Do vậy, việc học tập, nghiên cứu và vận dụng tư tưởng của Người trong công tác xây dựng đội ngũ chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
1. Đặt vấn đề
Hiện nay, nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đang đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ chính trị ở các đơn vị. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, nhiều hoạt động hợp tác quốc phòng, trao đổi quân sự, tiếp nhận và làm chủ trang bị, kỹ thuật mới đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ sĩ quan chính trị có phẩm chất, năng lực toàn diện ngày càng trở nên cấp thiết. Chính vì vậy, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay giữ vai trò đặc biệt quan trọng không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài gắn liền trực tiếp với chất lượng và hiệu quả công tác của đội ngũ cán bộ chính trị góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện "mẫu mực tiêu biểu", hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao
2. Nội dung nghiên cứu
Phẩm chất nghề nghiệp của chính trị viên là hệ thống những đặc điểm có giá trị về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, lối sống, thể hiện tư cách, thái độ và năng lực chính trị của người cán bộ chủ trì về chính trị trong Quân đội, là sự kết hợp cốt lõi giữa bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng, cùng năng lực tổ chức và kỹ năng dân vận sắc bén. Đây là nhân tố quyết định để họ làm tròn vai trò chủ trì về chính trị tại đơn vị.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong Quân đội Nhân dân Việt Nam được hình thành từ nền tảng lý luận vững chắc, kết tinh giữa truyền thống dân tộc Việt Nam, tinh hoa văn hóa nhân loại và những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về phẩm chất của người cán bộ quân đội. Đồng thời, tư tưởng ấy được phát triển từ thực tiễn hoạt động cách mạng phong phú của Hồ Chí Minh, gắn với quá trình lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc, xây dựng chính quyền cách mạng, tổ chức lực lượng vũ trang và chỉ đạo công tác cán bộ trong Quân đội. Trong suốt chặng đường hình thành và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn đề cao vai trò của đội ngũ CTV, những người đảm nhiệm vai trò lãnh đạo, giáo dục, định hướng tư tưởng và giữ vững nền tảng chính trị trong từng đơn vị.
Xây dựng đội ngũ CTV được Hồ Chí Minh xem là nhiệm vụ chiến lược, không chỉ nhằm nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng trong Quân đội, mà còn là yếu tố quyết định đến sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức của Đảng bộ Quân đội và toàn quân. Theo Người, muốn lãnh đạo tốt phải có cán bộ tốt; muốn có cán bộ tốt thì trước hết người CTV phải là người có bản lĩnh, có phẩm chất chính trị rõ ràng, đạo đức trong sáng, lối sống gần gũi, giản dị và năng lực tiến hành hoạt động CTĐ, CTCT. Trên nền tảng đó, tư tưởng Hồ Chí Minh đã hình thành hệ thống quan điểm mang tính chỉ đạo, xuyên suốt về phẩm chất cần có của người CTV, không chỉ ở thời chiến mà còn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong điều kiện hiện nay, khi Quân đội đang từng bước hiện đại hóa, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ chính trị ngày càng cao thì tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV tiếp tục giữ vai trò nền tảng lý luận và phương pháp luận quan trọng. Những quan điểm đó là căn cứ để xác định mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục, đào tạo đội ngũ SQCT tương lai, đảm bảo vừa kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc và Quân đội nhân dân, vừa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Do đó, cần thực hiện tốt các giải pháp sau:
Một là, Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Đây là giải pháp giữ vai trò cơ bản, xuyên suốt và mang tính quyết định đối với chất lượng, hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người chính trị viên trong trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. Nhận thức đúng đắn là điều kiện tiên quyết để hành động đúng đắn. Như Hồ Chí Minh từng khẳng định: "Tư tưởng đúng thì hành động mới khỏi sai lạc và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được". Chất lượng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh phụ thuộc chủ yếu vào việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể tham gia, được thực hiện thông qua nhiều hình thức phù hợp với môi trường quân đội như: Tổ chức các lớp học tập, quán triệt chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ, nhân viên, chiến sĩ; lồng ghép nội dung phẩm chất người chính trị viên vào bài giảng chính trị, các đợt sinh hoạt chính trị tư tưởng, diễn đàn thanh niên, hội thi cán bộ chính trị giỏi; tổ chức các đợt học tập ngoại khóa tại các địa danh cách mạng để giáo dục trực quan, sinh động. Chỉ khi các tổ chức, lực lượng nhận thức rõ ý nghĩa, vai trò và nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV thì mới có thể lựa chọn nội dung, hình thức và biện pháp vận dụng phù hợp, hiệu quả, gắn với từng loại hình huấn luyện và từng đối tượng.
Trên cơ sở đó, các lực lượng sẽ nâng cao tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo trong việc cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh thành hành động thiết thực trong từng nội dung huấn luyện và rèn luyện. Đây là cơ sở tạo sự chuyển biến tích cực, đồng bộ và thống nhất trong các khâu, các bước, nội dung, hình thức và biện pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. Thực tiễn đã chứng minh, con người khi đã hiểu rõ được mục đích và ý nghĩa của công việc mình làm thì sẽ tìm ra cách thức tiếp cận và phương pháp giải quyết vấn đề đó đạt hiệu quả cao nhất. Các tổ chức, lực lượng là chủ thể của quá trình vận dụng, do đó cần phải có nhận thức đúng đắn làm cơ sở cho việc lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện.
Hai là, Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong trong Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ có hiệu quả thiết thực khi phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng, trước hết là trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp và các cơ quan chức năng. Do vậy, đòi hỏi cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp và các cơ quan chức năng các cấp cần nhận thức đúng về tầm quan trọng của việc xây dựng, hoàn thiện nhân cách của người CTV và yêu cầu khách quan phải chăm lo xây dựng đội ngũ CTV vững mạnh về mọi mặt, từ đó khơi dậy và phát huy tinh thần trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng trong đơn vị tham gia xây dựng nhân cách của người CTV theo chức năng, nhiệm vụ được quy định cho từng cấp.
Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức, các lực lượng; quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay cần phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng. Đối với các cấp ủy, tổ chức đảng cần thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo tiến hành tốt công tác vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng là yếu tố quan trọng, tạo sự thống nhất cao trong tổ chức thực hiện kế hoạch, nội dung vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV. Trong đó, cần lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ và chỉ rõ yêu cầu, những nội dung trọng tâm bồi dưỡng, rèn luyện, khắc phục triệt để khâu yếu mặt yếu tồn tại trong thời gian qua. Đặc biệt, cần đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh. Chủ động làm tốt công tác kiểm tra, sơ, tổng kết, rút kinh nghiệm, tránh tình trạng đánh trống bỏ dùi, thiếu quyết tâm, không nhất quán trong thực hiện. Chỉ đạo, điều hành việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị tiến hành vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh. Đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp có nhiệm vụ chỉ huy, quản lý và tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của đơn vị theo tinh thần nghị quyết, chỉ thị của cấp trên và cùng cấp; chịu trách nhiệm với đảng uỷ, người chỉ huy cấp trên và cấp uỷ cấp mình về tình hình mọi mặt của đơn vị, đưa nội dung vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV vào kế hoạch công tác, phân công tổ chức thực hiện, quản lý chặt chẽ, thường xuyên kiểm tra đôn đốc việc thực hiện kế hoạch. Đề cao vai trò, trách nhiệm cá nhân trong bồi dưỡng, phổ biến những kinh nghiệm hay về vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh. Quan tâm tạo điều kiện về mặt thời gian, lực lượng, phương tiện và kinh phí cho hoạt động bồi dưỡng, đặc biệt tạo mọi điều kiện thuận lợi cho quá trình tự học tập, rèn luyện, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV. Đồng thời, giải quyết tốt các mối quan hệ giữa lãnh đạo với chỉ huy, giữa cấp trên với cấp dưới. Đối với cơ quan chức năng theo chức năng, nhiệm vụ cần quán triệt, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng, chỉ thị, kế hoạch, hướng dẫn của cấp trên; làm tốt chức năng tham mưu cho cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy, chính ủy, CTV và tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ. Đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng có vai trò quan trọng vào quá trình quản lý, giám sát việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Ba là, đổi mới nội dung và hình thức vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Đây là giải pháp đặc biệt quan trọng trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. Bởi vì, phẩm chất nghề nghiệp là kết quả của tổng hợp các nội dung, biện pháp được chủ thể tiến hành trong thực tiễn. Muốn kết quả bồi dưỡng phẩm chất nghề nghiệp cao thì việc lựa chọn nội dung phải phù hợp, vận dụng linh hoạt, sáng tạo hình thức, biện pháp có ý nghĩa to lớn. Thực tiễn cho thấy, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong đào tạo sĩ quan cấp phân đội chỉ có chất lượng và hiệu quả cao khi nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng phù hợp với đặc điểm, trình độ của đối tượng, nhu cầu thực tiễn quân đội và điều kiện của từng cơ quan đơn vị. Vì vậy, việc lựa chọn nội dung phù hợp, vận dụng linh hoạt, sáng tạo hình thức, biện pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong trong Quân đội nhân dân Việt Nam là yêu cầu khách quan, bức thiết đặt ra hiện nay.
Để đổi mới nội dung vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong đào tạo sĩ quan cấp phân đội trước tiên cần quán triệt sâu sắc lời dạy: "Cái gì cũ mà tốt phải phát triển thêm,... cái gì mới mà hay thì ta phải làm", và nguyên tắc cán bộ yếu cái gì, thiếu cái gì, xây dựng cái đó của Hồ Chí Minh. Từ những định hướng đó, nội dung vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời đổi mới nội dung cần theo hướng: bồi dưỡng, xây dựng phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của đội ngũ CTV; bồi dưỡng năng lực và phong cách chỉ huy, quản lý bộ đội, bồi dưỡng phong cách lãnh đạo. Trong đó, bồi dưỡng phong cách lãnh đạo giữ vững tính đảng, tính nguyên tắc: luôn đứng trên lập trường giai cấp công nhân để xem xét, giải quyết mọi vấn đề; có ý thức tổ chức kỷ luật, nói và làm đúng nghị quyết của Đảng; đề cao tự phê bình và phê bình, kiên quyết bảo vệ cái đúng, đấu tranh phê phán cái sai; có thái độ dứt khoát với kẻ thù của giai cấp, dân tộc, không thoả hiệp, khuất phục, không mơ hồ, ảo tưởng; luôn đặt lợi ích của Đảng, Tổ quốc, nhân dân lên trước theo tinh thần "Dĩ công vi thượng".
Bồi dưỡng khả năng chủ động, sáng tạo, quyết đoán, có tinh thần trách nhiệm cao. Trong những tình huống khó khăn, phức tạp đòi hỏi cán bộ phải nhạy bén, sắc sảo trong đánh giá tình hình, kịp thời đưa ra các chủ trương, biện pháp để giải quyết; chống tư tưởng ỷ lại, dựa dẫm, thiếu tinh thần chủ động, thiếu quyết đoán trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý. Sâu sát, gần gũi quần chúng. Luôn coi quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử; tôn trọng, lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của quần chúng để đưa ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ huy, quản lý; đề cao phương pháp giáo dục, thuyết phục, nêu gương, lấy vận động, giáo dục, thuyết phục là chính; chống lối lãnh đạo, quản lý chủ quan, nóng vội, quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng. Bồi dưỡng việc nói đi đôi với việc làm, đã nói là làm, nói ít làm nhiều, "biện pháp một, chủ trương mười, quyết tâm phải hai mươi"; phát huy tinh thần gương mẫu trong học tập, công tác và sinh hoạt; kiên quyết chống căn bệnh "nói suông", nói nhiều làm ít, "chỉ ngồi viết mệnh lệnh". Để vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV trong đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường SQCT, phải căn cứ vào mục tiêu, yêu cầu của từng cơ quan, đơn vị, thực tiễn của từng đơn vị và đặc điểm của đội ngũ cán bộ để lựa chọn, vận dụng các hình thức, biện pháp xây dựng cho phù hợp. Tóm lại, nội dung, hình thức, biện pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người CTV trong quân đội rất đa dạng và phong phú. Thực hiện đầy đủ, thường xuyên các biện pháp trên sẽ bảo đảm cho các tổ chức, các lực lượng có nhận thức đúng, trách nhiệm cao, phát huy tính tích cực, tinh thần chủ động, sáng tạo trong đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người CTV đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh toàn diện, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Bốn là, Phát huy vai trò của các chủ thể trực tiếp tiến hành vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt nam hiện nay
Đây là giải pháp có vai trò rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt nam hiện nay. Bởi vì, phẩm chất là đặc điểm riêng gắn với mỗi cá nhân, tổ chức, nó không tự nhiên có, mà được hình thành, phát triển thông qua quá trình giáo dục, rèn luyện, phấn đấu liên tục, bền bỉ của người lãnh đạo, quản lý, chỉ huy... Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt nam hiện nay là kết quả tổng hợp của nhân tố khách quan và chủ quan, sự kết hợp giữa sự quan tâm bồi dưỡng của tập thể, tổ chức với sự tích cực, tự giác bồi dưỡng của từng cá nhân. Sự nỗ lực trong tự học, tự bồi dưỡng, rèn luyện của đội ngũ CTV phản ánh vai trò to lớn của chủ thể giữ vai trò trực tiếp, là nguyên nhân trực tiếp quyết định hình thành, phát triển phẩm chất của đội ngũ học viên. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò tự học trong quá trình rèn luyện phẩm chất cán bộ: "Lấy tự học làm cốt. Do chỉ đạo và thảo luận giúp vào". Qua đó, Người khẳng định, chỉ khi tự giác, tích cực trong học tập và rèn luyện thì phẩm chất mới có thể được hình thành một cách vững chắc. Thực tiễn đã chứng minh, dù có quan tâm, đầu tư nhưng nếu bản thân đội ngũ CTV thiếu ý chí, không chủ động học tập, rèn luyện thiếu phấn đấu trưởng thành thì không thể đạt hiệu quả trong việc tiếp thu và vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, như Người từng khẳng định: "Bất kỳ ở hoàn cảnh nào, đảng viên và cán bộ cần phải luôn luôn ra sức phấn đấu, ra sức làm việc, cố gắng học tập để nâng cao trình độ văn hoá, trí thức và chính trị của mình". Điều đó khẳng định, việc phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của đội ngũ CTV có ý nghĩa hết sức quan trọng, là yếu tố mang tính quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt nam hiện nay.
3. Kết luận
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nghề nghiệp của người CTV là một nội dung quan trọng trong hệ thống tư tưởng của Người, là sự kết tinh giữa truyền thống dân tộc Việt Nam, tinh hoa văn hoá nhân loại, chủ nghĩa Mác-Lênin, được hình thành từ thực tiễn cách mạng và quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam. Tư tưởng đó thể hiện sâu sắc quan niệm của Người về vị trí, vai trò đặc biệt của người CTV, người giữ vững trận địa chính trị, tư tưởng trong đơn vị; đồng thời là biểu tượng đạo đức, nhân cách và bản lĩnh, có sức cảm hóa, thuyết phục, quy tụ cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị. Trên cơ sở kế thừa, hệ thống, khái quát hoá và làm sâu sắc thêm tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV, đội ngũ CTV trong Quân đội nhân dân Việt Nam cần có phẩm chất chính trị kiên định vững vàng, đạo đức và nhân cách mẫu mực, lối sống trong sáng, gương mẫu và phẩm chất nghề nghiệp tốt đẹp, điều đó thể hiện ở năng lực tổ chức hoạt động CTĐ, CTCT một cách linh hoạt, khoa học, gắn bó với thực tiễn. Trong bối cảnh xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện đại, việc vận dụng hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất người CTV là yêu cầu mang tính chiến lược, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ CTV, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Đại úy Đinh Văn Cảnh
Trường Sĩ quan Chính trị (Bộ Quốc Phòng)
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Bộ Chính trị (2021), Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII "Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh", Hà Nội.
3. Lương Cường (2023), Phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" tiếp tục xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
4. Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011