Không ít gia đình có tổng thu nhập ở mức khá nhưng cuối tháng vẫn rơi vào cảnh "tiền đi đâu hết không biết". Thu nhập không thấp, cuộc sống cũng không quá xa hoa, vậy mà chỉ cần phát sinh một khoản chi lớn là lập tức phải vay mượn. Nguyên nhân đôi khi không nằm ở việc kiếm quá ít mà ở cách quản lý dòng tiền chưa hợp lý. Gia đình tôi cũng từng ở trong hoàn cảnh như vậy.
31 triệu/tháng nhưng không có một xu quỹ dự phòng
Vợ chồng tôi có 3 con. Bé lớn mới 5 tuổi, còn 2 bé sinh đôi vừa tròn 2 tuổi nên vợ tôi là Hoài nghỉ hẳn công việc để ở nhà chăm con. Ngoài việc lo cho 3 đứa nhỏ, Hoài còn chăm bố mẹ tôi vì ông bà đều lớn tuổi, sức khỏe không còn tốt, tháng nào cũng phải đi khám hoặc mua thêm thuốc.
Tôi đi làm, mỗi tháng đưa vợ 20 triệu để chi tiêu. Bố tôi có lương hưu 11 triệu, ông bảo già rồi chẳng cần giữ tiền nên tháng nào Hoài cũng là người lĩnh hộ rồi cầm luôn để lo mọi khoản trong nhà. Tổng cộng mỗi tháng gia đình có 31 triệu.
Nghe qua thì nhiều người sẽ nghĩ như vậy là đủ sống, thậm chí còn có thể tiết kiệm. Nhưng thực tế thì tháng nào Hoài cũng tiêu hết sạch.
Tiền chợ, sữa, bỉm, tiền điện nước, thuốc men cho bố mẹ, quần áo cho con, rồi những khoản phát sinh như sinh nhật, cưới hỏi, đồ dùng trong nhà... Mỗi khoản chỉ vài trăm nghìn đến hơn 1 triệu nhưng cộng lại thì chẳng còn đồng nào.
Điều khiến tôi lo nhất là nhà gần như không có quỹ dự phòng.
Ảnh minh họa
Có lần mẹ tôi phải nhập viện vài ngày vì huyết áp tăng cao. Tiền viện phí, thuốc men phát sinh gần 30 triệu. Hai vợ chồng nhìn tài khoản chỉ còn vài triệu đồng, cuối cùng phải vay nóng người quen để xoay xở. Trả hết khoản vay ấy chưa được bao lâu thì đến lượt con lớn phải đóng một khoản học phí và tiền đầu năm học. Mọi chuyện lại lặp lại.
Tôi không trách Hoài vì tôi biết vợ không hề tiêu xài hoang phí. Cô ấy mua gì cũng là cho gia đình, cho con cái và bố mẹ. Nhưng vì tất cả tiền đều để chung một chỗ, cứ cần là lấy nên cuối tháng nhìn lại chẳng biết đã chi vào những gì.
Sau lần phải đi vay giữa lúc cả nhà đều căng thẳng, hai vợ chồng mới nhận ra rằng kiếm được bao nhiêu không quan trọng bằng giữ lại được bao nhiêu.
Cách chi tiêu hiệu quả
Với những gia đình có con nhỏ và sống cùng bố mẹ, chi phí phát sinh gần như tháng nào cũng có. Vì vậy, điều quan trọng nhất không phải là cắt giảm cực đoan mà là phân chia dòng tiền ngay từ khi nhận lương.
Nếu tổng thu nhập mỗi tháng là 31 triệu đồng, hãy tách riêng tiền thành từng quỹ thay vì để chung một tài khoản.
Có thể tham khảo cách chia như sau:
12-13 triệu đồng dành cho tiền ăn uống và nhu yếu phẩm.
5-6 triệu đồng cho sữa, bỉm, học phí và các khoản liên quan đến con.
3-4 triệu đồng cho thuốc men, chăm sóc sức khỏe của ông bà.
Khoảng 3 triệu đồng cho điện, nước, internet, gas và các hóa đơn cố định.
2 triệu đồng dành cho các khoản phát sinh như hiếu hỷ, sửa chữa nhỏ hoặc mua đồ cần thiết.
Ít nhất 5 triệu đồng chuyển ngay vào tài khoản tiết kiệm hoặc quỹ dự phòng ngay sau khi nhận tiền.
Ảnh minh họa
Điều quan trọng là khoản tiết kiệm phải được coi như một hóa đơn bắt buộc phải thanh toán trước, chứ không phải đợi cuối tháng còn bao nhiêu mới để dành. Nếu đợi cuối tháng, đa số gia đình sẽ không còn đồng nào để tiết kiệm.
Bên cạnh đó, nên ghi chép chi tiêu mỗi ngày bằng ứng dụng điện thoại hoặc một cuốn sổ nhỏ. Chỉ sau khoảng 1-2 tháng, nhiều người sẽ bất ngờ khi phát hiện những khoản mua lặt vặt như đồ ăn vặt, mua hàng online, nước uống, quà cáp hay các món đồ "để đó rồi tính" có thể chiếm vài triệu đồng mỗi tháng.
Một mẹo khác rất hiệu quả là lập quỹ chi tiêu theo tuần. Ví dụ, tiền chợ trong tháng được chia thành 4 phần bằng nhau. Hết ngân sách của tuần thì cố gắng điều chỉnh thực đơn thay vì lấy thêm từ các khoản khác. Cách này giúp hạn chế việc chi quá tay ngay từ nửa đầu tháng.
Đối với những gia đình có người già thường xuyên đau ốm, nên duy trì một quỹ y tế riêng đủ chi phí khám chữa bệnh trong khoảng 2-3 tháng. Khi có việc đột xuất sẽ không phải vay nóng với lãi suất cao.
Cuối cùng, hai vợ chồng nên dành khoảng 30 phút vào cuối mỗi tháng để cùng xem lại các khoản thu chi. Không phải để trách ai tiêu nhiều hay ít, mà để biết tiền đã đi đâu và điều chỉnh kế hoạch cho tháng tiếp theo. Chỉ cần duy trì thói quen này đều đặn vài tháng, nhiều gia đình sẽ thấy mình không cần kiếm thêm tiền mà vẫn có thể xây dựng được khoản dự phòng, giảm áp lực mỗi khi có biến cố bất ngờ.
Ngọc Thương