Chúng triệt để lợi dụng internet, mạng xã hội để gieo rắc tư tưởng hoài nghi, thúc đẩy suy thoái tư tưởng chính trị, cổ súy chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, cơ hội; xuyên tạc bản chất cách mạng của Quân đội, thúc đẩy âm mưu "phi chính trị hóa" quân đội, từng bước làm suy giảm niềm tin, ý chí chiến đấu và bản lĩnh chính trị của cán bộ, quân nhân. Thực tiễn cho thấy, suy thoái về đạo đức cách mạng luôn gắn liền với nguy cơ suy thoái về tư tưởng chính trị, làm giảm sức mạnh chiến đấu và khả năng "tự miễn dịch" của Quân đội trước các tác động chống phá từ bên ngoài. Vì vậy, phòng, chống "diễn biến hòa bình" không chỉ là nhiệm vụ đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận mà còn là quá trình xây dựng nền tảng đạo đức cách mạng vững chắc trong toàn quân.
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về thực hành đạo đức cách mạng
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng chỉ có giá trị thực sự khi được hiện thực hóa trong hoạt động thực tiễn. Vì vậy, thực hành đạo đức cách mạng thực chất là quá trình chuyển hóa các chuẩn mực, nguyên tắc đạo đức từ nhận thức thành hành vi tự giác, từ yêu cầu bên ngoài thành nhu cầu nội tâm và phong cách sống ổn định của mỗi cá nhân. Đây là quá trình rèn luyện thường xuyên, liên tục trong mọi lĩnh vực hoạt động của người cách mạng.
Bản chất của thực hành đạo đức cách mạng trước hết thể hiện ở sự thống nhất giữa tư tưởng, động cơ và hành động. Một người có nhận thức đúng nhưng thiếu động cơ trong sáng hoặc không chuyển hóa thành hành động cụ thể thì chưa thể coi là thực hành đạo đức cách mạng đúng nghĩa. Do đó, thực hành đạo đức không chỉ là "biết điều đúng", mà quan trọng hơn là "làm điều đúng", kiên trì hành động đúng ngay cả trong những điều kiện khó khăn, phức tạp hoặc khi lợi ích cá nhân bị tác động.
Đồng thời, thực hành đạo đức cách mạng là quá trình biến các chuẩn mực đạo đức thành phong cách sống, phương pháp công tác và thói quen ứng xử hằng ngày. Những phẩm chất như trung thực, trách nhiệm, tận tụy, chí công vô tư hay tinh thần phục vụ nhân dân chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thể hiện cụ thể trong công việc, trong quan hệ với đồng chí, đồng đội và trong cách ứng xử trước lợi ích cá nhân và tập thể. Chính vì vậy, thực hành đạo đức không tách rời đời sống thực tiễn mà luôn gắn chặt với nhiệm vụ, chức trách và môi trường hoạt động cụ thể của mỗi người.
3. Thực hành đạo đức cách mạng góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống "diễn biến hòa bình" trong Quân đội hiện nay
Trong chiến lược chống phá cách mạng Việt Nam hiện nay, các thế lực thù địch đặc biệt coi Quân đội nhân dân Việt Nam là mục tiêu trọng điểm để thúc đẩy "diễn biến hòa bình", nhằm làm suy giảm vai trò chính trị, sức mạnh chiến đấu và bản chất cách mạng của Quân đội. Nếu trước đây thủ đoạn chống phá chủ yếu tập trung vào lĩnh vực quân sự, thì hiện nay chúng chuyển mạnh sang tiến công trên lĩnh vực tư tưởng, chính trị, văn hóa, đạo đức và tâm lý xã hội; lấy phá hoại nền tảng tinh thần làm khâu đột phá nhằm làm suy yếu "từ bên trong" đội ngũ cán bộ, quân nhân.
Một trong những thủ đoạn nguy hiểm nhất là thúc đẩy chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, tâm lý hưởng thụ và tư tưởng cơ hội trong một bộ phận cán bộ, đảng viên. Thông qua internet, mạng xã hội và các phương tiện truyền thông, các thế lực thù địch ra sức cổ súy quan niệm sống đề cao lợi ích cá nhân, tuyệt đối hóa giá trị vật chất, phủ nhận lý tưởng cách mạng và trách nhiệm chính trị của quân nhân. Chúng tìm cách làm cho cán bộ, chiến sĩ dao động về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu; xem nhẹ danh dự, trách nhiệm, nghĩa vụ đối với Tổ quốc và nhân dân. Chúng lan truyền thông tin xấu độc, bóp méo sự thật, khai thác những hạn chế, khuyết điểm trong đời sống xã hội và trong nội bộ nhằm tạo tâm lý hoài nghi, mất niềm tin, gây "nhiễu loạn nhận thức" đối với cán bộ, chiến sĩ. Thực tiễn cho thấy, suy thoái về đạo đức thường là "cửa mở" dẫn tới suy thoái về tư tưởng chính trị. Khi chủ nghĩa cá nhân phát triển, lý tưởng cách mạng phai nhạt, ý thức tổ chức kỷ luật suy giảm thì rất dễ xuất hiện các biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Vì vậy, phá hoại nền tảng đạo đức cách mạng thực chất là thủ đoạn nhằm làm suy yếu nền tảng chính trị – tinh thần của Quân đội.
Thực hành đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh tạo ra "sức đề kháng bên trong" trước chiến lược "diễn biến hòa bình" hiện nay. Đây là quá trình xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc để mỗi cán bộ, chiến sĩ có khả năng tự bảo vệ mình trước các tác động tiêu cực từ bên ngoài.
Thứ nhất, thực hành đạo đức cách mạng góp phần củng cố bản lĩnh chính trị, giữ vững niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Khi cán bộ, quân nhân thường xuyên tu dưỡng theo các chuẩn mực "trung với nước, hiếu với dân", "suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng", họ sẽ hình thành niềm tin chính trị vững chắc, không dao động trước các luận điệu xuyên tạc, chống phá. Chính sự thống nhất giữa nhận thức chính trị với thực hành đạo đức tạo nên nền tảng tinh thần bền vững cho Quân đội trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.
Thứ hai, thực hành đạo đức cách mạng là quá trình đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân – "mảnh đất" làm nảy sinh "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Hồ Chí Minh từng chỉ rõ chủ nghĩa cá nhân là "giặc nội xâm", là nguồn gốc của nhiều biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Thông qua việc rèn luyện các phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đề cao trách nhiệm, kỷ luật và tinh thần phụng sự Tổ quốc, mỗi cán bộ, chiến sĩ sẽ từng bước khắc phục tư tưởng vụ lợi, thực dụng, cơ hội, từ đó nâng cao khả năng tự phòng vệ trước các tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường và âm mưu chống phá của các thế lực thù địch.
Thứ ba, thực hành đạo đức cách mạng góp phần xây dựng tính tổ chức, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm trong Quân đội. Đạo đức cách mạng không tồn tại tách rời nhiệm vụ chính trị mà được biểu hiện trực tiếp qua ý thức chấp hành điều lệnh, kỷ luật, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm trong công tác và thái độ phục vụ nhân dân. Khi quá trình tự rèn luyện trở thành nhu cầu tự giác, mỗi quân nhân sẽ có ý thức đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân, từ đó giữ vững sự thống nhất ý chí và hành động trong đơn vị.
Thứ tư, thực hành đạo đức cách mạng góp phần nâng cao năng lực "tự miễn dịch" trước thông tin xấu độc trên không gian mạng. Trong điều kiện bùng nổ thông tin hiện nay, mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ cần có trình độ nhận thức chính trị mà còn phải có bản lĩnh đạo đức đủ vững để tự sàng lọc thông tin, tự điều chỉnh hành vi và giữ vững lập trường trước những quan điểm sai trái, thù địch. Khi đạo đức cách mạng trở thành "hệ giá trị bên trong", người quân nhân sẽ có khả năng tự đề kháng trước các biểu hiện lệch chuẩn về tư tưởng, lối sống và hành vi.
Thứ năm, thực hành đạo đức cách mạng tạo sức mạnh nêu gương và lan tỏa giá trị tích cực trong đơn vị. Trong Quân đội, sức mạnh giáo dục lớn nhất không chỉ nằm ở lý luận mà còn ở hành động thực tiễn và sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Một tập thể có môi trường đạo đức lành mạnh, có nhiều tấm gương tận tụy, trách nhiệm, nói đi đôi với làm sẽ tạo ra "lá chắn tinh thần" vững chắc trước sự xâm nhập của các quan điểm sai trái và lối sống tiêu cực.
Thời gian qua, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hành đạo đức cách mạng trong Quân đội hiện nay có lúc, có nơi chưa thực sự thường xuyên và đi vào chiều sâu; còn biểu hiện học tập mang tính hình thức, thiếu tính tự giác trong tu dưỡng đạo đức và thực hiện trách nhiệm nêu gương. Một số trường hợp còn biểu hiện ngại đấu tranh, thiếu tinh thần tự phê bình và phê bình, bị tác động bởi chủ nghĩa thực dụng, tâm lý hưởng thụ và lợi ích cá nhân. Đây chính là môi trường mà các thế lực thù địch lợi dụng để thúc đẩy quá trình "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Những vấn đề đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức và biện pháp thực hành đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh; coi đây là nhiệm vụ nền tảng, lâu dài nhằm xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, giữ vững bản chất cách mạng và nâng cao hiệu quả phòng, chống "diễn biến hòa bình" trong tình hình mới.
4. Giải pháp phát huy vai trò của thực hành đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần phòng, chống "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch
Một là, nâng cao nhận thức về vai trò nền tảng của đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần đấu tranh phòng, chống "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch.
Trước hết, cần nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của thực hành đạo đức cách mạng trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị và phòng, chống "diễn biến hòa bình". Phải làm cho mọi quân nhân nhận thức rõ rằng: suy thoái đạo đức không chỉ là vấn đề lối sống cá nhân mà còn trực tiếp dẫn tới suy giảm bản lĩnh chính trị, làm xuất hiện nguy cơ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chính trị các cấp cần gắn giáo dục đạo đức cách mạng với giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch hiện nay. Qua đó giúp cán bộ, chiến sĩ thấy rõ thực hành đạo đức cách mạng chính là quá trình xây dựng "sức đề kháng bên trong", tạo khả năng tự bảo vệ trước các tác động tiêu cực từ mặt trái kinh tế thị trường và không gian mạng. Đồng thời, cần khắc phục nhận thức giản đơn cho rằng phòng, chống "diễn biến hòa bình" chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách hoặc chủ yếu diễn ra trên lĩnh vực tư tưởng – lý luận. Thực chất, đây còn là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực đạo đức, lối sống và hệ giá trị; vì vậy, mỗi cán bộ, quân nhân phải trở thành chủ thể tự giác trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Hai là, đổi mới nội dung, hình thức giáo dục và thực hành đạo đức cách mạng gắn với thực tiễn nhiệm vụ quân đội.
Việc giáo dục và thực hành đạo đức cách mạng cần được đổi mới theo hướng thiết thực, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị, môi trường công tác và những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn đơn vị. Khắc phục tình trạng giáo dục nặng về truyền thụ lý thuyết, ít liên hệ thực tiễn hoặc thiên về tuyên truyền một chiều. Nội dung giáo dục cần tập trung làm rõ mối quan hệ giữa thực hành đạo đức cách mạng với đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; đồng thời gắn với các vấn đề mới như ứng xử trên không gian mạng, trách nhiệm nêu gương, đấu tranh phản bác thông tin xấu độc và giữ gìn phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" trong điều kiện hiện nay. Hình thức giáo dục cần đa dạng, kết hợp giữa học tập chính trị với tổ chức các hoạt động thực tiễn, sinh hoạt chuyên đề, diễn đàn đối thoại, xử lý tình huống đạo đức nghề nghiệp, tọa đàm về các vấn đề tư tưởng nổi lên trong đơn vị. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, khai thác hiệu quả internet và mạng xã hội chính thống để lan tỏa các giá trị đạo đức tích cực, xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, có tính tương tác và sức thuyết phục cao. Quan trọng hơn, phải chuyển mạnh từ "học tập đạo đức" sang "thực hành đạo đức", lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ, tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật và thái độ phục vụ nhân dân làm thước đo chủ yếu của quá trình rèn luyện.
Ba là, phát huy vai trò nêu gương và tự giáo dục, tự rèn luyện của cán bộ, đảng viên.
Trong Quân đội, cán bộ, đảng viên giữ vai trò trực tiếp tổ chức, định hướng và lan tỏa các giá trị đạo đức cách mạng. Vì vậy, phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ này là giải pháp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phòng, chống "diễn biến hòa bình". Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự gương mẫu trong phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm; kiên quyết chống biểu hiện nói không đi đôi với làm, bệnh hình thức, chủ nghĩa cá nhân và tư tưởng vụ lợi. Sự gương mẫu của cán bộ không chỉ tạo sức thuyết phục trong giáo dục mà còn trực tiếp củng cố niềm tin, xây dựng đoàn kết và tạo môi trường chính trị tinh thần lành mạnh trong đơn vị. Cùng với đó, cần đề cao vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của mỗi quân nhân. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng không phải tự nhiên mà có, mà phải được rèn luyện thường xuyên, liên tục trong công việc và cuộc sống. Do đó, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải chủ động "tự soi", "tự sửa", thường xuyên đấu tranh với những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, tâm lý hưởng thụ, ngại khó, ngại khổ và sự dao động về lập trường tư tưởng. Khi quá trình tự rèn luyện trở thành nhu cầu tự thân, mỗi quân nhân sẽ hình thành khả năng tự điều chỉnh nhận thức và hành vi, từ đó nâng cao năng lực "tự miễn dịch" trước các luận điệu xuyên tạc và tác động tiêu cực từ bên ngoài.
Bốn là, gắn thực hành đạo đức cách mạng với đấu tranh trên không gian mạng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Không gian mạng hiện nay đã trở thành một trong những môi trường trọng điểm để các thế lực thù địch tiến hành chiến lược "diễn biến hòa bình". Vì vậy, thực hành đạo đức cách mạng phải gắn chặt với việc nâng cao bản lĩnh chính trị, trách nhiệm và văn hóa ứng xử của quân nhân trên môi trường số. Cần giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ trách nhiệm chính trị trong sử dụng internet và mạng xã hội; nâng cao khả năng nhận diện thông tin sai trái, xuyên tạc; không chia sẻ, bình luận hoặc tiếp tay cho các nội dung xấu độc, phản động. Đồng thời, phải xây dựng ý thức tự giác bảo vệ bí mật quân sự, giữ gìn hình ảnh và uy tín của Quân đội trong mọi hoạt động trên không gian mạng. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ, giảng viên, báo cáo viên, lực lượng đấu tranh trên không gian mạng trong tuyên truyền, định hướng dư luận, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và lan tỏa giá trị tích cực của phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ". Việc đấu tranh trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật hay thông tin tuyên truyền mà còn là biểu hiện cụ thể của bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và trách nhiệm công dân của mỗi quân nhân.
Năm là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, phát huy dân chủ, đề cao kỷ luật.
Môi trường văn hóa quân sự có vai trò trực tiếp định hướng nhận thức, điều chỉnh hành vi và hình thành nhân cách của cán bộ, chiến sĩ. Vì vậy, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, dân chủ, kỷ cương và giàu tính chiến đấu là điều kiện quan trọng để phát huy vai trò của thực hành đạo đức cách mạng trong phòng, chống "diễn biến hòa bình". Các cơ quan, đơn vị cần chú trọng xây dựng mối quan hệ đoàn kết, thống nhất, thương yêu đồng chí, đồng đội; duy trì nghiêm kỷ luật quân đội, nền nếp chính quy; phát huy dân chủ đi đôi với giữ vững nguyên tắc tổ chức và tính chiến đấu trong sinh hoạt đảng, sinh hoạt đơn vị. Đồng thời, phải kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện suy thoái đạo đức, lối sống, bệnh hình thức, tâm lý thực dụng và các hành vi vi phạm kỷ luật. Cùng với đó, cần đẩy mạnh xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phong phú, lành mạnh; phát huy các giá trị truyền thống của Quân đội và hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" trong thời kỳ mới. Một môi trường văn hóa tích cực sẽ tạo ra "lá chắn tinh thần" vững chắc, giúp cán bộ, chiến sĩ giữ vững bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin, nâng cao ý thức trách nhiệm và khả năng đề kháng trước âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch hiện nay.
NCS. Hoàng Ngọc Dương - Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, tập 11, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, 2011, tr.292.
2. Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, 2011, tr.292. ↑Sđd, tập 11, tr.612 ↑