Nếu cách đây vài năm, tiêu chí phổ biến khi thiết kế bếp là "càng nhiều tủ càng tốt", thì hiện nay nhiều gia đình lại đặt câu hỏi ngược lại: Có thực sự cần ba mặt tủ chạy kín quanh bếp hay không?
Bếp chữ U sử dụng ba phía tường hoặc ba dãy tủ để bao quanh khu vực nấu. Ưu điểm rất rõ: diện tích mặt bàn lớn, khả năng lưu trữ cao và dễ bố trí bếp nấu – chậu rửa – tủ lạnh thành tam giác thao tác. Nhưng chính ba mặt tủ ấy cũng có thể biến thành nhược điểm khi nhu cầu của gia đình không còn giống trước.
Houzz từng chỉ ra bếp chữ U có lợi thế về lưu trữ và khoảng cách thao tác, nhưng dễ tạo cảm giác chật, các góc tủ khó sử dụng và có thể tách người nấu khỏi khu vực sinh hoạt chung.
1. Nhiều mặt bàn hơn chưa chắc đồng nghĩa với bếp tiện hơn
Điểm hấp dẫn nhất của bếp chữ U là ba mặt bàn chạy liên tục. Nhìn trên bản vẽ, diện tích chuẩn bị thực phẩm gần như "không thể thiếu chỗ".
Nhưng trong thực tế, phần lớn gia đình chỉ thường xuyên sử dụng một hoặc hai khu vực cố định: khoảng giữa bếp nấu và chậu rửa, khu vực cạnh tủ lạnh hoặc một bàn đảo riêng.
Những đoạn bàn sâu trong góc rất dễ trở thành nơi đặt máy ép, nồi chiên, lọ gia vị, hộp đựng thực phẩm và hàng loạt món đồ ít dùng. Sau một thời gian, lợi thế "nhiều mặt bàn" có thể biến thành… nhiều mặt phẳng để tích đồ.
Vì vậy, một căn bếp chữ L kết hợp đảo bếp đôi khi có ít mặt bàn hơn trên lý thuyết nhưng lại tạo ra vùng thao tác tập trung, dễ sử dụng hơn.
2. Hai góc chết của bếp chữ U khiến nhiều người thấy "phí diện tích"
Bếp chữ U gần như chắc chắn tạo ra ít nhất hai góc giao nhau giữa các hệ tủ. Đây cũng là phần khó xử lý nhất.
Muốn tận dụng sâu bên trong, gia chủ thường phải đầu tư mâm xoay, khay kéo góc hoặc những hệ phụ kiện đặc biệt. Nếu làm tủ thông thường, đồ đặt sâu rất khó lấy; nếu sử dụng phụ kiện tốt, chi phí lại tăng đáng kể.
Ideal Home cũng lưu ý bếp chữ U cần giải pháp phụ kiện thông minh để khai thác các tủ góc hiệu quả.
Trong khi đó, thiết kế chữ L hoặc một dãy tủ thẳng kết hợp đảo bếp có thể loại bỏ gần như toàn bộ góc chết. Với những người theo hướng "ít tủ nhưng tủ nào cũng dùng được", đây lại là phương án hấp dẫn hơn.
3. Bếp rộng nhưng đặt chữ U sai tỷ lệ lại khiến người nấu phải đi nhiều hơn
Có một nghịch lý khá thú vị: phòng bếp nhỏ làm chữ U có thể chật, nhưng phòng bếp quá rộng làm chữ U cũng chưa chắc tiện.
Nếu khoảng cách giữa hai cạnh đối diện quá lớn, tam giác bếp nấu – chậu rửa – tủ lạnh sẽ bị kéo giãn. Mỗi lần lấy thực phẩm, rửa rồi đem sang bếp có thể phải đi thêm vài bước.
Houzz cũng lưu ý rằng trong những căn bếp chữ U lớn, các khu vực thao tác đặt quá xa nhau có thể làm giảm hiệu quả sử dụng.
Đó là lý do nhiều gia đình có phòng bếp rộng không tận dụng toàn bộ ba bức tường nữa. Họ gom hệ tủ cao về một bên, bố trí bếp chữ L và đặt một đảo bếp ở giữa. Khoảng trống còn lại được dùng cho bàn ăn nhỏ, pantry hoặc lối đi rộng.
4. Gia đình hiện đại muốn người nấu không bị "quây" trong bếp
Đây có lẽ là thay đổi quan trọng nhất.
Trước đây, bếp chủ yếu phục vụ một nhiệm vụ: nấu ăn. Ngày nay, nó thường nối trực tiếp với phòng ăn, phòng khách; trẻ ngồi làm bài bên đảo bếp, người lớn uống cà phê, trò chuyện hoặc cùng chuẩn bị bữa tối.
Nghiên cứu xu hướng bếp của Houzz cho thấy nhiều gia chủ thậm chí mở rộng diện tích bếp bằng cách lấy thêm không gian từ phòng ăn hoặc phòng khách, phản ánh việc căn bếp ngày càng đảm nhiệm cả chức năng ăn uống và tiếp khách.
Trong bối cảnh ấy, ba cạnh tủ của chữ U đôi khi tạo cảm giác người nấu đang đứng bên trong một "khoang làm việc".
Ngược lại, đảo bếp hoặc bán đảo tạo một ranh giới mềm: vẫn phân chia khu nấu nhưng người đứng bếp có thể nhìn ra phòng khách và trò chuyện với những người còn lại.
5. Bếp chữ U rất dễ rơi vào tình trạng "quá nhiều tủ"
Một trong những lý do nhiều căn bếp chữ U trông nặng nề không nằm ở hình chữ U, mà ở việc gia chủ thường tận dụng cả ba phía để làm tủ dưới, sau đó tiếp tục phủ kín tủ trên.
Kết quả là căn phòng có thể có hàng chục cánh tủ bao quanh.
Ngay cả Ideal Home cũng khuyến nghị với bếp chữ U nên cân nhắc gom hệ tủ cao về một phía và dùng kệ mở ở phía khác để tránh cảm giác không gian bị áp đảo bởi cabinetry.
Tư duy thiết kế bếp hiện nay cũng đang dịch chuyển từ "nhét được bao nhiêu đồ" sang "mình thực sự cần giữ bao nhiêu đồ". Khi số thiết bị và đồ dùng được tinh giản, nhu cầu ba mặt tủ tự nhiên giảm xuống.
6. Cùng một diện tích, bếp chữ L + đảo bếp thường linh hoạt hơn
Đây là đối thủ khiến bếp chữ U mất dần ưu thế.
Một căn phòng đủ rộng để làm chữ U thường cũng đủ điều kiện bố trí bếp chữ L kết hợp đảo. Phương án thứ hai đem lại mặt bàn chuẩn bị lớn, chỗ ngồi ăn sáng, nơi đặt ổ điện, khu vực để trẻ ngồi học hoặc nơi cả nhà cùng chuẩn bị đồ ăn.
Quan trọng hơn, đảo bếp có thể thay đổi kích thước và chức năng theo nhu cầu. Còn khi đã đóng ba cạnh tủ chữ U cố định, việc thay đổi bố cục sau này khó hơn nhiều.
Xu hướng thiết kế bếp gần đây cũng không đơn giản là "mở hoàn toàn". Các không gian kiểu broken plan đang được quan tâm: vẫn kết nối bếp với khu sinh hoạt nhưng sử dụng đảo, quầy, kệ hoặc vách nhẹ để phân vùng mềm thay vì dựng những ranh giới cứng.
Vậy bếp chữ U có nên bỏ hoàn toàn?
Không.
Bếp chữ U vẫn rất đáng làm với những gia đình nấu ăn nhiều, cần diện tích lưu trữ lớn, muốn khu bếp tương đối độc lập hoặc phòng bếp có tỷ lệ phù hợp. Với một người thường xuyên nấu nhiều món cùng lúc, ba mặt bàn thậm chí vẫn là lợi thế khó thay thế.
Nhưng câu hỏi đáng đặt ra trước khi thiết kế không còn là: "Phòng đủ rộng để làm chữ U không?"
Mà nên là: "Gia đình có thực sự cần ba mặt tủ hay không?"
Nếu gia đình ít người, đồ bếp vừa phải, thích không gian thoáng và thường xuyên giao tiếp giữa bếp – bàn ăn – phòng khách, việc cố làm kín ba cạnh chỉ vì "diện tích cho phép" có thể là một kiểu tận dụng diện tích quá mức.
Một căn bếp tốt không phải căn bếp có nhiều tủ nhất. Đó là căn bếp mà mỗi mét tủ, mỗi đoạn mặt bàn và mỗi bước chân đều có lý do để tồn tại.
Thảo Nguyễn