Tháng 7 cũng là thời điểm chuẩn bị bước vào Tam Phục, giai đoạn nóng nhất trong năm theo quan niệm Á Đông. Nhiệt độ cao khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi, mất nước và điện giải, cảm giác chán ăn, mệt mỏi xuất hiện ở nhiều người. Nếu chế độ ăn không được điều chỉnh hợp lý, cơ thể rất dễ thiếu hụt protein, vitamin và khoáng chất cần thiết.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, mùa hè nên ưu tiên những thực phẩm giàu protein nhưng ít chất béo, dễ tiêu hóa và chứa nhiều vi chất. Trong đó, các loại thủy sản nước ngọt đang vào mùa như lươn, cá chạch và tôm sông là những lựa chọn đáng cân nhắc.
1. Lươn - "Nhân sâm dưới nước" giàu vitamin A, sắt và protein
Người xưa có câu: "Tiểu Thử ăn lươn quý như nhân sâm", bởi đây là thời điểm lươn béo nhất trong năm, thịt dày, ít xương và ngọt.
Lươn từ lâu đã được ví như "nhân sâm dưới nước" trong y học cổ truyền. Theo Đông y, lươn có tính ôn, vị ngọt, được cho là có tác dụng bổ khí huyết, dưỡng tỳ vị và hỗ trợ phục hồi thể lực sau khi cơ thể suy nhược.
Ở góc độ dinh dưỡng hiện đại, lươn là nguồn cung cấp: Protein chất lượng cao; vitamin A dồi dào; vitamin B12, sắt, kẽm, selen...
Vitamin A giúp duy trì thị lực, tăng cường miễn dịch và bảo vệ niêm mạc. Trong khi đó, vitamin B12 và sắt góp phần tạo hồng cầu, giảm nguy cơ thiếu máu - tình trạng khá phổ biến ở phụ nữ và người cao tuổi.
Ngoài ra, lươn còn chứa lượng đáng kể omega-3 và omega-6, những axit béo có lợi cho tim mạch và quá trình chống viêm của cơ thể.
Một số nghiên cứu cho thấy protein cùng các axit amin thiết yếu trong lươn có thể hỗ trợ quá trình tái tạo mô. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khẳng định lươn có thể "chữa bệnh gan" hay "phục hồi tế bào gan" như nhiều quan niệm dân gian.
Gợi ý chế biến:
Lươn om nghệ, lươn xào sả ớt, cháo lươn hoặc lươn hầm đều là những món ăn dễ tiêu hóa và phù hợp trong mùa hè.
2. Cá chạch - "Nhân sâm dưới nước" giàu canxi và protein
Ít được chú ý hơn lươn nhưng cá chạch cũng được nhiều nơi gọi là "nhân sâm dưới nước" bởi giá trị dinh dưỡng cao.
Theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), cá chạch chứa lượng protein khá cao trong khi hàm lượng chất béo thấp. Đồng thời, loại cá này còn cung cấp: canxi, phốt pho, kali, vitamin D, vitamin nhóm B. Đây đều là những dưỡng chất quan trọng giúp duy trì sức khỏe xương khớp, cơ bắp và hệ thần kinh.
Trong Đông y, cá chạch được cho là có tác dụng bổ trung ích khí, thanh nhiệt, giảm cảm giác mệt mỏi trong mùa hè. Dù vậy, các công dụng này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền thống và vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng để xác nhận.
Món ăn được nhiều gia đình yêu thích: Canh cá chạch nấu đậu phụ là món ăn vừa thanh mát vừa giàu dinh dưỡng. Đậu phụ bổ sung thêm protein thực vật, trong khi gừng giúp khử mùi tanh và làm món ăn dễ tiêu hóa hơn.
3. Tôm sông - "Kho protein" giúp duy trì cơ bắp và sức đề kháng
Tháng 7 cũng là thời điểm tôm sông ngon nhất trong năm. Loại thực phẩm này nổi tiếng nhờ hàm lượng protein cao nhưng lượng chất béo và calo tương đối thấp.
Theo USDA, trong 100g tôm có khoảng 20-24g protein, đồng thời cung cấp: canxi, magiê, phốt pho, kali, kẽm, Iốt, vitamin B12. Astaxanthin, chất chống oxy hóa tạo nên màu đỏ đặc trưng của tôm sau khi nấu chín.
Astaxanthin được nhiều nghiên cứu đánh giá có khả năng chống oxy hóa mạnh, góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Protein trong tôm cũng giúp duy trì khối cơ, tăng cảm giác no và hỗ trợ quá trình phục hồi sau vận động.
Đối với người cao tuổi, việc bổ sung đủ protein mỗi ngày đặc biệt quan trọng nhằm hạn chế tình trạng mất cơ theo tuổi tác (sarcopenia).
Cách chế biến:
Luộc, hấp hoặc xào nhanh với hẹ là những phương pháp giúp giữ được nhiều dưỡng chất và hạn chế lượng dầu mỡ.
Ăn đúng mùa không chỉ ngon mà còn có lợi cho sức khỏe
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, việc lựa chọn thực phẩm theo mùa giúp đảm bảo độ tươi ngon, hàm lượng dinh dưỡng cao hơn và thường có giá thành hợp lý hơn.
Bên cạnh lươn, cá chạch và tôm sông, mùa hè cũng nên tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin C, uống đủ nước và bổ sung các thực phẩm giàu kali như chuối, dưa hấu để bù lượng điện giải mất đi do đổ nhiều mồ hôi.
Tuy nhiên, người mắc gout, bệnh thận, dị ứng hải sản hoặc có nồng độ axit uric cao nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi ăn quá nhiều các loại thủy sản này. Đồng thời, cần chế biến chín kỹ để hạn chế nguy cơ nhiễm ký sinh trùng hoặc vi khuẩn từ thực phẩm sống.
Bổ sung các loại thủy sản nước ngọt đúng mùa có thể giúp đa dạng nguồn protein và vi chất cho cơ thể. Tuy nhiên, để tăng cường sức khỏe trong những ngày nắng nóng, điều quan trọng nhất vẫn là duy trì chế độ ăn cân đối, ngủ đủ giấc, vận động hợp lý và uống đủ nước mỗi ngày.
(Nguồn: Sohu)
Diệp Lục