Ngậm một lát gừng tươi vào buổi sáng là thói quen dưỡng sinh được lưu truyền từ xa xưa. Đằng sau thói quen tưởng chừng đơn giản này là những kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe đáng để tìm hiểu.
Trong y học cổ truyền Việt Nam, gừng tươi còn gọi là sinh khương, có vị cay, tính ấm, quy vào các kinh Phế, Tỳ và Vị. Đây là vị thuốc quen thuộc, thường được sử dụng với công dụng phát tán phong hàn, làm ấm tỳ vị, giảm nôn và hỗ trợ tiêu hóa.
Theo quan niệm Đông y, buổi sáng là thời điểm cơ thể bắt đầu hoạt động sau một đêm nghỉ ngơi. Hệ tiêu hóa cần được đánh thức, cơ thể chuyển từ trạng thái tĩnh sang trạng thái vận động. Vì vậy, việc sử dụng một lượng gừng vừa phải được người xưa xem là cách làm ấm cơ thể, hỗ trợ tỳ vị và giúp quá trình tiêu hóa thuận lợi hơn.
Học được gì từ việc dùng gừng vào buổi sáng?
Không chỉ được sử dụng vào buổi sáng, gừng còn có nhiều công dụng trong y học cổ truyền và được người xưa áp dụng trong những bài thuốc dân gian quen thuộc.
- Dùng khi bị lạnh bụng, đầy hơi, buồn nôn hoặc cảm lạnh: Một cốc trà gừng ấm, bát cháo hành tía tô có thêm vài lát gừng hay chút gừng tươi trong món ăn có thể giúp ấm bụng, giảm tình trạng đầy hơi, khó chịu.

Gừng (ảnh minh họa).
- Dùng làm ấm đường tiêu hóa, giảm nôn: Theo quan niệm Đông y, sinh khương có tác dụng giải biểu tán hàn, ôn trung chỉ ẩu, tức là hỗ trợ làm ấm đường tiêu hóa và giảm nôn.
- Dùng chữa cảm phong hàn: Gừng quy vào kinh Phế, Vị, Tỳ, có tác dụng phát tán phong hàn, được dùng chữa cảm mạo phong hàn, ngạt mũi, ho có đờm, nôn mửa; làm ấm dạ dày trong các trường hợp bụng đầy chướng, ăn không tiêu, khí huyết ngưng trệ, chân tay lạnh.
- Dùng để kích thích tiêu hóa, giải độc: Theo Đông y, gừng có tác dụng tăng bài tiết, sát trùng, hành thủy, giải độc ngứa do bán hạ, cua cá, chim thú độc.
- Dùng chữa ho lâu ngày: Gừng sống giã lấy nước cốt (1 thìa), trộn với mật ong (1 thìa). Đun nóng, uống dần từng ít một.
- Dùng chữa lạnh, cước chân tay vào mùa đông: Rễ lá lốt và gừng tươi đun nước ngâm chân, có thể cho thêm ít muối khi ngâm.
- Dùng trà gừng trong trường hợp bị tụt huyết áp: Theo kinh nghiệm dân gian, gừng tươi được rửa sạch, loại bỏ vỏ, đem xay nhuyễn rồi nấu với đường kính. Hỗn hợp được bảo quản trong lọ thủy tinh để dùng dần. Tuy nhiên, đây không phải là phương pháp điều trị tụt huyết áp; người bị tụt huyết áp cần được xử trí phù hợp với nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng.
Lưu ý khi dùng gừng
Dù là loại gia vị và vị thuốc quen thuộc, gừng không phải lúc nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Khi sử dụng, cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Người có biểu hiện nhiệt như nóng trong, khô miệng, khát nước, táo bón cũng cần thận trọng khi sử dụng các thực phẩm có tính ấm với lượng lớn và kéo dài.
- Người mắc bệnh trào ngược dạ dày, thường xuyên ợ nóng hoặc dễ kích ứng đường tiêu hóa cũng không nên cố ngậm gừng tươi lúc bụng đói nếu cảm thấy khó chịu.
- Đặc biệt, người đang điều trị bệnh bằng thuốc, có bệnh nền hoặc muốn sử dụng gừng dưới dạng chế phẩm đậm đặc nên hỏi ý kiến bác sĩ, tránh tự ý dùng liều cao.
Minh Khang