Vì sao đến bây giờ nước Anh mới trồng được lúa lần đầu tiên?

Tại một cánh đồng bình thường ở vùng nông thôn yên tĩnh phía đông nước Anh, một thí nghiệm độc đáo đang dần hình thành.

"Khi tôi kể cho mọi người nghe về những gì tôi đang làm ở đây, họ nghĩ tôi đang nói đùa," Nadine Mitschunas, người trồng lúa đầu tiên và duy nhất ở Anh, cho biết.

Các loại cây trồng trên bốn thửa ruộng lúa nhỏ đang phát triển tốt, một phần nhờ được “hưởng lợi” từ mùa hè nóng nhất trong lịch sử.

"Chúng tôi chưa bao giờ nghĩ rằng loại cây này lại có thể phát triển ở đây," bà Sarah Taylor, chủ mảnh đất trồng lúa, nói. "Không bao giờ nghĩ đến chuyện này," chồng bà, ông Craig, nói thêm.

Vụ mùa lúa non này là một phần của dự án thử nghiệm đầy tham vọng nhằm tìm hiểu xem nước Anh có thể trồng những loại thực phẩm nào trong tương lai.

Cuộc thử nghiệm này đang cố gắng trả lời những câu hỏi lớn về cách chúng ta có thể sản xuất đủ lương thực và bảo vệ sinh kế của nông dân trong một thế giới đang bị biến đổi bởi biến đổi khí hậu.

Đài BBC đã có cơ hội xem trước hình ảnh những cây lúa trước khi thu hoạch. Cây lúa trông rất giống cỏ dày. Nhưng dọc theo thân cây có những hạt nhỏ li ti - đó chính là hạt gạo. Khi phóng viên đến thăm, chúng vẫn còn màu nâu, nhưng sẽ được thu hoạch khi chuyển sang màu trắng.

Thí nghiệm này là ý tưởng của Trung tâm Sinh thái và Thủy văn Vương quốc Anh (UKCEH), hợp tác với Craig và Sarah Taylor. Hàng chục cây được trồng trong bốn thửa ruộng nhỏ được đào và ngập nước tại trang trại của gia đình Taylor, cách Ely vài dặm về phía bắc ở Cambridgeshire.

Mọi người thường nghĩ lúa là một loại cây nhiệt đới, nhưng nó cũng có thể trồng được ở những vùng khí hậu lạnh hơn. Các loài thực vật này phát triển tốt trong mùa hè nắng nóng, mà theo Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office), 2025 là mùa hè nóng nhất ở Anh kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu vào năm 1884.

"Chưa ai từng thử điều này trước đây, nhưng với biến đổi khí hậu, chúng ta có những loại cây trồng mà 10 năm trước chúng ta không nghĩ là có thể khả thi. Trong 10 năm nữa, lúa gạo có thể trở thành cây trồng hoàn toàn phù hợp với chúng ta," Nadine nói.

Tuy nhiên, đây là khu vực rìa mà lúa có thể trồng được hiện nay và việc nông dân trồng lúa thương mại sẽ rất rủi ro, theo Giáo sư Richard Pywell, người đang dẫn đầu dự án tại UKCEH.

Nhưng khí hậu của Anh đang thay đổi nhanh chóng. Theo nghiên cứu, nếu nhiệt độ trung bình hàng năm tăng từ 2 đến 4 độ C so với mức trước thời kỳ công nghiệp - một kịch bản mà nhiều nhà khoa học cho rằng rất có khả năng xảy ra - thì lúa gạo có thể được trồng rộng rãi ở Anh.

Một giải pháp giải quyết biến đổi khí hậu

Nhưng dự án này không chỉ đơn thuần là trồng lúa gạo Anh để phục vụ bữa ăn của con người. Nó còn có thể giúp Vương quốc Anh giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Vùng Fens là vùng đất nông nghiệp trù phú bậc nhất, cung cấp 1/3 lượng rau củ cho nước Anh (trị giá khoảng 1,2 tỷ bảng Anh/năm) với các sản phẩm chủ lực như khoai tây, hành tây và củ cải đường. Tuy nhiên, việc thoát nước để canh tác khô đã làm đất than bùn bị khô cằn, phân hủy và xả ra lượng CO₂ khổng lồ - chiếm tới 3% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn quốc. 

Việc đưa nước vào làm ngập ruộng để trồng lúa (cùng các cây chịu nước khác như xà lách) giúp khóa chặt carbon dưới lòng đất ướt. Dù trồng lúa phát thải khí methane, các kết quả ban đầu cho thấy lượng methane sinh ra vẫn thấp hơn nhiều so với lượng khí nhà kính mà mô hình này giúp giữ lại.

Trong bối cảnh thời tiết thất thường gây ảnh hưởng nặng nề đến năng suất cây trồng truyền thống và hệ thống thực phẩm đóng góp tới 38% tổng lượng phát thải khí nhà kính của Anh (riêng nông nghiệp chiếm 11,7%), dự án này đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ Bộ Môi trường, Thực phẩm và Cụm khu vực nông thôn (DEFRA). 

Dù việc trồng lúa thương mại hiện vẫn còn nhiều rủi ro và cần thêm thời gian để hoàn thiện, thành công trong năm 2025 đã mở ra triển vọng thực tế về việc những hạt gạo "Made in UK" sẽ sớm xuất hiện trên bàn ăn của người dân trong thập kỷ tới.

Nguồn: BBC

Chi Chi