trong những năm vừa qua, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cũng đã thực hiện tốt việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động trong việc giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi dưỡng đạo đức, lối sống lành mạnh cho thế hệ trẻ, qua đó làm nâng cao niềm tin của thanh niên đối với Đảng, với tổ chức Đoàn, với công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng; áp dụng nhiều hình thức giáo dục, tuyên truyền, đặc biệt là ứng dụng chuyển đổi số trong tổ chức hoạt động giáo dục; tăng cường lấy thông tin tích cực đẩy lùi tiêu cực; tổ chức nhiều đợt sinh hoạt chính trị rộng khắp với nhiều cách làm sáng tạo, rất hiệu quả.
Việc triển khai thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII được Ban Bí thư Trung ương Đoàn thực hiện nghiêm túc, kịp thời, hoạt động công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo thời gian có sự chuyển biến tích cực hơn, rõ nét. Việc nắm bắt các thông tin chống phá của các thế lực thù địch được thực hiện tốt, nhất là các thông tin liên quan đến tổ chức Đoàn, cán bộ Đoàn. Hệ thống các trang thông tin, fanpage thông tin tích cực đã chuyển biến tích cực và đa dạng hóa trong việc đăng tải, chia sẻ các tuyến tin, bài về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng[3].
3. Kiến nghị, đề xuất
Để tầng lớp thanh niên tham gia và thực hiện có hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, trong thời gian tới cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp sau:
Một là, tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp đối với công tác tư tưởng cho thanh niên đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu để bảo đảm cho công tác tư tưởng đối với thanh niên luôn đúng quan điểm, đường lối của Đảng. Sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định đến nâng cao hiệu quả của công tác tư tưởng đối với thanh niên trong giai đoạn mới. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần phải nhận thức sâu sắc, quán triệt đầy đủ các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo và quan tâm đúng mức, có kế hoạch để cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng về công tác tư tưởng đối với thanh niên.
Hai là, tăng cường quán triệt, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi; giáo dục cho thanh niên nhận thức đầy đủ, sâu sắc những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc trong đời sống tinh thần của thanh niên. Tuyên truyền đến thanh niên chủ trương, đường lối của Đảng, những vận dụng sáng tạo, bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng ta, của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong quá trình lãnh đạo nhân dân ta đi lên CNXH đã và đang được thực tiễn chứng minh tính đúng đắn; những thành tựu của Đảng và Nhà nước, nhân dân ta trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Quan tâm tuyên truyền, giáo dục đầy đủ các hệ giá trị quốc gia - dân tộc, hệ giá trị cộng đồng, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam cho thế hệ trẻ bằng các hình thức phù hợp, thực chất, hiệu quả, đó là lịch sử truyền thống vẻ vang của dân tộc Việt Nam, lịch sử truyền thống của Đảng Cộng sản Việt Nam; những giá trị tinh hoa văn hóa dân tộc, giá trị cộng đồng, giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; những tấm gương sáng của các đoàn viên, thanh niên…
Ba là, chú trọng khơi dậy tiềm năng, khát vọng cho thế hệ thanh niên để giới trẻ phát huy năng lực, sở trường, toàn tâm cống hiến công sức, trí tuệ và có ý thức, trách nhiệm trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; biết kế thừa, phát huy truyền thống văn hóa, thành quả cách mạng của dân tộc, nhất là học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn với từng công việc, nhiệm vụ được giao và tích cực tham gia đấu tranh phản bác thông tin xuyên tạc, phủ nhận thành tựu công cuộc đổi mới, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là phản ánh sự thay đổi, phát triển to lớn trong đời sống xã hội của quê hương, đất nước.
Bốn là, xây dựng, nâng cấp, vận hành, quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả các kênh thông tin trên không gian mạng - Các cấp bộ đoàn tiến hành rà soát, đánh giá chất lượng các trang thông tin, thiết bị của Đoàn phục vụ công tác thông tin, tuyên truyền của Đoàn trên không gian mạng; rà soát, đánh giá chất lượng các trang mạng xã hội do Đoàn quản lý, vận hành, lựa chọn các trang thông tin trọng tâm, tập trung đầu tư, phát triển chất lượng trang, đóng các trang thông tin theo sự vụ, sự việc tránh việc lập ra nhưng vận hành không hiệu quả. Đồng thời kết nối các trang thông tin điện tử, tài khoản mạng xã hội, đặc biệt là các trang trong hệ thống của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh để đăng tải, chia sẻ, lan tỏa thông tin, bài viết về các các nội dung này; chủ động, kịp thời định hướng thông tin liên quan đến các sự kiện chính trị, vụ việc phức tạp, nhạy cảm, tạo sức đề kháng cho cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi trước thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, thù địch; tuyên truyền, động viên giới trẻ tích cực tham gia đăng tải, chia sẻ, lan tỏa thông tin tích cực, viết tin, bài đấu tranh phản bác thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, thù địc trên Internet, mạng xã hội.
Năm là, tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để thực hiện hiệu quả công tác giám sát, bảo vệ, ngăn chặn, xử lý thông tin vi phạm pháp luật trên không gian mạng ảnh hưởng tiêu cực đến thanh niên, thiếu niên, nhi đồng; kiểm tra, rà soát và yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân liên quan xử lý các kênh thông tin có nội dung tiêu cực, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, kích động, tác động xấu đến nhận thức, lối sống văn hóa của thanh niên, thiếu niên, nhi đồng. Thường xuyên kiến nghị, đề xuất với các cơ quan chức năng để đảo vệ bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của thanh niên, thiếu niên, nhi đồng khi tham gia các hoạt động trên không gian mạng theo đúng quy định của pháp luật; ngăn chặn, xử lý hành vi lợi dụng không gian mạng để thực hiện các hành vi xâm hại quyền riêng tư của thanh niên, xâm hại trẻ em theo quy định của pháp luật.
4. Kết luận
Trong bối cảnh quốc tế và trong nước và thực trạng các vấn đề về tư tưởng của thanh niên như hiện nay, để thúc đẩy hơn nữa sự tham gia của đoàn viên, viên thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, rất cần sự quan tâm, tăng cường trong lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ, tổ chức đảng, việc xác định đúng và thực hiện có hiệu quả những giải pháp thiết thực, đột phá, việc xác định rõ vai trò và vào cuộc hiệu quả của nhà trường và Đoàn thanh niên; có như vậy thì mới khơi dậy khát vọng cống hiến, phát huy truyền thống, vai trò xung kích, tinh thần hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, của tuổi trẻ Việt Nam trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng.
Tài liệu tham khảo
1. Báo cáo Tổng kết công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi năm 2022 (số 16-BC/TWĐTN-VP, ngày 19/01/2023) của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
2. Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý IV và năm 2022.
3. TS. Trung tướng Đỗ Lê Chi (2023), Cục diện thế giới nhìn từ cuộc xung đột Nga- Ukraine, https://tuyengiao.vn/the-gioi/cuc-dien-the-gioi-nhin-tu-cuoc-xung-dot-nga-ukraine-146240, 2023.
4. "Hội thánh Đức Chúa trời Mẹ" lôi kéo học sinh, sinh viên tại Đà Nẵng, https://vov.vn/xa-hoi/hoi-thanh-duc-chua-troi-me-loi-keo-hoc-sinh-sinh-vien-tai-da-nang-758893.vov, 2018.
5. TS. Đinh Thế Huynh (2015), 30 năm đổi mới và phát triển ở Việt Nam, Chương 13, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, trang 351-354.
[1] TS. Đinh Thế Huynh (2015), 30 năm đổi mới và phát triển ở Việt Nam, Chương 13, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, trang 351-354.
[2] "Hội thánh Đức Chúa trời Mẹ" lôi kéo học sinh, sinh viên tại Đà Nẵng, https://vov.vn/xa-hoi/hoi-thanh-duc-chua-troi-me-loi-keo-hoc-sinh-sinh-vien-tai-da-nang-758893.vov, 2018.
[3] Báo cáo Tổng kết công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi năm 2022 (số 16-BC/TWĐTN-VP, ngày 19/01/2023) của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
ThS Ngô Thanh Long[1]
ThS Lê Thùy Linh[2]
[1] Chuyên viên, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương
[2] Chuyên viên UBMTTQ Việt Nam phường, Phó Bí thư Đoàn phường Kiến Hưng