Thói quen này khiến trẻ này lớn lên khó thành công, nhiều bố mẹ lại vô tình tiếp tay

Thứ bảy, 21/11/2026 - 17:49

Không phải đứa trẻ học giỏi nào cũng dễ thành công khi trưởng thành. Có những thói quen tưởng như vô hại lúc còn nhỏ nhưng nếu kéo dài, chúng có thể trở thành rào cản khiến trẻ thiếu tự lập, ngại chịu trách nhiệm và dễ bỏ cuộc trước khó khăn.


Bố mẹ nào cũng mong con lớn lên giỏi giang, có công việc tốt và cuộc sống thuận lợi. Vì thế, nhiều gia đình sẵn sàng đầu tư cho con học ngoại ngữ, năng khiếu, tham gia các lớp kỹ năng từ rất sớm.

Thế nhưng, bên cạnh kiến thức và thành tích học tập, những thói quen được hình thành trong cuộc sống hàng ngày cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến cách trẻ đối diện với thế giới khi trưởng thành.

Một đứa trẻ có thể đạt điểm cao ở trường nhưng lại không biết tự giải quyết những việc đơn giản. Một đứa trẻ thông minh, nhanh nhẹn vẫn có thể gặp khó khăn khi làm việc nhóm nếu luôn cho rằng mình đúng và người khác phải nhường nhịn.

Đáng nói, không ít thói quen như vậy bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ trong gia đình, thậm chí được người lớn bỏ qua vì nghĩ rằng "trẻ con thì đứa nào chẳng thế".

Dưới đây là 4 thói quen bố mẹ nên chú ý và giúp con điều chỉnh từ sớm.

1. Việc gì cũng chờ bố mẹ làm hộ


Thói quen này khiến trẻ này lớn lên khó thành công, nhiều bố mẹ lại vô tình tiếp tay- Ảnh 1.

Buổi sáng, mẹ gọi con dậy, chuẩn bị quần áo, đánh răng cùng con, xếp sách vở vào cặp rồi vội vàng đút từng thìa cơm vì sợ muộn học.

Tan trường, bố mẹ lại nhắc con làm bài tập, dọn đồ chơi, chuẩn bị đồ dùng cho ngày hôm sau.

Dần dần, đứa trẻ quen với việc chỉ cần ngồi yên, mọi chuyện đã có người lớn lo liệu.

Nhiều phụ huynh làm thay con không phải vì nuông chiều, mà vì quá bận rộn. Thay vì chờ con tự đi giày mất 10 phút, mẹ chỉ cần cúi xuống giúp là xong trong vài giây.

Nhưng nếu chuyện này lặp lại thường xuyên, trẻ sẽ mất đi cơ hội học cách tự chăm sóc bản thân.

Khi lớn lên, những đứa trẻ quá phụ thuộc có thể gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định, sắp xếp công việc hoặc tự giải quyết vấn đề.

Bố mẹ nên làm gì?

Hãy bắt đầu bằng những việc nhỏ phù hợp với độ tuổi. Trẻ mẫu giáo có thể tự cất đồ chơi, bỏ quần áo bẩn vào giỏ. Trẻ tiểu học có thể tự chuẩn bị cặp sách, gấp quần áo, dọn bàn ăn.

Ban đầu, con có thể làm chậm, làm chưa đẹp, thậm chí mắc lỗi. Nhưng thay vì lập tức làm hộ, bố mẹ nên hướng dẫn và cho con cơ hội thử lại.

Một đứa trẻ không thể học cách tự lập nếu người lớn luôn làm mọi thứ thay mình.

2. Mắc lỗi là tìm lý do, đổ tại người khác


Thói quen này khiến trẻ này lớn lên khó thành công, nhiều bố mẹ lại vô tình tiếp tay- Ảnh 2.

Bị điểm kém, con nói tại cô giáo ra đề khó.

Đi học muộn, con trách mẹ không gọi dậy.

Làm hỏng đồ chơi, con đổ tại em nghịch trước.

Những lời biện minh như vậy không hiếm gặp ở trẻ nhỏ. Đôi khi, đó chỉ là phản ứng tự nhiên khi trẻ sợ bị trách mắng hoặc chưa biết cách đối diện với sai lầm.

Tuy nhiên, nếu thường xuyên né tránh trách nhiệm mà không được hướng dẫn, trẻ có thể dần hình thành thói quen cho rằng mọi thất bại đều do hoàn cảnh hoặc người khác gây ra.

Khi trưởng thành, điều này dễ trở thành trở ngại trong học tập, công việc và các mối quan hệ.

Bởi không ai có thể tiến bộ nếu luôn cho rằng bản thân chẳng cần thay đổi điều gì.

Bố mẹ nên làm gì?

Khi con mắc lỗi, đừng vội nổi giận hoặc tìm người để trách. Hãy giúp trẻ hiểu chuyện gì đã xảy ra, phần trách nhiệm của mình ở đâu và có thể làm gì để khắc phục.

Ví dụ, nếu con làm đổ nước, thay vì quát mắng, bố mẹ có thể hướng dẫn con lấy khăn lau. Nếu con quên làm bài tập, hãy cùng con tìm cách ghi nhớ nhiệm vụ vào lần sau.

Quan trọng hơn, người lớn cũng cần biết nhận lỗi trước mặt con.

Một lời xin lỗi chân thành của bố mẹ đôi khi có giá trị giáo dục hơn rất nhiều bài giảng dài dòng.

3. Luôn muốn được ưu tiên, không biết nghĩ cho người khác


Thói quen này khiến trẻ này lớn lên khó thành công, nhiều bố mẹ lại vô tình tiếp tay- Ảnh 3.

Trong bữa cơm, con nhất định đòi ăn phần ngon nhất.

Khi chơi cùng bạn, con muốn giữ tất cả đồ chơi.

Được tặng quà, con nhận lấy rồi bỏ đi mà không quan tâm đến người tặng.

Nếu không được đáp ứng mong muốn, con lập tức nổi giận, khóc lóc hoặc cho rằng mọi người không yêu thương mình.

Trẻ nhỏ vốn có xu hướng tập trung vào nhu cầu của bản thân. Đây là một phần bình thường trong quá trình phát triển tâm lý.

Tuy nhiên, khi lớn dần, trẻ cần học được rằng người khác cũng có cảm xúc, nhu cầu và những giới hạn riêng.

Nếu bố mẹ luôn nhường nhịn vô điều kiện, đáp ứng mọi yêu cầu chỉ để con không khóc, trẻ có thể khó chấp nhận việc bị từ chối.

Điều này ảnh hưởng đến khả năng hợp tác, chia sẻ và xây dựng các mối quan hệ khi trưởng thành.

Bố mẹ nên làm gì?

Hãy dạy con những nguyên tắc đơn giản như muốn mượn đồ phải xin phép, nhận được sự giúp đỡ cần biết cảm ơn, làm sai phải xin lỗi và không được tự ý xâm phạm đồ dùng của người khác.

Trong gia đình, trẻ cũng nên có những trách nhiệm phù hợp như dọn bát sau bữa ăn, giúp bố mẹ sắp xếp đồ đạc hoặc quan tâm đến ông bà.

Đặc biệt, bố mẹ không cần cảm thấy có lỗi khi từ chối những đòi hỏi không hợp lý.

Yêu thương con không có nghĩa là cả thế giới phải xoay quanh con.

4. Gặp một chút khó khăn đã muốn bỏ cuộc


Thói quen này khiến trẻ này lớn lên khó thành công, nhiều bố mẹ lại vô tình tiếp tay- Ảnh 4.

Bài toán vừa khó hơn bình thường, con lập tức gấp sách.

Tập đi xe đạp ngã vài lần, con tuyên bố không muốn học nữa.

Tham gia lớp đàn chưa lâu, con đã đòi nghỉ vì thấy mình chơi không giỏi bằng bạn.

Không ít bố mẹ gặp tình huống này và vội kết luận con lười biếng, thiếu ý chí.

Thực tế, khả năng kiên trì không tự nhiên xuất hiện. Trẻ cần thời gian, trải nghiệm và sự hỗ trợ phù hợp để học cách vượt qua cảm giác thất vọng.

Nếu mỗi khi con gặp khó, bố mẹ đều lập tức giải quyết thay, trẻ có thể ít cơ hội rèn luyện khả năng chịu đựng những trở ngại vừa sức.

Ngược lại, nếu người lớn liên tục ép con phải cố gắng bằng mọi giá, trẻ cũng có thể cảm thấy căng thẳng và mất hứng thú.

Bố mẹ nên làm gì?

Thay vì nói "Có thế mà cũng không làm được", hãy thử hỏi: "Con đang thấy khó nhất ở chỗ nào?".

Sau đó, cùng con chia nhỏ nhiệm vụ thành những bước dễ thực hiện hơn.

Chẳng hạn, thay vì yêu cầu con giải hết 10 bài toán, hãy khuyến khích con hoàn thành từng bài một. Khi con làm chưa đúng, bố mẹ có thể ghi nhận sự cố gắng và hướng dẫn cách thử lại.

Trẻ cần hiểu rằng thất bại không đáng sợ và đôi khi phải thử nhiều lần mới tìm ra cách làm phù hợp.

Điều đáng khen không chỉ là kết quả cuối cùng, mà còn là sự tiến bộ trong quá trình cố gắng.

Thành công của con không chỉ nằm ở bảng điểm

Nhiều bố mẹ dành phần lớn thời gian quan tâm đến điểm số, thứ hạng và thành tích của con, nhưng lại ít chú ý đến cách trẻ cư xử trong cuộc sống hàng ngày.

Trong khi đó, khả năng tự lập, tinh thần trách nhiệm, sự tôn trọng người khác và tính kiên trì đều là những kỹ năng có giá trị lâu dài.

Tất nhiên, không thể chỉ dựa vào vài thói quen thời thơ ấu để dự đoán một đứa trẻ sau này thành công hay thất bại. Tính cách, hoàn cảnh gia đình, môi trường giáo dục và những cơ hội trong cuộc sống đều có ảnh hưởng đến tương lai của mỗi người.

Điều quan trọng là những thói quen chưa tốt hoàn toàn có thể được điều chỉnh khi trẻ nhận được sự hướng dẫn phù hợp.

Bố mẹ không cần nuôi dạy một đứa trẻ lúc nào cũng ngoan ngoãn, không mắc lỗi hay luôn đứng đầu lớp.

Thay vào đó, hãy giúp con biết tự làm những việc trong khả năng, dám nhận trách nhiệm khi sai, biết quan tâm đến người khác và không dễ dàng bỏ cuộc.

Bởi món quà quý giá bố mẹ có thể dành cho con không phải là dọn sẵn một con đường bằng phẳng, mà là giúp con có đủ bản lĩnh để tự bước đi trên con đường của mình.

Minh Uyên