Vì sao gọi là cây máu chó?

Nhiều vị thuốc dân gian của Việt Nam có những cái tên vô cùng dân dã, thậm chí nghe rất lạ tai, thế nhưng đằng sau nó lại ẩn chứa những câu chuyện rất bất ngờ, thú vị cũng như những tác dụng to lớn cho sức khỏe con người, ví dụ như cây máu chó chẳng hạn.

Vậy đây là loài cây gì? Tác dụng của nó trong việc chữa bệnh ra sao? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

Cây máu chó là cây gì?

Cây máu chó (tên khoa học là Knema corticosa, là một loài cây thân gỗ lớn thuộc họ Nhục đậu khấu, thường mọc hoang tại các vùng rừng núi nước ta. Cây có chiều cao trung bình từ 8 đến 10 mét, sở hữu lá hình mác mọc so le và quả hình trứng khi chín có màu đỏ tươi.

Hoa của cây máu chó có màu vàng sậm, mọc thành chùm ở kẽ lá và thường nở vào mùa hạ. Toàn thân cây từ cành non, mặt dưới lá cho đến cuống hoa đều được phủ một lớp lông mịn màu hung đỏ đặc trưng.

Trong y học cổ truyền, hạt của quả máu chó chứa hàm lượng dầu lớn, thường được giã nhỏ để chế biến thành thuốc bôi ngoài da. Nhờ đặc tính sát trùng mạnh, loài cây này là một dược liệu quý chuyên dùng để điều trị triệt để các bệnh ghẻ lở, hắc lào và mụn nhọt.

Tại sao lại gọi là cây máu chó?

Tên gọi "cây máu chó" bắt nguồn hoàn toàn từ đặc điểm tự nhiên của phần nhựa cây khi tiếp xúc với không khí. Khi chúng ta dùng dao chặt hoặc làm xước lớp vỏ ngoài của thân cây, một chất dịch lỏng sẽ lập tức rỉ ra từ vết thương.

Chất nhựa này ban đầu có màu hồng nhạt nhưng chỉ sau vài giây sẽ chuyển sang màu đỏ sẫm y hệt như máu động vật. Người xưa thấy hiện tượng nhựa cây chảy ra đỏ tươi, đặc quánh như máu chó nên đã dùng ngay hình ảnh trực quan này để đặt tên cho cây. Chính tên gọi dân dã và độc đáo này giúp người đi rừng dễ dàng nhận biết, phân biệt cây máu chó với các loài cây gỗ khác trong tự nhiên.

Tác dụng của cây máu chó trong y học

Trong y học cổ truyền, cây máu chó là một vị thuốc tính ấm, vị chát, có tác dụng. Bộ phận được sử dụng nhiều nhất là hạt quả, nơi chứa hàm lượng dầu béo cao chuyên dùng để bào chế các loại thuốc bôi ngoài da.

Nhờ đặc tính kháng khuẩn cao, dầu ép từ hạt máu chó thường được bôi trực tiếp để điều trị hiệu quả các bệnh ghẻ lở, hắc lào và lang ben. Ngoài ra, dân gian còn giã nát hạt tươi rồi nấu với dầu vừng hoặc mỡ lợn để làm thành thuốc mỡ bôi trị mụn nhọt, chốc đầu ở trẻ em. 

Không chỉ có hạt, phần vỏ thân và rễ của loài cây này cũng được thu hái để ngâm rượu xoa bóp giúp giảm đau nhức xương khớp rất tốt. Nhiều nghiên cứu hiện đại cũng bắt đầu chú ý đến khả năng ức chế một số loại nấm gây bệnh da liễu của các hoạt chất chiết xuất từ loài cây này.

Cây máu chó trồng bao lâu thì có thể thu hoạch?

Thời gian thu hoạch của cây máu chó phụ thuộc hoàn toàn vào bộ phận dược liệu mà người trồng muốn sử dụng. Đối với phần thân vỏ và nhựa cây, người dân có thể tiến hành khai thác quanh năm khi cây đã trưởng thành và đạt độ lớn ổn định.

Riêng với quả chín để lấy hạt ép dầu, thời điểm thu hoạch cố định chỉ diễn ra vào mùa thu hàng năm, cụ thể là từ tháng 9 đến tháng 10. Nhìn chung, do đây chủ yếu là loài cây mọc hoang lâu năm trong tự nhiên nên thời gian từ khi gieo trồng đến lúc cây đủ lớn để cho mùa quả đầu tiên thường kéo dài từ vài năm trở lên.

Lưu ý đặc biệt về cây máu chó

Cây máu chó được xác định là một loại dược liệu có độc tính nên tuyệt đối không được tự ý sắc uống để tránh nguy hiểm. Nếu vô tình sử dụng sai cách, các hoạt chất trong cây có thể gây ngộ độc, nôn mửa và gây ra những tác động tiêu cực nghiêm trọng đến cơ thể. 

Do đó, loại cây này thường chỉ được khuyến cáo sử dụng dưới dạng bôi ngoài da và tuyệt đối không thoa lên các vết thương hở hoặc vùng da bị lở loét sâu. Để đảm bảo an toàn, người dùng cần hết sức thận trọng và không được tự ý thực hiện các bài thuốc dân gian khi chưa có sự kiểm chứng. Tốt nhất, bạn nên tham khảo ý kiến từ các bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi có ý định sử dụng bất kỳ bộ phận nào của loại cây này cho mục đích sức khỏe.

Gia Linh (Tổng hợp)

Gia Linh