Cho vay thì lo tiền khó đòi, từ chối lại sợ bị cho là thay đổi, không còn tình nghĩa như ngày xưa. Khi đã đi làm, có những khoản tiền phải lo và những kế hoạch riêng cần thực hiện, nhiều người bắt đầu cân nhắc kỹ hơn trước khi đưa tiền cho bạn bè, kể cả những người từng rất thân thiết.
Thân nhau nhiều năm không có nghĩa là có thể thoải mái vay tiền của nhau
Thời đi học, tình bạn thường được xây dựng từ những điều đơn giản: cùng học, cùng chơi, giúp nhau khi gặp khó khăn. Khi trưởng thành, mỗi người bước vào một hoàn cảnh khác nhau. Có người thu nhập ổn định, có nhà cửa và khoản tiết kiệm; có người đang trả nợ, nuôi con nhỏ hoặc phải hỗ trợ gia đình.
Vì thế, việc một người có tiền trong tài khoản không đồng nghĩa với việc họ sẵn sàng cho người khác vay. Khoản tiền ấy có thể đã được dành cho học phí của con, tiền trả góp, chi phí sinh hoạt hoặc quỹ dự phòng cho những tình huống bất ngờ.
Trong một cuộc họp lớp, mọi người có thể vẫn vui vẻ chúc mừng nhau khi nghe tin bạn cũ mua nhà, đổi xe hay có công việc tốt. Nhưng những thông tin ấy đôi khi cũng khiến người khác mặc định rằng người bạn đó đang dư dả và có thể giúp đỡ mình về tài chính.
Thực tế, thu nhập cao không đồng nghĩa với việc có nhiều tiền nhàn rỗi. Một người có mức lương tốt vẫn có thể đang gánh những nghĩa vụ tài chính lớn. Bởi vậy, ngày càng cẩn trọng với chuyện cho vay không nhất thiết là biểu hiện của sự lạnh nhạt. Đó có thể đơn giản là cách mỗi người bảo vệ kế hoạch tài chính của mình.
Ảnh minh hoạ Sohu
Cho vay không khó bằng việc phải mở lời đòi lại
Điều khiến nhiều người ngần ngại không hẳn là số tiền phải bỏ ra, mà là những tình huống có thể xảy ra sau đó.
Nếu người vay trả đúng hẹn, mọi chuyện thường không có gì đáng nói. Nhưng nếu thời hạn đã qua mà tiền vẫn chưa được hoàn lại, người cho vay sẽ rơi vào thế khó: nhắc thì sợ bạn mất mặt, không nhắc thì chính mình phải chịu thiệt.
Tình huống càng phức tạp hơn khi hai người có nhiều bạn chung. Một lời nhắc nợ có thể bị hiểu thành thiếu thông cảm, trong khi việc tiếp tục im lặng lại khiến người cho vay cảm thấy mình không được tôn trọng.
Đôi khi, khoản vay không quá lớn nhưng sự khó chịu kéo dài lại ảnh hưởng đến cả mối quan hệ. Người cho vay bắt đầu ngại gặp mặt, người vay tránh nhắc đến chuyện tiền bạc, còn những người xung quanh có thể vô tình bị kéo vào câu chuyện.
Đó là lý do có người chọn không cho bạn bè vay tiền ngay từ đầu, thay vì chấp nhận một rủi ro mà họ không biết cách giải quyết nếu mọi chuyện không diễn ra như dự tính.
Vì sao nhiều người ngại từ chối bạn cũ dù không muốn cho vay?
Từ chối một lời đề nghị vay tiền chưa bao giờ hoàn toàn dễ dàng, đặc biệt khi người hỏi vay là bạn học cũ đã nhiều năm không gặp.
Người được hỏi có thể lo rằng lời từ chối sẽ bị hiểu thành không còn coi trọng tình bạn, hoặc người kia sẽ nghĩ mình có tiền nhưng không muốn giúp. Trong một số trường hợp, việc cho vay còn gắn với cảm giác mang ơn quá khứ: ngày trước từng học chung, từng giúp đỡ nhau nên bây giờ khó nói lời từ chối.
Tâm lý ấy khiến không ít người đồng ý cho vay dù bản thân còn nhiều khoản phải chi. Họ hy vọng bạn mình sẽ trả đúng hẹn, hoặc nghĩ rằng số tiền này có thể giúp giữ gìn mối quan hệ.
Tuy nhiên, nếu việc cho vay khiến bản thân phải trì hoãn kế hoạch tài chính, vay thêm tiền để bù vào khoản đã đưa đi hoặc thường xuyên lo lắng về khả năng thu hồi, cái giá phải trả có thể lớn hơn số tiền ban đầu.
Tình bạn lâu năm đáng được trân trọng, nhưng không có nghĩa một người phải chứng minh tình cảm bằng cách đáp ứng mọi yêu cầu tài chính. Một mối quan hệ lành mạnh cũng cần có chỗ cho những giới hạn cá nhân.
Ảnh minh hoạ
Cho bạn bè vay tiền thế nào để không ảnh hưởng đến tài chính và tình cảm?
Không phải cứ cho bạn bè vay tiền là sẽ mất cả tiền lẫn bạn. Điều quan trọng là mỗi người cần đánh giá khả năng của mình và làm rõ những điều cần thiết trước khi đồng ý.
Thứ nhất, xác định số tiền thực sự có thể cho vay. Trước khi chuyển tiền, hãy kiểm tra những khoản chi sắp tới, tiền dự phòng và các nghĩa vụ tài chính của bản thân. Không nên dùng tiền dành cho sinh hoạt thiết yếu hoặc vay thêm chỉ để giúp bạn bè. Nếu khoản tiền đó có thể khiến mình gặp khó khăn khi chưa được hoàn trả đúng hạn, từ chối là lựa chọn hợp lý.
Thứ hai, hỏi rõ mục đích và thời hạn hoàn trả. Không cần biến cuộc trò chuyện thành một buổi thẩm vấn, nhưng người cho vay nên biết mình đang giúp bạn giải quyết việc gì, khoản tiền cần thiết là bao nhiêu và dự kiến khi nào được trả. Với khoản tiền đáng kể, việc xác nhận bằng tin nhắn hoặc lập thỏa thuận rõ ràng sẽ giúp hai bên tránh hiểu nhầm.
Thứ ba, phân biệt giữa cho vay và hỗ trợ. Nếu muốn giúp một người bạn đang gặp khó khăn nhưng không chắc họ có thể trả lại tiền, hãy cân nhắc liệu mình có thể hỗ trợ một khoản nhỏ hơn và chấp nhận không nhận lại hay không. Không nên gọi đó là cho vay nếu trong lòng đã dự đoán khả năng hoàn trả rất thấp.
Thứ tư, học cách từ chối mà không cần cảm thấy có lỗi. Nếu không thể cho vay, có thể nói rõ rằng mình đang có những khoản tiền cần dành cho gia đình hoặc kế hoạch riêng. Nếu phù hợp, có thể giúp bạn tìm một phương án khác. Không nhất thiết phải kể chi tiết tình hình tài chính để chứng minh rằng mình thực sự không có khả năng.
Sau cùng, chuyện tiền bạc trong tình bạn không chỉ nằm ở việc ai có tiền và ai đang cần tiền. Nó còn nằm ở cách hai bên tôn trọng hoàn cảnh, quyết định và giới hạn của nhau.
Một người bạn tốt có thể nhờ giúp đỡ khi gặp khó khăn, nhưng cũng cần tôn trọng quyền từ chối của người được hỏi. Còn người cho vay, nếu đã quyết định giúp, nên làm rõ những điều cần thiết thay vì im lặng vì ngại ngùng rồi để sự khó chịu tích tụ.
Họp lớp vốn là dịp để nhớ lại những năm tháng đã qua và cập nhật cuộc sống hiện tại. Không ai muốn một khoản vay trở thành lý do khiến mình ngại gặp lại bạn cũ. Đôi khi, giữ gìn một mối quan hệ không phải là luôn sẵn sàng đưa tiền cho nhau, mà là đủ thẳng thắn để nói về tiền bạc mà vẫn tôn trọng tình cảm đã có.
Hà Nguyên