2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Thích ứng tâm lý của giảng viên trẻ ở nhà trường Quân đội trong bối cảnh chuyển đổi số
Thích ứng tâm lý là quá trình cá nhân điều chỉnh nhận thức, cảm xúc và hành vi nhằm phù hợp với sự thay đổi của môi trường sống và hoạt động. Đối với giảng viên nhà trường Quân đội, thích ứng tâm lý trong bối cảnh chuyển đổi số là quá trình chủ động thay đổi tư duy nghề nghiệp, thái độ, cảm xúc và hành vi nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong bối cảnh mới. Quá trình này bao gồm khả năng chấp nhận đổi mới công nghệ, chủ động học tập kỹ năng số, thích nghi với phương pháp giảng dạy hiện đại và duy trì trạng thái tâm lý tích cực trước những áp lực của chuyển đổi số. Đây không chỉ là yêu cầu về năng lực nghề nghiệp mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm chất lượng đào tạo trong các nhà trường Quân đội hiện nay.
Thực hiện chủ trương, định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về CĐS, các nhà trường quân đội đã tập trung "khai thác có hiệu quả tiến bộ công nghệ số để đổi mới mạnh mẽ phương thức dạy và học, quản lý GD&ĐT trong các nhà trường Quân đội, tạo chuyển biến, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới". Những năm gần đây, các nhà trường Quân đội đã tích cực ứng dụng chuyển đổi số vào hoạt động giáo dục, đào tạo và quản trị nhà trường. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ giảng viên, đặc biệt là giảng viên trẻ - lực lượng "tiên phong", "cốt cán" giữ một vai trò quan trọng, góp phần tạo sự đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo tại các nhà trường Quân đội.
Bên cạnh những thuận lợi về khả năng sử dụng công nghệ và tư duy đổi mới, giảng viên trẻ nhà trường quân đội cũng phải đối mặt với nhiều áp lực tâm lý như yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn, thích nghi với môi trường giáo dục số, khẳng định vị thế nghề nghiệp và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ đào tạo trong quân đội. Tuy nhiên, việc sự thích ứng tâm lý của đội ngũ giảng viên trẻ cũng như việc phát huy vai trò của giảng viên trẻ trong chuyển đổi số có mặt còn chưa thực sự đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, tiềm năng; thái độ trách nhiệm, động cơ, quyết tâm tiến hành chuyển đổi số chưa thật sự quyết liệt; các kỹ năng tiếp cận, khai thác, ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số vào giảng dạy, kỹ năng cộng tác, làm việc trên môi trường số… có mặt còn hạn chế. Những hạn chế đó đã làm ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng giáo dục, đào tạo của các nhà trường Quân đội, cản trở sự phát triển và đổi mới toàn diện giáo dục, đào tạo trong bối cảnh mới hiện nay.
2.2. Phát huy vai trò tiên phong của giảng viên trẻ ở nhà trường Quân đội trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay
Một là, tiên phong trong ứng dụng công nghệ số vào hoạt động giảng dạy
Một trong những biểu hiện rõ nét nhất của vai trò tiên phong của giảng viên trẻ là khả năng tiếp cận và ứng dụng nhanh các công nghệ mới vào hoạt động giảng dạy. Đó không chỉ là khả năng thành thạo sự dụng máy tính, công nghệ mà còn là tiên phong trong thay đổi về tư duy, cách tiếp cận và phương pháp tiến hành các hoạt động sư phạm. Với ưu thế của thanh niên, nhiều giảng viên trẻ hiện nay đã chủ động ứng dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học, hệ thống quản lý học tập trực tuyến, công nghệ mô phỏng và trí tuệ nhân tạo vào xây dựng bài giảng điện tử, tổ chức lớp học trực tuyến và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức mà còn giúp tăng tính trực quan, khả năng tương tác và phát huy tính chủ động của người học. Thông qua đó lan tỏa tinh thần đổi mới, truyền cảm hứng cho học viên, khuyến khích họ tích cực tham gia vào quá trình học tập, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục và đào tạo.
Hai là, tiên phong đổi mới phương pháp dạy học trong bối cảnh chuyển đổi số
Trong xu thế dạy học hiện đại hiện nay, việc dạy học không chỉ dừng lại ở dạy kiến thức, kỹ năng mà cần phải đào tạo người học thành những chủ thể năng động, sáng tạo, có năng lực hành động và khả năng tự học, tự nghiên cứu để không ngừng hoàn thiện bản thân để đáp ứng kịp thời với sự phát triển trong cuộc sống và nghề nghiệp. Do đó, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng về kiến thức công nghệ thông tin trong giảng dạy cho đội ngũ giảng viên trẻ; ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin trong tìm kiếm tài liệu và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên; đẩy mạnh áp dụng các phương pháp dạy học mới như E-Learning kết hợp các phần mềm Multiple Choice Quiz Maker (Tạo bài thi, kiểm tra), ProfExam Suite (Tạo bài kiểm tra theo phương pháp hiện đại), Cram (Tạo đề thi, bài kiểm tra), NXG Logic Instructor (Thiết kế bài kiểm tra đáng giá học tập) hay TestPro 7.2 - 2017 (Kiểm tra chuyên nghiệp)…
Ba là, tiên phong trong nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo
Trong bối cảnh chuyển đổi số, giảng viên trẻ có điều kiện thuận lợi để tiếp cận nguồn tài liệu mở, công cụ nghiên cứu hiện đại và các nền tảng học thuật số. Điều này tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ vào giáo dục, đạo tạo trong các nhà trường Quân đội. Vì vậy, mỗi giảng viên trẻ cần phát huy tốt tinh thần xung kích, tiên phong đổi mới sáng tạo, nêu cao tinh thần trách nhiệm, ý thức tự giác, ý chí, quyết tâm của trong tiến hành chuyển đổi số. Đồng thời, tăng cường trang bị kiến thức, rèn luyện nâng cao trình độ, năng lực công nghệ thông tin và tiến hành một cách có hiệu quả, nâng cao chất lượng giảng dạy, góp phần quan trọng vào tiến trình chuyển đổi số chung của cả Nhà trường và Quân đội hiện nay.
Bốn là, tiên phong trong xây dựng môi trường giáo dục số
Với ưu thế về khả năng tiếp cận công nghệ, tư duy đổi mới và tinh thần sáng tạo, giảng viên trẻ giữ vai trò quan trọng, mang tính tiên phong trong quá trình hình thành và phát triển môi trường giáo dục số trong các nhà trường Quân đội. Thông qua việc chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, khai thác hiệu quả công nghệ và tích cực chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số, giảng viên trẻ góp phần tạo động lực đổi mới cho đồng nghiệp và học viên. Điều này góp phần nâng cao tính trực quan, thực hành và khả năng thích ứng của học viên với môi trường tác chiến hiện đại. Vì vậy, cần tiếp tục đề cao và phát huy vai trò của giảng viên trẻ, giảng viên giỏi có trình độ năng lực về công nghệ số, giảng viên có phương pháp dạy học tốt, nêu gương điển hình tiên tiến, tạo ra không khí nôi sổi trong học tập và làm theo gương điển hình về chuyển đổi ở các Khoa và Nhà trường.
3. Kết luận
Ma Khánh Trung
Khoa Tâm lý học quân sự, Trường Sĩ quan Chính trị