Dưới đây là những lý do người xưa thường trồng cây diếp cá quanh nhà.
Làm thuốc khi cần
Lý do quan trọng nhất khiến người xưa trồng diếp cá là bởi đây được xem như một vị thuốc nam dễ kiếm và dễ sử dụng.
Trong điều kiện y tế còn hạn chế, mỗi gia đình thường duy trì một khu vườn nhỏ với các loại cây thuốc quen thuộc như tía tô, húng chanh, ngải cứu và diếp cá. Khi có người bị nóng trong, táo bón, mụn nhọt hoặc trẻ nhỏ bị rôm sảy, người lớn chỉ cần hái lá trong vườn để chế biến thành bài thuốc đơn giản.
Theo y học cổ truyền, diếp cá có vị chua, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu và tiêu viêm. Chính vì vậy, loại cây này được xem là "thuốc dự phòng" luôn sẵn có trong nhà.
Cây diếp cá.
Rau sạch ăn khi cần
Bên cạnh công dụng làm thuốc, diếp cá còn là loại rau ăn quen thuộc trong bữa cơm của người Việt.
Từ bánh cuốn, bún đậu, gỏi cuốn cho đến các món rau sống ăn kèm, diếp cá luôn góp mặt như một loại rau gia vị đặc trưng. Trong những giai đoạn kinh tế khó khăn, đây còn là nguồn thực phẩm có sẵn, giúp nhiều gia đình bổ sung rau xanh mà không phải tốn chi phí.
Ngày nay, các nghiên cứu cho thấy diếp cá chứa vitamin C, chất xơ và nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Điều này phần nào lý giải vì sao loại rau này được ông bà ta sử dụng từ rất sớm.
Cây dễ trồng, ít phải chăm sóc
Một trong những ưu điểm lớn nhất của diếp cá là khả năng sinh trưởng mạnh.
Loại cây này ưa ẩm, phù hợp với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam. Chỉ cần một đoạn thân nhỏ cắm xuống đất, cây có thể nhanh chóng bén rễ và phát triển thành từng đám lớn.
Khác với nhiều loại rau khác, diếp cá:
- Ít sâu bệnh.
- Không cần chăm bón cầu kỳ.
- Có thể thu hoạch quanh năm.
- Phát triển tốt ở những khu vực râm mát.
Nhờ đó, người xưa gần như không phải tốn nhiều công sức mà vẫn có nguồn rau và cây thuốc sẵn dùng mỗi ngày.
Giúp giữ ẩm và làm mát khuôn viên nhà
Không chỉ có giá trị thực phẩm, diếp cá còn đóng vai trò như một lớp phủ thực vật tự nhiên.
Cây thường được trồng quanh giếng nước, ven ao hoặc những nơi đất ẩm. Hệ rễ bò lan giúp giữ đất, hạn chế xói mòn và giảm tình trạng khô nứt trong mùa nắng nóng.
Những thảm diếp cá xanh tốt còn góp phần tạo cảm giác mát mẻ cho khuôn viên nhà ở. Đây là kinh nghiệm dân gian phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới, khi người dân luôn tìm cách tận dụng cây xanh để điều hòa môi trường sống.
Ngày nay, khi các loại thực phẩm và thuốc men trở nên dễ dàng tiếp cận hơn, nhiều gia đình không còn duy trì những khu vườn thuốc như trước. Tuy nhiên, thói quen trồng diếp cá của ông bà vẫn chứa đựng nhiều giá trị đáng suy ngẫm.
Minh Khang (t/h)