Từ khoá: "sức đề kháng tư tưởng", "khoảng trống nhận thức", "không gian mạng"
Trong dòng chảy của thời đại, không gian mạng đã trở thành môi trường năng động để truyền tải những giá trị tốt đẹp của mỗi quốc gia, dân tộc. Song cũng là nơi mà các thế lực thù địch lợi dụng để thực hiện âm mưu "diễn biến hoà bình" bằng những luận điệu xuyên tạc, bịa đặt, kích động, chia rẻ khối đại đoàn kết toàn dân. Vụ bạo loạn ngày 10-11/6/2018 diễn ra tại tỉnh Bình Thuận (cũ) đến nay vẫn còn nguyên giá trị về sự thiếu kịp thời trong lĩnh vực truyền thông, đã tạo ra khoảng trống thông tin dẫn đến an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội bị ảnh hưởng. Xuất phát từ thực tế trên, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đặt ra yêu cầu mới, đòi hỏi cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương phải vào cuộc một cách quyết liệt hơn nữa để không ngừng lấp đầy "khoảng trống niềm tin" bằng những giá trị đúng đắn, tích cực và có sức thuyết phục. Ở đó, Trung tâm chính trị được xem là mảnh đất ươm mầm nhận thức, định hình bản lĩnh chính trị tạo ra "sức đề kháng tử tưởng" cho cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân ngay từ cơ sở.
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG "SỨC ĐỀ KHÁNG TƯ TƯỞNG" TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
Trong tác phẩm Làm gì? (1902), Lênin khẳng định "Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng". Tiếp thu tư tưởng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần khẳng định: "Tư tưởng không đúng thì công tác ắt sai lầm". Điều đó cho thấy, công tác tư tưởng không chỉ là "đi trước một bước", mà còn là "quyết định hướng đi".
Trải qua các kỳ Đại hội, Đảng ta đã xác định "bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ hệ trọng, sống còn của Đảng, của chế độ". Ngày 22/10/2018, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW về "tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới" và gần đây nhất trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng yêu cầu: "Lãnh đạo tốt công tác tuyên truyền, báo chí, xuất bản, truyền thông; quản lý có hiệu quả an ninh mạng; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm, sai trái thù địch, cơ hội chính trị" đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của công tác tư tưởng trong thời đại số; đồng thời thể hiện nhận thức mới của Đảng về không gian mạng và an ninh mạng; tiếp tục khẳng định nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ chiến lược và nhấn mạnh tính chủ động trong công tác đấu tranh tư tưởng.
Ra đời vào ngày 03/6/1995 theo Quyết định số 100-QĐ/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa VII) "về việc tổ chức Trung tâm Bồi dưỡng chính trị cấp huyện". Qua thời gian, tuy có thay đổi về tên gọi (năm 2019, đổi tên là Trung tâm Chính trị huyện theo Quy định 208-QĐ/TW, ngày 08/11/2019 của Ban Chấp hành Trung ương; năm 2025, đổi tên là Trung tâm chính trị xã theo Quy định 360-QĐ/TW, ngày 29/8/2025 của Ban Bí thư) nhưng vai trò, chức năng, nhiệm vụ không thay đổi mà ngày càng được quan tâm để đáp ứng nhu cầu thực tiễn công tác, nhất là triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trong bối cảnh thông tin đa chiều, thật - giả đan xen, vai trò, chức năng nhiệm vụ của Trung tâm chính trị ở cơ sở không chỉ bồi dưỡng lý luận chính trị, cung cấp kiến thức, mà còn hướng đến xây dựng cho học viên khả năng tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực hiện hữu trên các nền tảng mạng xã hội. Điều đó, đặt ra yêu cầu là phải từng bước hình thành "sức đề kháng tư tưởng", khắc phục "khoảng trống nhận thức" và nâng cao khả năng chiến đấu với môi trường "không gian mạng" đang phát triển mạnh mẽ như hiện nay.
"Sức đề kháng tư tưởng" có thể hiểu là khả năng nhận diện, chọn lọc, phân tích và phản ứng đúng đắn trước những thông tin sai trái, xuyên tạc hoặc các quan điểm lệch lạc tác động đến nhận thức chính trị, tư tưởng của mỗi cá nhân. Đây không phải là yếu tố tự nhiên hình thành, mà là kết quả của quá trình giáo dục lý luận, rèn luyện bản lĩnh chính trị và trải nghiệm thực tiễn. Khi có "sức đề kháng tư tưởng", mỗi người sẽ giữ được lập trường, không dao động trước những luận điệu chống phá, đồng thời có khả năng lan tỏa thông tin tích cực, bảo vệ cái đúng trên không gian mạng."
Song song với đó, "khoảng trống nhận thức" được hiểu là sự thiếu hụt hoặc chưa đầy đủ về kiến thức lý luận, khả năng kiểm chứng thông tin và kỹ năng tư duy phản biện. Chính khoảng trống này tạo điều kiện để các thông tin xấu độc, tin giả hoặc các luận điệu xuyên tạc dễ dàng tác động đến nhận thức, cảm xúc, hành vi của một bộ phận cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Thời gian qua, có nhiều trường hợp không xuất phát từ sự suy thoái về tư tưởng, mà bắt nguồn từ việc nhẹ dạ, cả tin, dẫn đến dao động, hoang mang, tiếp nhận thông tin theo cảm tính, vô tình trở thành con chốt thí của thế lực thù địch trên "mặt trận không tiếng súng".
Vấn đề trên gắn chặt với sự phát triển của "không gian mạng". Theo Luật An ninh mạng Việt Nam, "không gian mạng là mạng lưới kết nối của cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu; là nơi con người thực hiện các hành vi xã hội không bị giới hạn bởi không gian và thời gian". Theo đó, không gian mạng mang lại nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, truyền thông, nhưng cũng trở thành môi trường để các thế lực thù địch lợi dụng phát tán thông tin sai trái, kích động dư luận và chống phá chế độ.
II. THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA TRUNG TÂM CHÍNH TRỊ TRONG XÂY DỰNG "SỨC ĐỀ KHÁNG TƯ TƯỞNG" TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
1. Những kết quả từ việc xây dựng "sức đề kháng tư tưởng" trên không gian mạng
Trong bối cảnh không gian mạng phát triển với tốc độ nhanh chóng, các trung tâm chính trị ở cơ sở đang từng bước trở thành một trong những "điểm tựa nhận thức" quan trọng đối với cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân trước sự tác động đa chiều của thời đại số.
Thực tiễn thời gian qua, ở tỉnh Lâm Đồng, trong năm 2025, các trung tâm chính trị đã tổ chức bồi dưỡng cho 620 lớp với 35.528 học viên. Điều đáng quan tâm là cùng với việc triển khai các chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị theo quy định của Trung ương và sự chỉ đạo của các cấp uỷ, nhiều trung tâm chính trị đã bắt đầu quan tâm đến việc gắn nội dung bài giảng với những câu chuyện thời sự, hiện tượng lan truyền trên mạng xã hội cho đến những thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước,…, đều từng bước được đưa vào quá trình trao đổi, phân tích và định hướng ngay trong các buổi học.
Đáng chú ý là sự thay đổi này được bắt đầu từ chính cách tiếp cận người học. Nếu trước đây, nhiều lớp học lý luận chính trị thực hiện theo thiết kế bài giảng mang tính an toàn dựa trên khuôn khổ nhất định, thường tạo cảm giác "khô khan", "xơ cứng", nặng về truyền đạt một chiều thì hiện nay, một bộ phận giảng viên đã chủ động lấy người học làm trung tâm, tạo ra sự tương tác nhiều hơn; đặt người học vào các tình huống cụ thể; gợi mở, tranh luận từ những vấn đề đang diễn ra trên mạng xã hội để người học tự suy nghĩ, tự phản biện và tự hình thành nhận thức. Đây chính là bước chuyển từ "truyền thụ kiến thức" sang "hình thành khả năng tự bảo vệ".
Thực tế khảo sát từ 2.227 phiếu lấy ý kiến học viên sau các khóa bồi dưỡng năm 2025 tại Trung tâm chính trị xã Liên Hương, tỉnh Lâm Đồng cho thấy, đa số học viên có sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận thông tin trên không gian mạng. Họ không còn tiếp nhận thông tin theo cảm tính hoặc chia sẻ theo tâm lý đám đông như trước. Thay vào đó, đã bắt đầu hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, đối chiếu nguồn, nhìn nhận vấn đề theo hướng đa chiều thay vì phản ứng ngay lập tức trước những nội dung có tính kích động hoặc giật gân. Sự chuyển biến này tuy chưa thể thống kê đầy đủ bằng những chỉ số cụ thể, nhưng lại phản ánh khá rõ một thực tế: nhận thức chính trị của người học đang dần dịch chuyển từ trạng thái tiếp nhận thụ động sang chủ động chọn lọc thông tin.
Không ít học viên sau khóa học đã chủ động tham gia tương tác với các trang thông tin chính thống, chia sẻ nội dung tích cực hoặc lên tiếng trước các thông tin sai lệch trên mạng xã hội. Dù phần lớn chưa đủ khả năng tranh luận chuyên sâu hoặc phản bác trực diện các quan điểm sai trái, nhưng việc giữ được sự tỉnh táo, không bị cuốn theo các luồng dư luận cực đoan trên không gian mạng đã là một kết quả bước đầu mang một ý nghĩa đặc biệt. Bởi trong nhiều trường hợp, giữ vững niềm tin trước các luận điệu xuyên tạc đôi khi còn quan trọng hơn cả việc tranh luận thắng - thua, có người không làm chủ được cảm xúc dẫn đến chửi nhau trên mạng xã hội bằng những ngôn từ không thể chấp nhận, gây tác dụng ngược, vô ích.
Cùng với đó, thông qua các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ Mặt trận, đoàn thể, nhiều trung tâm chính trị đã góp phần hình thành lực lượng "tuyên truyền viên số". Lực lượng này hoạt động theo hướng không ồn ào hay mang tính đối đầu trực diện trên không gian mạng, mà chủ yếu lan tỏa thông tin tích cực từ chính vị trí công tác, từ các mối quan hệ xã hội và uy tín cá nhân ở cơ sở. Sự lan tỏa này nó đã và đang diễn ra âm thầm, nhưng bền bỉ và thu hút ngày càng nhiều thành phần trong xã hội tham gia.
Nguyên nhân của những kết quả đạt được
Những kết quả đạt được trong công tác phát huy vai trò của Trung tâm Chính trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng thời gian qua xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Nhưng bao trùm và quyết định lên trên hết là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của cấp uỷ Đảng, sự định hướng kịp thời của Ban Tuyên giáo và Dân vận các cấp đối với công tác giáo dục lý luận chính trị và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về "tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới".
Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên chuyên trách, giảng viên kiêm nhiệm, báo cáo viên của Trung tâm Chính trị đã nắm bắt xu hướng, từng bước nâng cao nhận thức về vai trò của không gian mạng trong công tác tư tưởng, xem đây là mặt trận trọng yếu, tự ý thức phải là những chiến sỹ tiên phong trên mặt trận này. Từ đó, chủ động đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và các nền tảng số trong tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội.
Ngoài ra, sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", phong trào "Bình dân học vụ số", hạ tầng công nghệ thông tin ngày càng được cải thiện, cùng với sự quan tâm học tập, tiếp cận thông tin của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân đã tạo điều kiện thuận lợi để Trung tâm chính trị mở rộng phạm vi tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị trên không gian mạng, góp phần nâng cao "sức đề kháng tư tưởng" trong xã hội.
2. Hạn chế, điểm nghẽn
Mặc dù công tác bồi dưỡng lý luận chính trị thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước thích ứng với yêu cầu mới của tình hình thực tiễn, song quá trình xây dựng "sức đề kháng tư tưởng" cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân trên không gian mạng vẫn đang đối mặt với không ít hạn chế, điểm nghẽn cần được nhìn nhận một cách thẳng thắn và đầy đủ. Cụ thể:
Nội dung giảng dạy chưa theo kịp với xu hướng của thời đại. Một trong những vấn đề dễ nhận thấy hiện nay là nội dung giảng dạy ở một số nơi vẫn còn chậm cập nhật so với tốc độ biến động của đời sống thông tin trên không gian mạng. Nhiều bài giảng còn nặng tính lý thuyết, bám sát giáo trình theo quy cũ, thiếu hơi thở thực tiễn, thiếu các tình huống mang tính thời sự hoặc chưa thật sự chạm đến những vấn đề người học đang tiếp xúc hằng ngày. Khoảng cách ấy, nếu kéo dài rất dễ làm cho lý luận trở nên xa thực tế, lâm vào trình trạng "lý thuyết suông".
Phương pháp giảng dạy chưa tạo sự đột phá. Thực tế cho thấy, không ít lớp học vẫn duy trì cách dạy theo kiểu truyền đạt một chiều; giảng viên nói, học viên ghi chép, ít trao đổi, ít tranh luận và thiếu các tình huống phản biện. Trong khi đó, đặc điểm của không gian mạng hiện nay lại đòi hỏi con người không chỉ biết tiếp nhận thông tin, mà còn phải có khả năng phân tích, kiểm chứng và phản ứng trước thông tin. Nếu người học chỉ quen tiếp thu theo hướng thụ động thì rất khó hình thành tư duy phản biện và khả năng tự bảo vệ mình trước các quan điểm sai trái, thù địch.
Nhận thức giữa "học" và "vận dụng" vẫn còn khoảng cách. Không ít người tham gia lớp học với tâm lý "học để đủ điều kiện", học để hoàn thành chương trình, chứ chưa thật sự xem việc tiếp cận lý luận chính trị là nhu cầu cần thiết để nâng cao bản lĩnh, vận dụng vào thực tiễn để kích hoạt khả năng tự bảo vệ mình trước những tác động từ không gian mạng. Đây cũng là lý do vì sao có những trường hợp học viên hoàn thành đầy đủ chương trình bồi dưỡng nhưng khi tiếp cận thông tin trái chiều trên mạng xã hội vẫn dễ dao động, thiếu khả năng kiểm chứng hoặc phản ứng theo cảm tính.
Tác động phức tạp khó lường của không gian mạng. Tác động ngày càng phức tạp của không gian mạng đang tạo ra nhiều áp lực mới đối với công tác giáo dục lý luận chính trị ở cơ sở. Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội không chỉ làm thay đổi cách con người tiếp nhận thông tin, mà còn làm thay đổi cả tâm lý, thói quen và cách hình thành nhận thức của nhiều người. Một số đối tượng lợi dụng không gian mạng thực hiện chiêu bài mềm hóa, không đối đầu trực diện nhưng tác động âm thầm vào nhận thức và niềm tin của người tiếp nhận để từng bước phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng. Những biểu hiện như: cắt ghép thông tin, xuyên tạc lịch sử, xét lại lịch sử, bóp méo sự thật hoặc lợi dụng các vấn đề xã hội nhạy cảm,…, dẫn dắt dư luận đang diễn ra với mức độ ngày càng tinh vi hơn; trong khi đó, khả năng "tự miễn dịch thông tin" của một bộ phận người học vẫn còn hạn chế.
III. NGUYÊN NHÂN CỦA NHỮNG HẠN CHẾ, ĐIỂM NGHẼN
1. Nguyên nhân khách quan
Trước hết phải nói đến đó là sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội với nhiều tính năng vượt trội, xuyên biên giới, đã làm cho thông tin xấu độc, sai trái, luận điệu xuyên tạc xuất hiện với tốc độ nhanh, phạm vi rộng và ngày càng tinh vi, gây khó khăn cho công tác định hướng tư tưởng và đấu tranh phản bác.
Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin tại một số Trung tâm chính trị còn hạn chế; nguồn kinh phí dành cho chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
2. Nguyên nhân chủ quan
Tư duy công tác giáo dục lý luận chính trị trong thời đại số chưa đổi mới theo yêu cầu thực tiễn. Một số nơi, hoạt động của trung tâm chính trị đôi khi chủ yếu vẫn theo hướng hoàn thành chương trình, kế hoạch đào tạo hoặc chỉ tiêu bồi dưỡng. Trong khi đó, các xu hướng truyền thông và phương thức tác động tư tưởng trên mạng xã hội liên tục thay đổi với tốc độ chóng mặt, nhưng việc cập nhật giáo trình, tài liệu và phương pháp giảng dạy ở một số nơi còn chậm, vô hình trung đã tạo ra khoảng cách giữa nội dung giảng dạy với đời sống thực tế, khiến cho việc xây dựng "hệ miễn dịch" thông tin trong học viên gặp nhiều khó khăn.
Phương pháp giáo dục lý luận chính trị chưa thật sự "lấy người học làm trung tâm". Việc truyền đạt kiến thức theo hướng một chiều, thiếu tạo ra các tình huống có vấn đề để phân tích, tranh luận, phản biện đã làm giảm khả năng tư duy, kỹ năng kiểm chứng thông tin và bản lĩnh chính trị của học viên. Trong khi đó, đặc điểm của môi trường mạng hiện nay lại đòi hỏi mỗi cá nhân phải có khả năng tự nhận diện vấn đề, kiểm chứng và giữ vững lập trường trước các luồng thông tin không chính thống.
Động lực học tập của một bộ phận học viên chưa xuất phát từ nhu cầu thiết yếu bản thân, việc tiếp thu kiến thức còn mang tính hình thức. Trên thực tế, không ít người tham gia các lớp bồi dưỡng lý luận chính trị vẫn mang tâm lý học để hoàn thành yêu cầu nhiệm vụ hoặc đáp ứng tiêu chuẩn công tác, chứ chưa thật sự xuất phát từ nhu cầu tự thân để tự nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị. Khi động lực học tập chưa đủ mạnh, việc tiếp thu kiến thức thường mang tính đối phó, thiếu chiều sâu và khó chuyển hóa thành hành động thực tế sau khóa học.
Sự phối hợp giữa trung tâm chính trị với các cơ quan liên quan trong việc định hướng thông tin, hỗ trợ tài liệu hoặc duy trì kết nối với học viên sau khóa học chưa chặt chẽ. Sau các khóa học, việc duy trì kết nối, theo dõi và hỗ trợ học viên vận dụng kiến thức vào thực tiễn ở một số nơi chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn đến quá trình bồi dưỡng đôi khi vẫn mang tính ngắn hạn, thiếu tính liên tục. Điều này khiến quá trình bồi dưỡng đôi khi bị "đứt đoạn" và chưa tạo được tác động lâu dài.
IV. GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TRUNG TÂM CHÍNH TRỊ TRONG XÂY DỰNG "SỨC ĐỀ KHÁNG TƯ TƯỞNG" TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
Từ thực tiễn cho thấy, việc xây dựng "sức đề kháng tư tưởng" cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân ở cơ sở hiện nay không còn là nhiệm vụ mang tính bổ trợ, mà đang dần trở thành yêu cầu thiết yếu, trực tiếp của công tác giáo dục lý luận chính trị trong bối cảnh chuyển đổi số và bùng nổ thông tin trên không gian mạng. Vì vậy, để phát huy tốt hơn vai trò của các trung tâm chính trị, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ đổi mới tư duy lãnh đạo đến chỉ đạo việc cụ thể hoá nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, môi trường học tập và khả năng thích ứng của đội ngũ giảng viên.
Trước hết, cần đổi mới tư duy lãnh đạo đối với chất lượng hoạt động của trung tâm chính trị. Đây không phải là sự thay đổi mang tính hình thức hay khẩu hiệu, mà là sự chuyển biến trong cách nhìn nhận về vai trò, vị trí và sứ mệnh của trung tâm chính trị trong bối cảnh hiện nay.
Tinh thần đó được đặt ra rất rõ trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khi yêu cầu tiếp tục "bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch" gắn với quản lý hiệu quả an ninh mạng và đổi mới công tác tuyên truyền, truyền thông trong thời đại số. Điều này cho thấy, không gian mạng hôm nay không còn là câu chuyện nằm ngoài hoạt động giáo dục lý luận chính trị, mà đã trở thành môi trường tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng và niềm tin của cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân ở cơ sở.
Nếu vẫn giữ cách nghĩ rằng trung tâm chính trị chỉ làm nhiệm vụ mở lớp, hoàn thành chương trình hay cấp giấy chứng nhận sau khóa học thì rất khó đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Bởi trên thực tế, những tác động về tư tưởng hiện nay phần lớn xuất hiện từng ngày trên mạng xã hội. Chính vì vậy, trung tâm chính trị cần được nhìn nhận như một chủ thể trực tiếp tham gia xây dựng bản lĩnh chính trị, khả năng nhận diện thông tin cho người học trong môi trường số.
Tiếp theo, nâng cao năng lực và khả năng thích ứng của đội ngũ giảng viên; không ngừng đổi mới nội dung, phương pháp bồi dưỡng lý luận chính trị theo hướng gắn chặt hơn với thực tiễn không gian mạng. Nếu bài giảng chỉ dừng lại ở việc truyền đạt những kiến thức mang tính khái quát, ít liên hệ thực tế thì rất khó tạo ra sự chuyển biến trong nhận thức của người học. Điều quan trọng không chỉ là dạy "cái gì đúng", mà còn phải giúp học viên hiểu vì sao đúng, đúng trong hoàn cảnh nào và cần làm gì để bảo vệ cái đúng trước những luận điệu xuyên tạc, thông tin sai lệch xuất hiện ngày càng nhiều trên nền tảng các trang mạng xã hội lan truyền nhanh như vũ bão trong môi trường số hiện nay. Với yêu cầu này, đòi hỏi đội ngũ giảng viên ngoài trình độ lý luận, cần thường xuyên cập nhật thông tin thời sự, nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ số, khả năng nhận diện các xu hướng thông tin trên mạng xã hội và phương pháp xử lý các vấn đề tư tưởng phát sinh từ thực tiễn. Đồng thời, chia sẻ cho học viên các phương thức chống phá mới của các thế lực thù địch; biểu hiện của tin giả, thông tin sai sự thật; đưa những tình huống thực tế vào bài giảng lý luận chính trị để tạo nên sự gần gũi giúp người học liên hệ trực tiếp với chính môi trường thông tin mà mình đang tiếp xúc hằng ngày.
Cùng với đổi mới nội dung, cần chuyển mạnh phương pháp giảng dạy từ truyền đạt một chiều sang tăng cường đối thoại, trao đổi và phản biện. Trong điều kiện hiện nay, người học không thiếu thông tin, cái họ thiếu nhiều hơn lại là khả năng phân tích, kiểm chứng và nhìn nhận vấn đề một cách tổng thể, có hệ thống. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung truyền tải kiến thức, giảng viên cần tạo ra không gian để học viên được đặt câu hỏi, tranh luận, bày tỏ chính kiến và xử lý các tình huống cụ thể liên quan đến thông tin trên không gian mạng.
Kế đến, đổi mới tư duy về phạm vi hoạt động của trung tâm chính trị, từng bước xây dựng môi trường học tập số lan toả đến người học. Việc bồi dưỡng lý luận không nên chỉ dừng lại trong khuôn khổ chương trình theo thời khoá biểu mà có thể duy trì kết nối với học viên thông qua các nhóm trao đổi trên nền tảng số (thường là Fanpage, nhóm zalo) sau khi kết thúc khoá học dưới hình thức chia sẻ tài liệu chính thống, định hướng thông tin và tạo môi trường để học viên tiếp tục trao đổi những vấn đề phát sinh trong thực tiễn công tác cũng như trên không gian mạng. Điều này giúp quá trình bồi dưỡng không bị "đứt đoạn", mà trở thành quá trình tiếp nối lâu dài, liên tục và có chiều sâu hơn.
Sau cùng, tăng cường sự phối hợp giữa trung tâm chính trị với ban xây dựng Đảng, Mặt trận, đoàn thể, lực lượng báo cáo viên, tuyên truyền viên và hệ thống truyền thông ở cơ sở nhằm hình thành mạng lưới tuyên truyền, định hướng thông tin thống nhất. Trong môi trường số hiện nay, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ riêng của một lực lượng chuyên trách, mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Trung tâm chính trị, với vai trò là nơi trực tiếp bồi dưỡng lý luận và định hướng nhận thức ở cơ sở, cần trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình đó.
Việc xây dựng "sức đề kháng tư tưởng" cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân trở thành yêu cầu quan trọng đối với công tác giáo dục lý luận chính trị trong bối cảnh hiện nay. Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình, đáp ứng yêu cầu thời đại mới, các trung tâm chính trị không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn ươm mầm nhận thức, hình thành bản lĩnh chính trị cho học viên. Tuy nhiên, trước những tác động ngày càng phức tạp của không gian mạng, công tác giáo dục lý luận chính trị ở cơ sở cần tiếp tục đổi mới đồng bộ cả về tư duy lãnh đạo, nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, môi trường học tập và năng lực đội ngũ giảng viên, làm sao để lý luận và thực tiễn đời sống gắn chặt với nhau trong một thể thống nhất. Có như vậy thì việc xây dựng "sức đề kháng tư tưởng" mới đạt được hiệu quả bền vững, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc."
Ths. Đặng Thanh Đức – Phó Giám đốc Trung tâm Chính trị xã Liên Hương, tỉnh Lâm Đồng
Ths. Lê Thị Hiệp - Giảng viên khoa Khoa học cơ bản, Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW về "tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới", Hà Nội.
2. Ban Chấp hành Trung ương (2025), Quy định số 294-QĐ/TW về "thi hành Điều lệ Đảng".
3. Ban Chấp hành Trung ương (2025), Quy định 360-QĐ/TW về "chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy trung tâm chính trị xã, phường, đặc khu", Hà Nội.
4. Lênin Toàn tập (1975), Nxb Tiến bộ, Matxcơva, t.6, tr.30.
5. Quốc hội (2018), Luật An ninh mạng 2018, Hà Nội, Khoản 3, Điều 2.
6. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự Thật, 2026, t.1, tr.131.
7. Vương Trí Quang, Khắc phục hiện tượng ngại học lý luận chính trị trong một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay, https://tapchicongsan.org.vn/nghien-cu/-/2018/825340/khac-phuc-hien-tuong-ngai-hoc-ly-luan-chinh-tri-trong-mot-bo-phan-can-bo%2C-dang-vien-hien-nay.aspx
8. Xuân Anh, Bài 2: Bảo vệ nền tảng tư tưởng, tạo "sức đề kháng" trước những thủ đoạn chống phá, https://baochinhphu.vn/bai-2-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-tao-suc-de-khang-truoc-nhung-thu-doan-chong-pha 102220805144602347.htm
9. Báo cáo số 77-BC/BTGDVTU, ngày 8/12/2026 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ về "kết quả công tác lý luận chính trị năm 2025"; Báo cáo 257-BC/BTGDVTW, ngày 26/12/2025 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về "kết quả công tác tuyên giáo và dân vận năm 2025, phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026" và một số tài liệu nghiên cứu về giáo dục lý luận chính trị và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay.